Sáng 5/6, trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội đã diễn ra với chủ đề: "Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số."
Tại đây, bài toán giải quyết nhu cầu bức thiết về chỗ ở cho hàng triệu công nhân đã được đưa ra bàn thảo sôi nổi, thẳng thắn với những định hướng mang tính bước ngoặt.
Nỗi niềm trong những căn trọ chật hẹp
Mang đến diễn đàn tiếng nói từ cơ sở, bà Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình, Hà Nội chia sẻ thực trạng xót xa là phần lớn công nhân ngoại tỉnh hiện nay đang phải oằn mình trong những căn nhà trọ chật chội, ẩm thấp. Nhiều gia đình 4-5 người chen chúc trong không gian chỉ 10-15m2.
Thời tiết khắc nghiệt, cộng thêm chi phí thuê nhà, điện, nước ngày càng leo thang đang bào mòn sức khỏe và khả năng tái tạo sức lao động của công nhân, dẫn đến tình trạng dịch chuyển lao động thường xuyên.
Bày tỏ sự phấn khởi trước những chỉ đạo quyết liệt thời gian qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội, nhà cho công nhân thuê, bà Thanh kiến nghị một số giải pháp trọng tâm như: Phát triển đa dạng các loại hình nhà ở (cho thuê, thuê - mua, bán) với diện tích chủ yếu từ 50-75m2, phù hợp với khả năng chi trả; ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, đồng bộ hạ tầng thiết chế (trường học, y tế, siêu thị...); thiết kế cơ chế quản lý, vận hành phù hợp với đặc thù làm ca kíp và sinh hoạt của gia đình công nhân.
Theo bà Thanh, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính để người lao động dễ dàng tiếp cận. Bên cạnh đó, cần tăng cường đầu tư công và có chính sách thu hút doanh nghiệp tham gia làm nhà ở xã hội, nhà cho thuê.
Đẩy mạnh nhà ở cho thuê dài hạn
Trao đổi làm rõ vấn đề nhà ở cho công nhân, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thừa nhận đây là vấn đề cấp thiết và rất "nóng."
Về tiến độ, tính đến cuối năm 2025, cả nước đã và đang xây dựng khoảng 720.000 căn nhà ở xã hội (đã hoàn thành 180.000 căn, trong đó có 42.000 căn cho thuê). Riêng 5 tháng đầu năm 2026, các địa phương đăng ký chỉ tiêu 158.000 căn và hiện đang triển khai 91.200 căn.
Dù vượt kế hoạch, Bộ trưởng thẳng thắn chỉ ra sự "lệch pha" của thị trường: Dư thừa nhà ở thương mại nhưng thiếu trầm trọng nhà cho người thu nhập thấp; tập trung quá nhiều vào nhà để bán mà bỏ ngỏ loại hình cho thuê dài hạn, trong khi giá nhà thương mại lại quá cao so với thu nhập của công nhân.
Để giải quyết căn cơ, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết thực hiện Kết luận số 64 (ngày 22/5/2026) của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng tại cuộc họp ngày 25/5 với các tỉnh, thành lớn, chiến lược phát triển nhà ở thời gian tới sẽ có sự chuyển dịch lớn.
"Chúng ta sẽ chuyển trọng tâm từ tư duy 'mua nhà để sở hữu' sang 'thuê nhà dài hạn'. Đây là giải pháp để đảm bảo mọi đối tượng đều có chỗ ở với giá cả phù hợp," Bộ trưởng nhấn mạnh.
Theo đó, ngân sách Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt (lo giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật), đồng thời huy động đa dạng nguồn lực xã hội. Đối với nhà ở cho thuê, đây là chiến lược, các địa phương sẽ sử dụng Quỹ phát triển nhà ở của địa phương để Nhà nước trực tiếp đứng ra xây nhà cho thuê, nhằm giữ giá ổn định cho người dân.
Về nhà ở xã hội, cố gắng quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội từ nay đến năm 2030. Hiện nay, các địa phương đã đăng ký khoảng 1,3 triệu căn, mục tiêu là giải quyết chỗ ở cho khoảng 4 triệu công nhân và người lao động được mua nhà ở xã hội.
Các cơ chế, chính sách đột phá
Lắng nghe tâm tư của người lao động và báo cáo của ngành Xây dựng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng bày tỏ sự chia sẻ sâu sắc với những khó khăn, thiếu thốn của công nhân khi phải sống trong các khu trọ hạ tầng hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất lao động.
Quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng khẳng định điểm cốt lõi nhất hiện nay là: Chuyển đổi tư duy từ chỗ chỉ lo "sở hữu nhà" sang bảo đảm "quyền có nhà để ở."
"Với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, giá cả hợp lý. Ưu tiên của người lao động thu nhập trung bình và thấp là có chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả, chứ không phải cố gắng mua bằng được nhà," Thủ tướng nêu rõ.
Để hiện thực hóa chủ trương này, Thủ tướng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương nghiên cứu xây dựng các chính sách phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê; các địa phương tổng rà soát các quy hoạch, nhất là quy hoạch các khu công nghiệp, bố trí nguồn lực để triển khai nhanh các dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6/2026. Trước mắt sử dụng ngân sách Nhà nước, triển khai các dự án gắn với các thiết chế đi kèm, bảo đảm hạ tầng. Đồng thời, tập trung phát triển nhà ở thương mại có nhiều phân khúc khác nhau, đáp ứng nhu cầu mua, thuê và thuê mua.
Đáng chú ý, Thủ tướng mở ra cơ chế linh hoạt: Nhà nước không chỉ tự xây, tự quản lý mà có thể thuê doanh nghiệp vận hành, hoặc mua lại các khu nhà ở xã hội để cho thuê ngay lập tức, đáp ứng nhu cầu cấp bách. Bên cạnh nguồn lực Nhà nước là vốn mồi, vốn ban đầu thì phải có chính sách hỗ trợ về thuế, vốn, lãi suất… để thu hút nguồn lực doanh nghiệp, nguồn lực xã hội, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, người lao động.
Người đứng đầu Chính phủ cho biết, các cơ chế, chính sách đột phá này sẽ sớm được báo cáo Quốc hội. Trong chương trình làm việc năm nay, Quốc hội sẽ cho ý kiến và sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản. Đây là thời gian rất phù hợp để hoàn thiện các các chính sách để tập trung thúc đẩy các phân khúc ưu tiên, bên cạnh nhà ở thương mại thì cần phát triển nhà ở cho thuê, nhà cho các đối tượng chính sách và nhà công vụ./.
Sắp đề xuất tăng lương tối thiểu, khởi công 3 dự án nhà ở xã hội cho công nhân