Ngày 7/7, trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen và Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã kêu gọi liên minh quân sự này tăng cường vai trò của châu Âu nhằm giảm sự phụ thuộc lâu dài vào năng lực an ninh của Mỹ.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, phát biểu tại một diễn đàn công nghiệp quốc phòng trước hội nghị, người đứng đầu NATO nhấn mạnh: “Để duy trì sức mạnh của liên minh xuyên Đại Tây Dương, châu Âu cần đóng vai trò lớn hơn trong NATO.”
Theo ông Rutte, NATO và Liên minh châu Âu (EU) cần có sự phân công rõ ràng: NATO tập trung vào chỉ huy, năng lực quân sự và tiêu chuẩn tác chiến, trong khi EU đóng vai trò thúc đẩy công nghiệp quốc phòng, đầu tư và khung pháp lý.
Hiện 23 trong số 27 quốc gia thành viên EU cũng là thành viên NATO. Ông Rutte cho rằng châu Âu “không thể tiếp tục phụ thuộc quá mức vào Mỹ” và cần xây dựng một châu Âu mạnh hơn trong một NATO vững mạnh hơn.
Bà von der Leyen cho biết EC đề xuất các gói tài chính lớn nhằm phát triển năng lực quốc phòng châu Âu, gồm 150 tỷ euro thông qua chương trình vay SAFE và 135 tỷ euro trong dự thảo ngân sách EU giai đoạn tới.
Bà von der Leyen nhấn mạnh các khoản đầu tư này không chỉ nhằm tăng cường an ninh mà còn tạo việc làm và thúc đẩy nghiên cứu công nghệ trong khối.
Cũng bên lề hội nghị, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang cân nhắc bán máy bay chiến đấu F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, sau khi Ankara bị loại khỏi chương trình này năm 2019 do mua hệ thống phòng không S-400 của Nga.
Ông Trump cũng tuyên bố sẽ xem xét dỡ bỏ các lệnh trừng phạt theo Đạo luật CAATSA đối với Thổ Nhĩ Kỳ, khẳng định “không muốn trừng phạt các đồng minh.”
Cũng tại Ankara, ông Trump chỉ trích phản ứng của các đồng minh NATO châu Âu trong cuộc xung đột với Iran, cho rằng ông “rất thất vọng” vì các nước này không hỗ trợ Mỹ nhiều hơn.
Về cuộc xung đột Nga-Ukraine, ông Trump cho biết sau các cuộc trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông tin rằng cả hai bên đều muốn đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Hội nghị Ankara diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều căng thẳng, trong đó có những bất đồng liên quan đến chính sách của Washington và việc điều chỉnh hiện diện quân sự Mỹ tại châu Âu.
Các nước châu Âu đang nỗ lực chứng minh họ có thể chia sẻ nhiều hơn gánh nặng quốc phòng, trong bối cảnh NATO thúc đẩy mục tiêu mới về chi tiêu quân sự./.