Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành Kế hoạch số 378/KH-UBND về phát triển văn hóa Việt Nam và tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030.
Kế hoạch hướng đến bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc, mở rộng cơ hội thụ hưởng văn hóa của người dân, đồng thời gắn nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Việc triển khai kế hoạch nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, văn hóa được xác định không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực và trụ cột cho sự phát triển nhanh, bền vững.
Từ định hướng này, Quảng Ngãi đặt mục tiêu tạo chuyển biến trong đời sống văn hóa từ tỉnh đến cơ sở, để di sản không chỉ được gìn giữ trong các không gian trưng bày hay qua những dịp lễ hội, mà còn hiện diện tự nhiên trong sinh hoạt cộng đồng, giáo dục, du lịch và đời sống thường ngày.
Đưa văn hóa đến gần hơn với cộng đồng
Một trong những nội dung trọng tâm của kế hoạch là tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam vào ngày 24/11 hằng năm. Các chương trình dự kiến gồm triển lãm, trưng bày tư liệu, hình ảnh, giới thiệu thành tựu văn hóa, nghệ thuật biểu diễn và thể thao quần chúng. Việc tổ chức được kết nối với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, tạo thành chuỗi hoạt động hướng về cộng đồng.
Tỉnh khuyến khích sự tham gia của nghệ sỹ, nghệ nhân, trí thức, nhà văn hóa và người dân trong sáng tạo, bảo tồn, trao truyền các giá trị truyền thống. Những loại hình nghệ thuật dân gian, nghề thủ công mỹ nghệ, lễ hội và sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng dân tộc được chú trọng thông qua hoạt động trình diễn, giao lưu, truyền dạy và phục dựng phù hợp với điều kiện thực tế.
Các môn thể thao dân tộc như võ cổ truyền, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, đua thuyền truyền thống cũng được khuyến khích duy trì và phát triển. Tại khu dân cư, hội thi, hội diễn, liên hoan văn nghệ quần chúng, hoạt động hát dân ca và truyền dạy nghề thủ công sẽ góp phần tạo không gian để người dân cùng tham gia, thay vì chỉ là người xem các chương trình biểu diễn.
Đáng chú ý, kế hoạch đặt yêu cầu thực hiện quy định nghỉ làm việc hưởng nguyên lương vào Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Cùng với đó là chính sách mở cửa miễn phí hoặc giảm phí tham quan tại các bảo tàng, di tích lịch sử-văn hóa và cơ sở văn hóa, thể thao công lập do tỉnh quản lý. Các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, khu du lịch và điểm vui chơi giải trí tư nhân được vận động tham gia bằng những chương trình ưu đãi, giảm giá dịch vụ, khuyến khích người dân trải nghiệm văn hóa.
Cùng với các hình thức sinh hoạt trực tiếp, Quảng Ngãi chú trọng ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và giới thiệu di sản. Bảo tàng số, thư viện số, thuyết minh tự động qua mã QR và trải nghiệm thực tế ảo là những hướng triển khai được đặt ra nhằm giúp người dân, nhất là giới trẻ, tiếp cận di sản bằng phương thức gần gũi hơn. Việc xây dựng sản phẩm truyền thông đa nền tảng, phát triển nội dung số và từng bước vận hành nền tảng văn hóa số cũng được chú trọng, đi cùng yêu cầu bảo đảm an ninh văn hóa trên không gian mạng và thực thi nghiêm quyền tác giả.
Phát huy di sản, mở rộng không gian phát triển
Quảng Ngãi có nhiều không gian văn hóa để khai thác theo hướng vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo thêm sinh kế cho cộng đồng. Kế hoạch xác định các tài nguyên đặc trưng như di sản văn hóa Sa Huỳnh, không gian văn hóa cồng chiêng, nghệ thuật bài chòi, biển đảo Lý Sơn, Khu du lịch sinh thái Măng Đen, các di tích lịch sử cách mạng và những giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số là những điểm nhấn trong hoạt động quảng bá, phát triển du lịch.
Trên cơ sở đó, tỉnh định hướng hình thành các tuyến du lịch trải nghiệm gắn với không gian di sản, làng nghề và cộng đồng địa phương; phát huy lễ hội truyền thống phù hợp với phong tục, tập quán của từng cộng đồng. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, văn hóa ẩm thực và nghệ thuật biểu diễn cũng được khuyến khích phát triển thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần tạo việc làm và duy trì nghề truyền thống.
Điểm được nhấn mạnh là vai trò trực tiếp của cộng đồng trong bảo tồn di sản và phát triển du lịch. Khi người dân tham gia từ khâu gìn giữ, giới thiệu đến tổ chức hoạt động trải nghiệm, giá trị văn hóa có thêm điều kiện tiếp nối trong đời sống, đồng thời tạo ra nguồn thu phù hợp với bản sắc và tập quán địa phương.
Công tác quảng bá hình ảnh đất và người Quảng Ngãi ra bên ngoài cũng được mở rộng thông qua các chương trình đối ngoại, xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch. Tỉnh định hướng xây dựng các ấn phẩm văn hóa, du lịch đa ngôn ngữ, phát triển nội dung số và kết nối với các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Những sản phẩm thủ công mang dấu ấn địa phương có thể được lựa chọn làm quà tặng đối ngoại, góp mặt tại các sự kiện quốc tế.
Nội dung giáo dục di sản, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực, trò chơi dân gian và nghề thủ công cũng được tỉnh định hướng lồng ghép vào hoạt động ngoại khóa, các chương trình tham quan bảo tàng, di tích lịch sử dành cho học sinh, sinh viên.
Với định hướng lấy địa bàn cơ sở làm hạt nhân, người dân làm chủ thể, kế hoạch phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Quảng Ngãi đặt ra yêu cầu đưa các giá trị văn hóa hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống. Qua đó, di sản vừa được gìn giữ, trao truyền, vừa có thêm cơ hội trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế, du lịch và xây dựng hình ảnh Quảng Ngãi trong giai đoạn mới./.
Khám phá ngôi chùa lưu giữ kho tàng 18 sắc phong cổ triều Nguyễn ở Quảng Ngãi
Chùa Hoa Sơn ở xã An Phú, tỉnh Quảng Ngãi đang lưu giữ nguyên vẹn nguồn tư liệu lịch sử, văn hóa vô cùng quý giá là 18 đạo sắc phong và sắc chỉ của 5 đời vua triều Nguyễn (từ năm 1822 đến 1909).
