Ngày 3/5, Cục Thống kê công bố báo cáo về tình hình kinh tế-xã hội tháng Tư và bốn tháng đầu năm. Theo đó, tổng quan giá cả tiêu dùng trong tháng ghi nhận những biến động khá rõ nét với xu hướng tăng chiếm ưu thế ở hầu hết các nhóm hàng hóa.
10/11 nhóm hàng tăng giá
Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng tháng Tư đã tăng 0,84% so với tháng trước. Nếu đặt trong tương quan so sánh với tháng 12/2025, CPI đã tăng 3,31% và tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung trong bốn tháng, chỉ số này tăng 3,99% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi lạm phát cơ bản duy trì mức tăng 3,89%.
Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá thuộc Cục Thống kê, nhận định rằng sự gia tăng của CPI trong tháng Tư chủ yếu bắt nguồn từ việc giá gas trong nước điều chỉnh theo đà tăng của nhiên liệu thế giới. Bên cạnh đó, chi phí dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và vật liệu xây dựng cũng đi lên do áp lực từ giá nguyên liệu đầu vào và chi phí vận chuyển.
Trong tổng số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có tới 10 nhóm ghi nhận mức tăng giá. Tác động đa chiều xuất phát từ giá năng lượng và dịch vụ tiêu dùng.
Đi sâu về nhóm ngành, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là khu vực có mức tăng mạnh nhất với 2,59% so với tháng trước, đóng góp tới 0,59 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Trong nhóm này, sự biến động của mặt hàng gas là đáng chú ý khi tăng tới 35,3%, trực tiếp kéo CPI chung tăng 0,46 điểm phần trăm. Cùng chung xu hướng năng lượng, giá dầu hỏa cũng tăng mạnh 26,95% theo giá thế giới. Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, thị trường vật liệu bảo dưỡng nhà ở cũng ghi nhận mức tăng 4,11% do giá nguyên, nhiên liệu sản xuất và chi phí vận tải gia tăng, cộng với nhu cầu xây dựng đang vào mùa cao điểm khiến giá cát, đá, xi măng và thép đều bị đẩy lên cao.
Một điểm lưu ý khác, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống cũng ghi nhận mức tăng 0,58%. Mặc dù con số tổng thể có vẻ khiêm tốn, nhưng phân khúc dịch vụ ăn uống ngoài gia đình lại chứng kiến mức tăng đáng kể 1,94%. Bà Nguyễn Thu Oanh cho biết nguyên nhân chính của sự chuyển dịch này là do chi phí đầu vào tăng cao, đặc biệt là giá gas và nguyên liệu thực phẩm. Mặt khác, việc một số địa phương thực hiện sắp xếp lại hoạt động kinh doanh vỉa hè và lòng đường, cộng với chi phí nhân công, thuê mặt bằng tăng đã buộc các cơ sở kinh doanh phải điều chỉnh giá bán để duy trì biên lợi nhuận. Trên thị trường, giá dịch vụ ăn ngoài gia đình tăng 2,08%, đồ ăn nhanh mang đi tăng 1,97% và uống ngoài gia đình tăng 0,94%.
Đối với nhóm lương thực, mức tăng 0,67% được thúc đẩy bởi sự tăng giá của mặt hàng gạo. Theo bà Oanh, thị trường đang ở giai đoạn cuối vụ Đông Xuân, lượng lúa tích trữ trong dân và doanh nghiệp giảm dần khiến nguồn cung thu hẹp. Trên thị trường quốc tế, giá gạo Việt Nam tiếp tục xu hướng đi lên, như gạo thơm 5% tấm tăng thêm khoảng 15 USD/tấn. Sự cộng hưởng của các yếu tố này đã đẩy giá gạo tẻ thường dao động trong khoảng 15.000 đến 17.900 đồng/kg, còn các loại gạo nếp chất lượng cao đạt mức từ 27.700 đến 36.700 đồng/kg. Kéo theo đó, các sản phẩm chế biến từ ngũ cốc (như bột mì, bánh mì, mì sợi và các loại bún, phở khô) cũng tăng từ 0,68% đến 1,42%.
Ngoài ra, nhóm đồ uống và thuốc lá cũng tăng 0,85%, nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,78% do chi phí nhập khẩu và sản xuất tăng. Ngay cả nhóm thuốc và dịch vụ y tế cũng ghi nhận mức tăng nhẹ 0,13%, chủ yếu do giá các loại thuốc chống dị ứng, giảm đau và thuốc tim mạch điều chỉnh tăng từ 0,33% đến 0,57% theo giá nguyên liệu dược nhập khẩu.
Các yếu tố kiềm chế lạm phát
Mặc dù áp lực tăng giá hiện diện ở nhiều nhóm hàng, diễn biến thị trường trong tháng Tư vẫn ghi nhận những điểm sáng giúp kìm hãm đà tăng phi mã của CPI.
Đáng chú ý nhất là nhóm thực phẩm với chỉ số giá gần như không đổi (0%) so với tháng trước nhờ sự điều tiết cung cầu ổn định. Đáng kể là giá thịt lợn đã giảm 0,73% do nguồn cung được đảm bảo từ hoạt động tái đàn ổn định, trong khi nhu cầu tiêu dùng giảm bớt sau giai đoạn cao điểm lễ Tết. Tại các chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ, giá lợn hơi hiện dao động từ 60.000 đến 73.000 đồng/kg.
Tương tự, nhóm rau tươi và quả tươi cũng đồng loạt giảm giá lần lượt là 0,38% và 1,13%. Thời tiết thuận lợi đã giúp nhiều loại nông sản vào vụ thu hoạch với sản lượng dồi dào, khiến giá cà chua giảm 3,68%, xoài giảm 4,45% và chuối giảm 2,31%. Đây là yếu tố quan trọng giúp ổn định chi phí giỏ hàng thực phẩm của người dân trong bối cảnh các chi phí dịch vụ khác đang gia tăng.
Một diễn biến khá bất ngờ trong tháng này là nhóm giao thông giảm 0,81%, dù xu hướng giá năng lượng thế giới đang phức tạp. Bà Oanh phân tích nguyên nhân trực tiếp là do giá xăng trong nước được điều chỉnh giảm 3,19% trong kỳ điều hành. Tuy nhiên, nếu bóc tách chi tiết, trong khi xăng giảm thì giá dầu diezen lại tăng mạnh 18,55%. Sự tăng giá của dầu diezen đã ngay lập tức tác động đến dịch vụ giao thông công cộng, khiến nhóm này tăng vọt 12,43%. Trong đó, vận tải hành khách bằng đường hàng không tăng tới 47,47%, đường sắt tăng 15,41% và taxi tăng 3,28%. Như vậy, sự sụt giảm của nhóm giao thông chủ yếu nhờ vào yếu tố xăng dầu cá nhân, còn các dịch vụ vận tải thương mại vẫn đang chịu sức ép chi phí rất lớn.
Về thị trường tài chính và kim loại quý, tháng Tư chứng kiến sự sụt giảm mạnh của chỉ số giá vàng với mức giảm 6,71% so với tháng trước. Điều này diễn ra trong bối cảnh giá vàng thế giới bước vào giai đoạn chốt lời của các nhà đầu tư sau một thời gian dài tăng nóng. Tuy nhiên, nếu xét về dài hạn, giá vàng vẫn ở mức rất cao khi tăng tới 75,13% so với bình quân cùng kỳ năm trước.
Ngược lại, chỉ số USD lại tăng nhẹ 0,17% do nhu cầu ngoại tệ trong nước tăng, trong khi chỉ số USD trên thị trường quốc tế có xu hướng giảm nhẹ do những kỳ vọng về chính sách lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED).
Đánh giá về bức tranh chung của bốn tháng đầu năm, bà Oanh chia sẻ lạm phát cơ bản bình quân tăng 3,89%, thấp hơn mức tăng chung của CPI là 3,99%. Sự chênh lệch này cho thấy biến động giá cả hiện nay chịu ảnh hưởng lớn từ các mặt hàng mang tính chu kỳ và chịu tác động trực tiếp từ giá năng lượng thế giới như xăng dầu, gas và lương thực thực phẩm.
Nhìn chung, việc lạm phát được kiểm soát ở mức quanh 4% trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào và chi phí vận tải thế giới có nhiều biến động là một nỗ lực lớn trong công tác điều hành giá của Chính phủ. Trong thời gian tới, áp lực lạm phát vẫn còn tiềm ẩn, đặc biệt khi nhóm giáo dục và dịch vụ y tế có lộ trình điều chỉnh học phí và phí dịch vụ tại một số địa phương và đơn vị tư thục. Bên cạnh đó, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch thường có xu hướng tăng giá khi bước vào mùa du lịch hè. Thực tế trong tháng Tư, nhóm này cũng đã tăng 0,63% do chi phí các tour du lịch trọn gói trong và ngoài nước đều đi lên.
Do đó, việc theo dõi sát sao diễn biến giá cả các mặt hàng thiết yếu và có các kịch bản ứng phó linh hoạt về cung-cầu sẽ là rất cần thiết để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong những tháng tiếp theo của năm 2026, đảm bảo thực hiện Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số"./.
Nghị quyết phát triển kinh tế-xã hội 5 năm: Mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm
Các chỉ tiêu cụ thể của Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030 chủ yếu gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân cả nước đạt từ 10%/năm trở lên.
