Theo phóng viên TTXVN tại Nam Á, nằm trên các tuyến hàng hải quan trọng nối Đông Á, Trung Đông và châu Âu, Sri Lanka từ lâu có giá trị chiến lược vượt xa quy mô nền kinh tế.
Hiện nước này sở hữu ba tài sản hàng hải quan trọng là cảng Colombo, cảng Trincomalee và cảng Hambantota. Colombo đã trở thành một trung tâm trung chuyển lớn, trong khi Trincomalee có lợi thế về cảng nước sâu, kho chứa năng lượng và phát triển công nghiệp.
Hambantota lại nằm gần các tuyến hàng hải Đông - Tây và còn nhiều dư địa để phát triển công nghiệp, logistics.
Nếu được kết nối và khai thác đồng bộ, ba cảng này có thể giúp Sri Lanka hình thành một trung tâm logistics, năng lượng và sản xuất của khu vực, thay vì chỉ đóng vai trò là điểm trung chuyển hàng hóa.
Cơ hội đang xuất hiện rõ hơn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu có xu hướng phân tán. Những gián đoạn tại Trung Đông và eo biển Hormuz đang buộc các doanh nghiệp và quốc gia quan tâm nhiều hơn đến những tuyến vận tải, nguồn cung năng lượng và các trung tâm logistics có khả năng chống chịu tốt hơn. Điều này mở ra khoảng trống để Sri Lanka tăng vai trò kết nối giữa khu vực Vịnh và Đông Nam Á.
Tuy nhiên, lợi thế địa lý không tự động chuyển thành lợi thế kinh tế. Trong nhiều thập kỷ, Sri Lanka phát triển cơ sở hạ tầng một cách thiếu đồng bộ và chưa xây dựng được một chiến lược quốc gia đủ nhất quán để khai thác vị trí của mình.
Sau khi cuộc nội chiến kết thúc năm 2009, thách thức lớn hơn không còn nằm ở vị trí địa lý mà là khả năng thu hút đầu tư, duy trì chính sách ổn định và tạo dựng lòng tin với các đối tác.
Trong chiến lược này, Ấn Độ giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Sri Lanka có thể không cần cạnh tranh trực tiếp với các cảng của Ấn Độ, mà thay vào đó trở thành một mắt xích bổ sung trong mạng lưới logistics và năng lượng của khu vực.
Các dự án kết nối điện, hợp tác năng lượng, mở rộng kho chứa dầu và những kế hoạch kết nối công nghiệp giữa hai nước có thể tạo nền tảng cho quá trình hội nhập sâu hơn.
Nếu được triển khai hiệu quả, Sri Lanka có thể chuyển từ một quốc gia phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực, đặc biệt khi tiềm năng điện gió, điện Mặt Trời và năng lượng tái tạo của nước này ngày càng được chú ý.
Một hướng đi khác là kết hợp vốn và công nghệ của Nhật Bản với năng lực sản xuất và thị trường của Ấn Độ, trong khi Sri Lanka cung cấp vị trí và hệ thống cảng. Mô hình này có thể giúp Sri Lanka tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất khu vực thay vì chỉ dựa vào hoạt động trung chuyển.
Điều quan trọng là Colombo phải tránh biến quá trình này thành cuộc cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc. Với vị trí nằm giữa các tuyến hàng hải chiến lược, Sri Lanka có lợi ích lớn nhất khi trở thành một trung tâm kết nối mở và đáng tin cậy, thay vì bị cuốn vào cạnh tranh giữa các nước lớn.
Bài toán lớn nhất đối với Sri Lanka sẽ là làm sao có đủ năng lực biến lợi thế đó thành một chiến lược phát triển dài hạn. Kinh nghiệm của Singapore, Rotterdam (Hà Lan) hay Dubai cho thấy vị trí địa lý chỉ là điểm khởi đầu; để trở thành trung tâm khu vực, cần cơ sở hạ tầng đồng bộ, chính sách nhất quán, đầu tư quốc tế và đặc biệt là lòng tin của các đối tác.
Trong bối cảnh thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu đang có xu hướng phân mảnh hơn, Sri Lanka đang đứng trước một cơ hội đáng chú ý.
Nếu tận dụng được thời điểm này và tăng cường hội nhập kinh tế với Ấn Độ, nước này có thể chuyển từ một hòn đảo có vị trí chiến lược thành một trung tâm logistics, năng lượng và kết nối thực sự của Ấn Độ Dương./.
Sri Lanka kỳ vọng bứt phá hợp tác khoa học và công nghệ với Việt Nam