Nhân Ngày Thương binh-Liệt sỹ (27/7), tại Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra những khoảnh khắc xúc động khi hàng chục bức di ảnh của các anh hùng liệt sỹ được tái hiện rõ nét, trang trọng trao tận tay các bà mẹ, người vợ, người thân.
Cuộc hành trình "hồi sinh ký ức" là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại và cũng là lời khẳng định mạnh mẽ về lòng biết ơn, sự tri ân và trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Giọt nước mắt ngày gặp lại người thân
Sáng 23/7, tại chương trình “Nét ảnh tri ân-Hồi sinh ký ức” do Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Công an Thành phố và Nhóm phục dựng di ảnh liệt sỹ (Team Lee) tổ chức, 54 bức di ảnh liệt sỹ hoàn thành phục dựng đợt 1 đã được trang trọng trao tận tay các thân nhân.
Mỗi gia đình khi bước lên sân khấu không chỉ nhận một bức ảnh in đóng khung trang nghiêm, một file ảnh số cùng thư cảm ơn, mà họ như được ôm trọn hình bóng người thân yêu sau hàng chục năm ngóng chờ.
Trưởng nhóm phục dựng ảnh Team Lee Lê Quyết Thắng không giấu nổi sự xúc động khi nói về khoảnh khắc trao ảnh: “Thực sự là một 'bữa tiệc cảm xúc' vô cùng khó tả. Có những gia đình suốt nhiều thập kỷ chưa từng có một bức ảnh liệt sỹ để thờ, bàn thờ chỉ vẻn vẹn tấm Bằng Tổ quốc ghi công hay một lá cờ. Lần này, họ lần đầu tiên có được một bức chân dung rõ nét của người thân đã khuất để kể lại câu chuyện cho con cháu. Không chỉ là kỷ vật, đó còn là tia hy vọng để từ hình ảnh có thể đối chiếu, tìm lại hài cốt các anh."
Cầm bức di ảnh mới của người anh trai - liệt sỹ Nguyễn Văn Lộc, ông Nguyễn Văn Hoàng (phường Tân Sơn Nhất), rơm rớm nước mắt.
Liệt sỹ Nghĩa Văn Lộc nhập ngũ năm 1980 và hy sinh năm 1983 tại chiến trường Campuchia khi tuổi đời còn rất trẻ. “Từ ngày anh hy sinh, gia đình không có một tấm ảnh quân phục nào, chỉ cắt tấm hình nhỏ từ thẻ học sinh ra thờ. Hôm nay, nhìn bức ảnh anh khoác lên mình bộ quân phục tươi trẻ, giống tới hơn 90% ký ức ngày anh bước chân đi, tôi xúc động vô cùng. Tôi chỉ biết cảm ơn Đảng, Nhà nước và các bạn trẻ đã giúp gia đình trọn vẹn niềm ước nguyện,” ông Hoàng nghẹn ngào.
Cùng chung niềm xúc động ấy là bà Nguyễn Thị Thuật (83 tuổi ở phường Phú Thạnh), vợ của liệt sỹ Hoàng Văn Khế (Đại úy, Chính trị viên đại đội, hy sinh năm 1974 tại chiến trường K). Chồng hy sinh khi bà mới 26 tuổi. Khắc ghi lời dặn của chồng trước lúc lên đường làm nhiệm vụ năm xưa "Giữ lấy hai chữ Đảng viên và nuôi con khôn lớn," bà Thuật đã trọn đời ở vậy nuôi các con trưởng thành, giữ vẹn lời thề với người đã khuất.
Nhận lại di ảnh phục dựng sắc nét của liệt sỹ Hoàng Văn Khế, người nữ đảng viên 64 năm tuổi Đảng xúc động cùng những giọt lệ trong khóe mắt, tự hào với chồng về một đời lặng lẽ gánh vác nơi hậu phương.
Tái hiện gương mặt anh hùng từ trí nhớ và tình yêu nước
Đằng sau mỗi bức di ảnh được trao gửi đến thân nhân liệt sỹ là hàng trăm giờ làm việc thầm lặng, miệt mài và đầy trăn trở của những thành viên nhóm phục dựng di ảnh.
Nhóm Team Lee hiện có 17 thành viên trẻ đến từ nhiều vùng miền, hoạt động ở đa dạng ngành nghề khác nhau. Họ gặp nhau ở một điểm chung duy nhất đó là lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sỹ.
Ông Phạm Văn Tuấn, người đồng hành và hỗ trợ nhóm Team Lee chia sẻ: “Toàn bộ công việc của anh em đều là thiện nguyện. Chúng tôi trao tặng di ảnh, ảnh số hoàn toàn miễn phí, kinh phí in ấn, khung hình đều do các thành viên tự nguyện đóng góp. Quá trình phục dựng có rất nhiều vui buồn. Vui vì tái hiện được chân dung các bác, nhưng cũng có những lúc trầm tư khi sản phẩm ban đầu chưa đúng với nét mặt người lính trong ký ức người thân.”
Đặc biệt, với những liệt sỹ hoàn toàn không có file ảnh cũ, việc phục dựng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên trì. Nhóm phục dựng phải liên hệ với gia đình, tìm hiểu xem trong số các anh em, họ hàng ai có đường nét giống liệt sỹ nhất; từ đó phác thảo từng chi tiết từ lông mày, ánh mắt đến khuôn miệng rồi lắng nghe tư vấn, chỉnh sửa nhiều lần dựa trên trí tưởng tượng và ký ức của thân nhân liệt sỹ về người đã khuất.
Khởi nguồn của chương trình phục dựng di ảnh liệt sỹ có được từ ý tưởng của anh Lê Quyết Thắng, trưởng nhóm Team Lee vào năm 2022, khi anh làm bức ảnh phục dựng đầu tiên cho một gia đình liệt sỹ trong dịp lễ kỷ niệm 30/4. Đến nay sau gần 5 năm, nhóm của anh đã phục dựng miễn phí gần 10.000 bức di ảnh liệt sỹ trên khắp cả nước.
Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm đang phối hợp cùng Công an Thành phố đặt mục tiêu phục dựng hàng nghìn bức ảnh, tiếp sức cho chiến dịch tri ân lớn của địa phương.
“Chúng tôi là những người may mắn được sống trong hòa bình. Động lực duy nhất để các bạn trẻ thức đêm, chỉnh từng thớ ảnh, nét mặt chính là lòng biết ơn. Khi thấy các mẹ, các cô ôm bức ảnh mới vào lòng rồi rơi nước mắt, mọi vất vả đều tan biến, chỉ còn lại niềm tự hào vì mình đã làm được một việc có ý nghĩa cho đời”- anh Thắng bộc bạch.
Không chỉ dừng lại ở khía cạnh tâm linh gia đình, công trình phục dựng di ảnh liệt sỹ do những người trẻ thực hiện đã chạm đến trái tim của cộng đồng, trở thành một bài học giáo dục trực quan sinh động về lòng yêu nước và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn."
Mỗi bức di ảnh liệt sỹ được trao gửi không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của riêng gia đình liệt sỹ mà còn là dấu ấn của kỷ niệm, của những khoảng thời gian khốc liệt mà oai hùng của cha ông trong con mắt thế hệ trẻ.
Nhìn bức chân dung tươi trẻ của người chị gái-liệt sỹ Huỳnh Thị Liên, bà Huỳnh Thị Danh (70 tuổi) nghẹn ngào: “Ngày chị tôi theo cách mạng rồi hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968, tôi mới 11 tuổi. Mẹ tôi qua đời khi bàn thờ chị chỉ có tấm ảnh mờ phai. Hôm nay cầm bức ảnh rõ nét này về, tôi sẽ mua hoa dâng lên bàn thờ chị. Giá như mẹ còn sống để thấy bức ảnh này, chắc mẹ vui lắm. Con cháu từ nay sẽ được nhìn ngắm gương mặt rạng rỡ của chị để luôn nhớ về sự hy sinh của thế hệ đi trước.”
Chương trình trao tặng di ảnh liệt sỹ nằm trong chuỗi hoạt động thiết thực triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ,” hướng tới kỷ niệm năm Ngày Thương binh-liệt sỹ.
Sau đợt trao tập trung đầu tiên, cấp ủy, chính quyền các địa phương trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đến từng nhà trao tận tay các bức di ảnh còn lại cho thân nhân liệt sỹ.
Những bức ảnh liệt sỹ được "hồi sinh" không đơn thuần là sự kết hợp của công nghệ hay kỹ thuật truyền thần, mà đó là kết tinh của tình yêu thương, sự trân trọng và ngọn lửa tri ân được truyền trao giữa các thế hệ.
Dưới những mái nhà bình yên hôm nay, gương mặt của những người lính xưa trong những tấm di ảnh đặt trang trọng tại nơi thờ cúng tiếp tục soi sáng niềm tự hào và trách nhiệm sống cho thế hệ hôm nay và mai sau./.
Tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ