Một chương trình đưa du khách vào rừng để đi tuần tra cùng kiểm lâm và tìm hiểu công việc bảo vệ hệ sinh thái vừa lọt vào chung khảo Giải thưởng Du lịch Quốc tế BGTW 2026.
“Katien Ranger Patrol” là đại diện duy nhất của Việt Nam tại hạng mục “Dự án du lịch xuất sắc nhất thế giới” (Best Wider World Tourism Project), cùng hai sáng kiến đến từ Brazil và Cameroon.
Giải thưởng do Hiệp hội Nhà báo Du lịch Anh quốc (British Guild of Travel Writers - BGTW) tổ chức. Nhưng điều khiến đề cử từ Vườn quốc gia Cát Tiên đáng chú ý không chỉ bởi một sản phẩm du lịch Việt Nam xuất hiện trong danh sách quốc tế, mà chính là cách thiết kế trải nghiệm “lạ lùng” và rất khác một tour khám phá rừng thông thường.
Khi du khách “vào vai” người giữ rừng
Điểm đặc biệt của Katien Ranger Patrol là du khách không chỉ đi qua một khu rừng, ngắm cảnh rồi trở về. Họ đi cùng kiểm lâm và chuyên gia địa phương, tìm hiểu cách các tuyến rừng được tuần tra, nhận biết dấu vết động vật, tháo gỡ bẫy và theo dõi hệ sinh thái.
Những công việc vốn diễn ra phía sau một điểm đến được đưa vào hành trình, nhưng trong phạm vi được kiểm soát để du khách có thể hiểu hơn về đời sống của khu rừng mà không biến hoạt động chuyên môn thành màn trình diễn.
Cách làm này tạo ra trải nghiệm khác về du lịch thiên nhiên. Thay vì chỉ cho khách thấy những gì đẹp và hấp dẫn, chuyến đi lại giúp họ “hóa thân” vào phần công việc cần thiết để bảo tồn những giá trị ấy.
Một phần nguồn thu từ chương trình được dành để hỗ trợ hoạt động tuần tra, tháo gỡ bẫy, theo dõi động vật bằng camera và các công việc liên quan đến bảo vệ hệ sinh thái. Dòng tiền từ du lịch vì thế đã được ở lại với nơi tạo ra trải nghiệm.
Mô hình này cũng thay đổi vai trò của du khách. Họ không đứng ngoài câu chuyện của điểm đến, mà được tiếp cận với những công việc thường ít xuất hiện trong các sản phẩm du lịch. Sau chuyến đi, điều còn lại ngoài những hình ảnh về rừng còn là hiểu biết về cách một khu rừng được gìn giữ mỗi ngày.
Cát Tiên là nơi có đủ điều kiện để một sản phẩm như vậy phát triển. Vườn quốc gia trải rộng gần 73.900 ha trên địa bàn Lâm Đồng và Đồng Nai, với rừng mưa nhiệt đới, đất ngập nước và những vùng chịu ảnh hưởng của chế độ ngập theo mùa. Nơi đây ghi nhận hơn 1.700 loài thực vật và khoảng 700 loài động vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm.
Cát Tiên được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới và được đưa vào Danh lục Xanh của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế năm 2024. Đây cũng là khu vực tự nhiên có giá trị quan trọng của Việt Nam.
Năm 2025, Vườn quốc gia đón khoảng 160.000 lượt khách tham quan, lưu trú và nghiên cứu (tăng khoảng 50% mỗi năm kể từ năm 2023).
Khi lượng người tìm đến thiên nhiên ngày càng lớn, cách tổ chức trải nghiệm cũng trở thành một phần của bài toán phát triển. Với Cát Tiên, một sản phẩm đưa khách tiếp cận công việc của những người đang bảo vệ rừng tạo thêm một cách để du lịch gắn với chính tài nguyên mà nó sử dụng.
Vì sao một tour tuần tra rừng được đề cử?
Câu chuyện của Katien Ranger Patrol không dừng ở những tuyến tuần tra. Trong định hướng phát triển du lịch tại vùng đệm, cộng đồng địa phương cũng được đưa vào chuỗi cung ứng dịch vụ.
Tại Tà Lài, nơi cộng đồng Châu Mạ và S’tiêng sinh sống lâu đời, người dân được định hướng tham gia vào các hoạt động đón khách thông qua đào tạo kỹ năng phục vụ, dẫn đường và giới thiệu văn hóa. Homestay, ẩm thực truyền thống và các trải nghiệm bản địa tạo thêm những sản phẩm để du khách ở lại và tiếp cận đời sống địa phương.
Điểm đáng nói là lợi ích từ du lịch vì thế không chỉ tập trung ở hoạt động đưa khách vào rừng. Khi người dân có thể cung cấp dịch vụ, kể câu chuyện văn hóa và tạo thu nhập ngay tại nơi mình sinh sống, tài nguyên tự nhiên và văn hóa được đặt vào cùng chuỗi giá trị.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với những điểm đến mà cảnh quan tự nhiên chính là tài sản cốt lõi. Du lịch cần tài nguyên để tạo ra sản phẩm, trong khi cộng đồng địa phương cần thêm sinh kế để gắn bó lâu dài với nơi mình sống. Nếu hai nhu cầu này được kết nối, giá trị tạo ra từ một chuyến đi có thể ở lại nhiều hơn tại điểm đến.
Với Cát Tiên, điều này càng có ý nghĩa khi lượng khách đang tăng. Sức hút lớn hơn mang đến cơ hội kinh tế, nhưng đồng thời đòi hỏi những cách khai thác có kiểm soát để không làm suy giảm chính giá trị khiến du khách tìm đến.
Katien Ranger Patrol được một thành viên chính thức của BGTW đề cử sau quá trình khảo sát và đánh giá, thay vì doanh nghiệp hay ban quản lý điểm đến tự đăng ký. Sau đó, các thành viên Hiệp hội bỏ phiếu để lựa chọn danh sách chung khảo.
BGTW thành lập năm 1960, hiện có hơn 220 thành viên gồm nhà báo, tác giả, nhiếp ảnh gia, biên tập viên, nhà sản xuất truyền hình và blogger du lịch chuyên nghiệp. Giải thưởng International Tourism Awards gồm ba nhóm: Dự án du lịch Anh quốc, Dự án du lịch châu Âu và Dự án du lịch xuất sắc nhất thế giới.
Việc Katien Ranger Patrol lọt vào nhóm ba dự án của hạng mục quốc tế vì thế cho thấy sản phẩm được đánh giá từ tiêu chí rộng hơn việc tạo ra một trải nghiệm mới lạ cho du khách.
Điểm đặc biệt của chương trình nằm ở cách một hoạt động vốn thuộc về lực lượng bảo vệ rừng được chuyển hóa thành trải nghiệm du lịch. Từ đó nguồn thu quay trở lại hỗ trợ hoạt động tại điểm đến, trong khi người dân vùng đệm có thêm cơ hội tham gia vào chuỗi dịch vụ.
Vì thế, giá trị của chuyến đi không chỉ nằm ở những gì du khách được thấy, mà còn ở những gì họ hiểu thêm về nơi mình đặt chân đến cùng những giá trị tạo ra cho điểm đến sau khi chuyến đi kết thúc. Với Cát Tiên, một tour tuần tra rừng đã trở thành cách kể câu chuyện về điểm đến bằng chính những con người và công việc đời thường./.
Kết quả chung cuộc hạng mục “Dự án du lịch xuất sắc nhất thế giới” sẽ được công bố tại Gala Awards Dinner của BGTW ngày 2/11, tại London.
Cát Tiên trở thành điểm nhấn nổi bật trên bản đồ du lịch sinh thái quốc tế
Vườn quốc gia Cát Tiên vừa được Mạng lưới Du lịch Sinh thái Châu Á trao tặng 4 giải thưởng danh giá trong khuôn khổ AEN-IEA 2025; in đậm dấu ấn của Việt Nam trên bản đồ du lịch sinh thái quốc tế.
