Để bước vào hàng ngũ các quốc gia phát triển vào năm 2045, đất nước không chỉ cần thêm nguồn lực mà còn phải sử dụng tốt hơn những nguồn lực đang có. Những điểm nghẽn và cách làm cũ khiến nhiều cơ hội chưa được phát huy. Nếu cán bộ chỉ làm những việc đã có tiền lệ, sợ trách nhiệm thì nguồn lực dẫu lớn cũng khó chuyển thành kết quả.
Vì vậy, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung cũng là tạo điều kiện để tháo gỡ điểm nghẽn, đưa nguồn lực vào cuộc sống.
Muốn làm được điều đó, trước hết người cán bộ phải biết biến chủ trương thành việc làm cụ thể, chủ động xử lý những vấn đề mới nảy sinh và tìm cách làm phù hợp với thực tế.
Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đã đặt yêu cầu chuyển từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành,” từ “học điều đúng” sang “học cách làm đúng,” từ “noi gương” sang “vận dụng, phát triển sáng tạo.” Đây cũng là đòi hỏi người cán bộ không chỉ nắm chủ trương mà phải biết cách tổ chức thực hiện, nhất là với việc mới, việc khó, chưa có tiền lệ.
Yêu cầu ấy càng rõ ràng khi nhiều lĩnh vực đang thay đổi rất nhanh chóng, cần cách làm mới, trong khi không phải vấn đề nào cũng đã có sẵn cách giải quyết. Kinh tế số là một ví dụ rõ.
Năm 2025, tỷ trọng giá trị gia tăng của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương 72,1 tỷ USD; quy mô kinh tế số đạt 39 tỷ USD, với hơn 24,3 triệu người tham gia thương mại điện tử và doanh thu tiêu dùng trực tuyến 13,8 tỷ USD. Mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP mà Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.
Nhưng để tăng từ 14,02% lên 30% chỉ trong vài năm tới thì vấn đề không chỉ đơn giản là đầu tư thêm công nghệ. Khoảng 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhiều doanh nghiệp nhận thức rõ chuyển đổi số là cần thiết nhưng vẫn khó tiếp cận tín dụng và nguồn lực tài chính để đầu tư máy móc, phần mềm quản trị, dữ liệu, bảo mật, tự động hóa, thương mại điện tử và trí tuệ nhân tạo. Nếu chính sách hỗ trợ chưa giúp nhóm doanh nghiệp này tiếp cận được nguồn lực cần thiết thì khoảng cách công nghệ giữa doanh nghiệp nhỏ và các tập đoàn lớn sẽ khó thay đổi.
Dữ liệu cũng vậy. Được xác định là một loại hạ tầng thiết yếu mới của nền kinh tế, nhưng dữ liệu tại nhiều bộ, ngành, địa phương vẫn còn phân tán, thiếu kết nối và chia sẻ. Khi hệ thống giữa doanh nghiệp, ngân hàng, cơ quan quản lý và các đơn vị liên quan chưa liên thông, mỗi nơi phải đầu tư hạ tầng riêng, vừa tốn kém vừa làm giảm hiệu quả của quá trình số hóa.
Việc hoàn thiện thể chế cho những lĩnh vực mới đòi hỏi cách nghĩ không rập khuôn. Công nghệ thay đổi nhanh, mô hình kinh doanh mới xuất hiện liên tục, trong khi pháp luật không thể dự liệu trước mọi tình huống. Nếu cơ quan thực thi chỉ chờ đến khi loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro mới hành động thì rất dễ bỏ lỡ cơ hội.
Cũng rất rõ ràng là nguồn lực thôi thì chưa đủ, phải có người đủ trách nhiệm và quyền hạn để xử lý việc chưa có tiền lệ cùng cả cách tổ chức thực hiện phù hợp để đưa chủ trương thành việc làm cụ thể.
Nghị quyết số 24-NQ/TW đã yêu cầu phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Cùng với bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung, Nghị quyết đặt vấn đề phân cấp, phân quyền, giao việc gắn với giao quyền, quản trị rủi ro và trách nhiệm giải trình.
Người được giao nhiệm vụ nhưng không có đủ thẩm quyền sẽ khó quyết định, có thẩm quyền mà thiếu nguồn lực cũng khó làm đến nơi đến chốn. Nếu vừa thiếu quyền, thiếu nguồn lực, lại vừa phải tự gánh chịu toàn bộ rủi ro khi xử lý những vấn đề mới thì cán bộ rất dễ chỉ làm những việc đã có sẵn quy trình. Khi ấy, những điểm nghẽn vẫn khó được tháo gỡ.
Với kinh tế số, yêu cầu này thể hiện rất rõ qua mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, hình thành ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số tầm cỡ quốc tế và đưa vào vận hành 5 sàn giao dịch dữ liệu trong giai đoạn 2026-2030. Để những mục tiêu ấy trở thành kết quả cụ thể phải có người tổ chức thực hiện, có đủ thẩm quyền để quyết định và có cơ chế để chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Tháo gỡ điểm nghẽn vì thế phải ở cả cách tổ chức thực hiện. Nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được mở rộng qua các kênh vốn dài hạn, quỹ đầu tư mạo hiểm. Khoảng cách công nghệ cần được thu hẹp thông qua hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và thương mại điện tử. Ngân sách nhà nước cần được sử dụng hiệu quả hơn để huy động nguồn lực xã hội.
“Có bột mới gột nên hồ.” Nguồn lực phải được đưa đúng chỗ, nhưng để biến nguồn lực thành kết quả thì vẫn cần người dám quyết định và tổ chức thực hiện.
Chỉ thị số 07-CT/TW đã yêu cầu học phải đi đôi với thực hành. Nghị quyết số 24-NQ/TW đặt yêu cầu phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Muốn những yêu cầu ấy trở thành thực tế, người cán bộ phải dám hành động và tổ chức phải tạo điều kiện để người có trách nhiệm thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung là bảo vệ năng lực hành động trước những việc mới, việc khó. Khi người được giao việc có đủ quyền để quyết định, có nguồn lực để thực hiện và được xem xét đúng với kết quả công việc, họ sẽ có thêm cơ sở để hành động thay vì phải chọn sự an toàn.
Đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới không thể để những nguồn lực bị giữ lại bởi những điểm nghẽn hay tâm lý sợ trách nhiệm. Khơi thông nguồn lực vì thế cũng là khơi thông tinh thần dám làm. Giao đúng việc, trao đúng quyền, đánh giá bằng những kết quả và bảo vệ người dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chính là cách để chủ trương đi vào cuộc sống và nguồn lực được chuyển hóa thành kết quả thực chất./.
Thực hành theo Chỉ thị 07: Việc khó cần người dám nhận, tìm cách giải quyết
Vấn đề bảo vệ cán bộ dám làm, đánh giá cán bộ dựa trên kết quả công việc, sàng lọc người né tránh, đồng thời giao đúng việc, trao đủ quyền đang trở thành điểm tựa để người dám làm có “đất dụng võ."
