Chỉ còn hơn 1 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, các nhà vườn ở phường Vị Khê, “thủ phủ” quất của Ninh Bình đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng phục vụ Tết.
Không khí giao dịch tại các nhà vườn bắt đầu sôi động, nhiều thương lái đã bắt đầu đi “xem vườn”, đặt cọc, chốt số lượng ngay từ đầu vụ để chủ động nguồn hàng phân phối ra các tỉnh.
Sớm mai ở Vị Khê, ánh nắng mùa đông dịu nhẹ dần vén màn sương mỏng để lộ ra những hàng quất trĩu quả, căng tràn sức sống. Giữa những thửa ruộng quất, người dân tranh thủ thời tiết, chỉnh dáng và chăm sóc để cây khỏe, quả chín đều đúng vụ.
Thoăn thoắt đôi tay buộc thép tạo dáng, thỉnh thoảng ông Đỗ Hải Sơn, tổ dân phố Vạn Diệp, lại ngó nghiêng điều chỉnh cho cây quất cân đối. Ông Sơn chia sẻ năm nay thời tiết thất thường, do đó, để cây quất sinh trưởng, phát triển ổn định, người trồng quất phải mất nhiều công chăm sóc.
Tiêu chuẩn của cây quất cảnh để chơi Tết ngoài lá xanh, quả đẹp thì dáng, thế cây phải bắt mắt. Để có một cây quất hội đủ các yếu tố như vậy, nhà vườn phải đầu tư, chăm sóc và áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong suốt quá trình từ 2 năm trở lên. Việc bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh đều phải thực hiện đúng thời điểm.
Ông Sơn cho biết giai đoạn trổ hoa là thời điểm quan trọng nhất của cây quất cảnh bởi nó quyết định cây có cho quả chín vào dịp Tết hay không. Thông thường, khoảng tháng 5, tháng 6 âm lịch cây bắt đầu ra hoa. Năm nay, vào thời điểm cây ra hoa, thời tiết nắng nóng, mưa nhiều, bão lớn, vì vậy, người trồng quất phải có kinh nghiệm và có các biện pháp phù hợp để điều chỉnh sự phát triển của cây.
Để cây có dáng, thế đẹp mắt, công đoạn tạo dáng, buộc thép cần làm sớm và điều chỉnh nhiều lần để cành phân bố hài hòa, quả đều, dáng cây cân đối.
Hiện tại, quả quất đã đủ độ, trọng lượng quả sẽ kéo các cành làm sai dáng, lệch dáng, do đó, bà con đang tập trung tỉa bỏ bớt một phần quả và trà hoa muộn, đồng thời gò, uốn tạo thế cho cây.
Những năm gần đây, ngoài quất thế, nhiều bà con chuyển hướng sang trồng quất chum cho giá trị cao. Quất chum không kén người chơi, giá cả phù hợp với điều kiện của mọi gia đình nên được thị trường ưa chuộng.
Năm nay, gia đình anh Đỗ Mạnh Hùng, tổ dân phố Hồng Phong trồng 1.000 cây quất chum phục vụ thị trường Tết. Hiện, 90% số cây của gia đình anh Hùng đã được thương lái đặt hàng với giá khoảng trên 1 triệu đồng/cây.
Anh Hùng cho biết trước kia người dân trồng quất theo phương thức truyền thống. Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, xu thế chơi cây của người dân dần thay đổi. Thay vì những cây quất dáng tháp thông với kích thước lớn, người dân dần chuyển sang chơi quất bon sai, quất chum với dáng thế phù hợp, không kén không gian. Nắm bắt điều này, bà con cũng dần thay đổi cho phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, mang lại hiệu quả cao hơn.
Chăm sóc quất chum đòi hỏi người trồng phải có kỹ thuật cao. Thời điểm đưa quất vào chum thường là khoảng 8 âm lịch, người trồng phải có kinh nghiệm sao cho bộ rễ của cây phát triển tốt, sinh trưởng ổn định trong chum, đảm bảo quả chín đúng độ. So với các dòng quất khác, quất chum sau khoảng 2 năm chăm sóc là có thể xuất bán.
Thời điểm này, quất bắt đầu ngả vàng cũng là lúc các thương lái đi chọn vườn, đặt hàng cho vụ quất Tết.
Vừa chốt số lượng nhập cây tại vườn nhà anh Hùng, ông Trần Văn Ninh, lái buôn quất cho biết, để chuẩn bị nguồn cây đi các tỉnh phía Bắc và phân phối cho các đơn vị bán lẻ, từ đầu tháng 10 âm lịch ông đã đến các nhà vườn để lựa chọn những cây quất có dáng thế đẹp với giá thành phải chăng.
Ông Ninh nhận xét năm nay quất đẹp, cây khỏe, dáng cây hài hòa, cân đối, quả đều, căng bóng, giá cả phải chăng. Hiện tại ông đã chọn được khoảng trên 1.000 cây quất ở các nhà vườn làm nguồn hàng Tết.
Nắm bắt tâm lý của người dân, nhiều vườn quất ở vùng Nam Phong, Nam Toàn của phường Vị Khê đã chuẩn bị sẵn nguồn hàng, mở cửa vườn đón khách chọn cây. Những ngày này, không khí tại các vườn quất bắt đầu nhộn nhịp người xem quất, mua quất.
Gia đình anh Đào Đình Tuyên, tổ dân phố Phù Long, có 2 vườn với 150 cây quất cỡ lớn phục vụ các cơ quan, xí nghiệp. Hiện, 1/3 số cây đã được khách đặt với giá cây mua từ 18 triệu đồng trở lên, giá thuê cây dao động từ 10-12 triệu/cây. Anh Tuyên đánh giá, năm nay giá cả không biến động nhiều, thị trường trôi chảy hơn hơn mọi năm.
Phường Vị Khê có 720ha đất nông nghiệp. Với thế mạnh trồng hoa, cây cảnh, phường đã hình thành các vùng sản xuất chuyên biệt với 80ha trồng đào ở miền Nam Mỹ, 20ha trồng quất chum, hoa trà, hải đường ở miền Nam Toàn và khoảng 50ha tập trung trồng các loại quất thế, bonsai ở miền Nam Phong.
Xã xác định tập trung nguồn lực, xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi; phát triển kinh tế xanh, bền vững gắn với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm ưu tiên phát triển cây cảnh gắn với tiềm năng, thế mạnh của làng nghề truyền thống.
Địa phương cũng khuyến khích nông dân tích tụ ruộng đất, xây dựng cánh đồng lớn, vùng sản xuất tập trung, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xây dựng và tổ chức chuỗi liên kết phát triển sản xuất, bao tiêu sản phẩm nông nghiệp theo chuỗi giá trị; phát huy vai trò hoạt động, đổi mới hợp tác xã nông nghiệp theo hướng kinh doanh dịch vụ tổng hợp, là đầu mối liên kết sản xuất nông nghiệp theo chuỗi mang lại giá trị gia tăng cho người dân./.