Mỗi chuyến vươn khơi không chỉ mang theo hy vọng về những khoang cá đầy mà còn là trách nhiệm tuân thủ pháp luật của người đi biển.
Trong hành trình cùng chung tay gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC), Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị trở thành “cầu nối” đưa các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) để những quy định trên giấy trở thành hành động cụ thể.
Nằm ở phía Bắc tỉnh Quảng Trị, xã Đông Trạch là một trong những địa phương có số lượng tàu thuyền lớn của tỉnh với 610 tàu cá, trong đó hơn 170 tàu khai thác vùng khơi.
Quy mô đội tàu lớn đồng nghĩa với yêu cầu ngày càng cao trong quản lý hoạt động khai thác, nhất là việc nâng cao ý thức chấp hành các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.
Đứng chân trên địa bàn xã Đông Trạch, Đồn Biên phòng Lý Hòa (Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) chịu trách nhiệm quản lý, bảo vệ tuyến biên giới biển dài 11,424 km, đoạn bờ biển dài 21,35 km và phụ trách địa bàn 4 xã gồm: Bắc Trạch, Đông Trạch, Hoàn Lão và Nam Trạch. Đồng hành với ngư dân, đơn vị luôn quan tâm, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ ngư dân thực hiện đúng các quy định của pháp luật ngay từ mỗi chuyến vươn khơi.
Một trong những hoạt động nổi bật vừa được Đồn Biên phòng Lý Hòa phối hợp với Ủy ban Nhân dân xã Đông Trạch và Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức là hội nghị tuyên truyền về chống khai thác IUU cho hơn 120 chủ tàu, thuyền trưởng trên địa bàn vào cuối tháng 6/2026.
Bên cạnh việc phổ biến những quy định mới của pháp luật, lực lượng chức năng còn trực tiếp hướng dẫn ngư dân cài đặt, sử dụng phần mềm nhật ký khai thác thủy sản điện tử eCDT VN trên Hệ thống Truy xuất nguồn gốc điện tử thủy sản Việt Nam; tham gia nhóm Zalo “Tàu thuyền an toàn” và cấp phát 360 tờ rơi tuyên truyền.
Những hoạt động này không chỉ giúp ngư dân cập nhật quy định mới mà còn từng bước đưa chuyển đổi số vào quản lý hoạt động khai thác, cùng đồng hành với ngư dân trên hành trình vươn khơi bám biển.
Theo Trung tá Mai Xuân Trường, Chính trị viên Đồn Biên phòng Lý Hòa, với địa bàn có số lượng tàu cá lớn, công tác tuyên truyền luôn được đơn vị xác định là giải pháp quan trọng nhằm phòng ngừa vi phạm ngay từ gốc. Thực tế cho thấy, không phải mọi vi phạm trong chống khai thác IUU đều xuất phát từ sự cố tình.
Có những trường hợp bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ của ngư dân, như cho rằng tàu đã vào bờ thì không cần duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình hoặc xem việc ghi nhật ký khai thác chỉ là một thủ tục hành chính. Chính những suy nghĩ tưởng chừng đơn giản đó lại có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến vi phạm và ảnh hưởng đến nỗ lực chung trong hành trình gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.
Trung tá Mai Xuân Trường cho hay, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn có 43 tàu cá mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình khi neo đậu trong bờ. Khi phát hiện, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng Đồn Biên phòng Lý Hòa đều kịp thời thông báo, yêu cầu chủ tàu, thuyền trưởng khắc phục ngay. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều ngư dân còn chủ quan, nghĩ rằng tàu đã vào bờ thì không cần duy trì tín hiệu của thiết bị giám sát hành trình.
Trong 6 tháng qua cũng đã có 10 tàu cá mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình khi hoạt động trên biển. Qua xác minh, có 4 tàu mất kết nối do sự cố kỹ thuật và đã thực hiện đúng quy định về thông báo, khắc phục sự cố; 6 tàu còn lại được xác định có vi phạm. Ngoài ra, việc ghi chép nhật ký khai thác phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản ở một số tàu vẫn còn hạn chế.
Từ thực trạng trên, Đồn Biên phòng Lý Hòa tiếp tục xác định tuyên truyền, nâng cao nhận thức là giải pháp ưu tiên hàng đầu. Trung tá Mai Xuân Trường cho biết, cùng với việc kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, đơn vị tiếp tục chú trọng ứng dụng chuyển đổi số thông qua mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới.”
Việc hướng dẫn ngư dân sử dụng phần mềm eCDT VN và xây dựng nhóm Zalo “Tàu thuyền an toàn” đã tạo kênh kết nối thường xuyên giữa lực lượng chức năng với chủ tàu, thuyền trưởng để cập nhật quy định mới, phát cảnh báo khi tàu mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, giải đáp vướng mắc, tiếp nhận thông tin về sự cố trên biển và hỗ trợ ngư dân thực hiện thủ tục xuất, nhập bến nhanh chóng, thuận lợi hơn.
Là người có nhiều năm bám biển, ông Hoàng Văn Hòa (ở xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị) chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu cá QB-92230-TS chia sẻ, trước đây ông chưa nhận thức đầy đủ về một số quy định liên quan đến thiết bị giám sát hành trình và nhật ký khai thác. Sau khi được cán bộ Biên phòng tuyên truyền, ông cùng với các ngư dân địa phương hiểu rõ hơn những hậu quả của khai thác IUU cũng như trách nhiệm của mỗi chủ tàu trong việc tuân thủ pháp luật. Ông đã cài đặt phần mềm nhật ký khai thác thủy sản điện tử eCDT VN và sẽ sử dụng thường xuyên trong quá trình khai thác.
Ông Hoàng Văn Hòa thấy phần mềm rất tiện ích cho những người đi biển, giảm các thủ tục khi xuất, nhập bến. Đặc biệt, khi tham gia nhóm Zalo “Tàu thuyền an toàn” ông cập nhật kịp thời các quy định mới, tiếp nhận cảnh báo và kịp thời báo tin cho lực lượng Biên phòng nếu phát hiện những dấu hiệu vi phạm pháp luật trên biển.
Từ những buổi tuyên truyền trực tiếp đến việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý nghề cá, lực lượng Bộ đội Biên phòng đang từng bước giúp ngư dân thay đổi nhận thức, hình thành thói quen tuân thủ pháp luật trong mỗi chuyến biển.
Khi mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân đều hiểu đúng, làm đúng và tự giác chấp hành các quy định của pháp luật chính là nền tảng quan trọng để cùng chung tay sớm tháo gỡ “thẻ vàng” Ủy ban châu Âu, hướng tới xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và phát triển bền vững, góp phần giữ vững chủ quyền biển, đảo quê hương./.
Khắc phục thẻ vàng IUU: Thành phố Hồ Chí Minh số hóa nhật ký tàu cá