Một thế giới kinh tế "hai tốc độ" đang hiện rõ khi giới siêu giàu tiếp tục thu lợi khổng lồ từ cổ tức và thị trường tài chính, trong khi hàng triệu người lao động trên toàn cầu ngày càng chật vật vì tiền lương thực tế sụt giảm và chi phí sinh hoạt leo thang.
Theo phóng viên TTXVN tại Paris, đó là bức tranh nổi bật trong báo cáo mới do Oxfam và Liên đoàn Công đoàn quốc tế (ITUC/CSI) công bố nhân Ngày Quốc tế Lao động 1/5.
Báo cáo cho biết từ năm 2019-2025, thu nhập của 1.500 giám đốc điều hành (CEO) được trả lương cao nhất thế giới đã tăng tới 54%, đạt trung bình 8,4 triệu USD mỗi năm.
Trong khi đó, tiền lương thực tế của người lao động toàn cầu lại giảm khoảng 12% trong cùng giai đoạn do lạm phát tăng cao và sức mua suy yếu.
Khoảng cách thu nhập hiện lớn đến mức một lao động trung bình phải làm việc tới 490 năm mới kiếm được số tiền tương đương thu nhập một năm của một CEO hàng đầu.
Chỉ riêng trong năm 2025, mức suy giảm sức mua của người lao động tương đương việc "mất" 31 ngày lương, nâng tổng thiệt hại tích lũy kể từ năm 2019 lên 108 ngày thu nhập.
Báo cáo cho thấy một trong những động lực chính của tình trạng này là sự bùng nổ chưa từng có của cổ tức toàn cầu. Trong năm 2025, tổng giá trị cổ tức toàn cầu đạt kỷ lục 2.100 tỷ USD, trong đó hơn 900 tỷ USD chảy vào tay nhóm 1% giàu nhất thế giới.
Đáng chú ý, khoảng 80 tỷ USD đã được chi trả trực tiếp cho khoảng 1.000 tỷ phú toàn cầu, tương đương tốc độ thu nhập khoảng 2.500 USD mỗi giây.
Theo tính toán của báo cáo, một tỷ phú trung bình chỉ cần chưa đầy 2 giờ để kiếm được số tiền tương đương cả năm lương của một người lao động hạng trung.
Tại châu Âu, đặc biệt là Pháp, xu hướng này càng trở nên rõ nét. Các doanh nghiệp thuộc chỉ số CAC 40 (chỉ số chứng khoán quan trọng nhất của Pháp, đại diện cho 40 công ty có vốn hóa lớn nhất và tính thanh khoản cao nhất niêm yết trên sàn Euronext Paris) đã chi hơn 107 tỷ euro (115,56 tỷ USD) cổ tức trong năm 2025.
Thu nhập trung bình của các CEO tại Pháp hiện cao gấp 130 lần nhân viên của họ, tăng mạnh so với mức 111 lần vào năm 2019.
Theo báo cáo, khoảng 76% lợi nhuận của các doanh nghiệp lớn tại Pháp được phân phối dưới dạng cổ tức, làm thu hẹp nguồn lực dành cho tăng lương, đầu tư dài hạn cũng như các mục tiêu chuyển đổi xanh.
Các tác giả báo cáo cũng cảnh báo về sự tách rời ngày càng lớn giữa năng suất lao động và thu nhập thực tế. Kể từ năm 2004, năng suất lao động toàn cầu tăng 51%, nhưng phần thu nhập dành cho người lao động lại giảm khoảng 2%.
Những nguyên nhân được chỉ ra bao gồm sự suy yếu vai trò của công đoàn, quá trình tài chính hóa nền kinh tế, cùng làn sóng tự động hóa diễn ra mà không đi kèm cơ chế phân phối lại lợi ích cho người lao động.
Bên cạnh đó, bất bình đẳng giới vẫn tiếp tục là vấn đề lớn. Mức chênh lệch thu nhập trung bình giữa nam và nữ tại các doanh nghiệp lớn hiện ở mức khoảng 16%, đồng nghĩa với việc nếu tính theo năm, phụ nữ gần như "làm việc không lương" từ đầu tháng 11.
Trước thực trạng này, Oxfam và ITUC/CSI cảnh báo nguy cơ bất ổn xã hội và suy giảm niềm tin dân chủ khi quyền lực kinh tế ngày càng tập trung vào nhóm siêu giàu.
Các tổ chức này kêu gọi chính phủ các nước áp dụng những biện pháp mạnh hơn như đánh thuế cao với cổ tức khổng lồ, giới hạn khoảng cách lương giữa lãnh đạo và nhân viên, đồng thời xây dựng mức lương tối thiểu đủ sống và được điều chỉnh theo lạm phát.
Mặc dù báo cáo chủ yếu tập trung vào các tập đoàn lớn - điều có thể khiến mức độ bất bình đẳng bị phản ánh mạnh hơn so với toàn bộ nền kinh tế - song các chuyên gia cho rằng xu hướng tập trung của cải vào nhóm giàu nhất đang trở thành thách thức ngày càng lớn đối với tính bền vững của mô hình tăng trưởng toàn cầu hiện nay./.