Cuộc họp báo do Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức chiều 30/8 vềnhững vi phạm trong tu bổ, tôn tạo nhà Tổ, gác Khánh di tích chùa Trăm Gian, xãTiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội chủ yếu xoay quanh công tác quản lý, xử lýcác cá nhân vi phạm cùng đơn vị liên quan và vấn đề phục hồi di tích.
Mặc dù đơnvị chịu trách nhiệm cao nhất của thành phố về lĩnh vực này là Sở Văn hóa Thểthao Du lịch lên tiếng muộn nhưng cũng đã lý giải được nhiều vấn đề dư luận đangquan tâm. Việc vi phạm là rất nghiêm trọng nhưng cái sai lại bắt nguồn từ ý thứcvà cả nhận thức của các cấp ngành, từ sư trụ trì, Ban quản lý di tích, chínhquyền từ xã, huyện đến các sở ngành ...
Sai về nhận thức
Sự việc bắt đầu từ việc nhà Tổ, gác Khánh chùa Trăm Gian bị xuống cấpnghiêm trọng và được chính quyền xã Tiên Phương lý giải, không thể để lâu hơn vìmùa mưa bão đang đến và đang đe dọa sự an toàn của khách thập phương.
Trong khiđó, việc xin phép tu bổ, tôn tạo hai hạng mục này đã thực hiện từ lâu (năm2008), đã được thành phố chấp thuận về mặt chủ trương nhưng kéo dài tới nay chưađược triển khai.
Ngày 26/2/2012, các cụ tứ bích lại có đơn đề xuất lên Ủy bannhân dân xã xin phép tu bổ tôn tạo. Ngày 28/2, Ủy ban nhân dân xã Tiên Phươngtiếp tục có công văn đề xuất lên huyện Chương Mỹ tu bổ, tôn tạo hai hạng mục.
Tuy nhiên, quá trình xin ý kiến chưa tiếp tục đi tới đích cần đến thì ngày 1/6âm lịch (ngày 19/7) sư trụ trì Thích Đàm Khoa đã cho hạ giải. Đến nay, hai hạngmục hoàn thiện tới 80% và xảy ra nhiều sai lệch với nguyên bản gốc.
Đáng nói là, trong quá trình hạ giải hai hạng mục trên, sư trụ trì đã raỦy ban nhân dân xã Tiên Phương nhờ thông báo trên loa phát thanh để nhân dâncông đức tiền bạc, công sức.
Và như vậy, Ủy ban nhân dân xã hoàn toàn biết sựviệc nhưng do không nắm rõ các quy định pháp luật về việc bảo tồn, tôn tạo ditích nên đã vô tình tạo “hậu thuẫn” cho việc vi phạm di tích.
Chủ tịch Ủy bannhân dân xã Tiên Phương Vũ Văn Doãn còn cho rằng: “Xã thấy việc hạ giải nhà Tổvà gác Khánh rất cấp bách nhưng khi mùa mưa bão đang đến gần, nếu không hạ giảiđể xảy ra tai nạn thì xã không thể gánh trách nhiệm. Còn việc làm như thế nào làtrách nhiệm của nhà chùa”.
Riêng cái sai của sư trụ trì trong việc tự ý hạ giải, xây dựng lại nhà Tổ,gác Khánh là không phải bàn cãi, mặc dù có thiện chí tốt. Cái sai đó bắt nguồntừ việc nhận thức vụ việc giản đơn, không hiểu về các quy định của pháp luật.
Sai về ý thức
Sở dĩ để xảy ra tình trạng vi phạm nghiêm trọng trên, đến độ đích thân Chủtịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phải chủ trì cuộc họp khẩn về vấn đề nàyphải kể đến cái sai trong ý thức quản lý của cơ quan quản lý văn hóa từ xã,huyện đến các Sở ngành thành phố.
Bản chất của vấn đề là buông lỏng quản lý,thiếu sự phối hợp, giám sát cũng như chưa bài bản trong công tác phân cấp quảnlý; chưa dành ưu tiên đầu tư cho di tích đã được cảnh báo là xuống cấp trầmtrọng. Bởi lẽ, chỉ cách đó 10 ngày, một đoàn công tác của Phòng Quản lý Di sản –Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội đã ghé kiểm tra chùa Trăm Gian.
Trước đó, ngày 13/4/2010, Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Nội đã phê duyệt chủtrương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử chùa Trăm Gian và giao cho SởVăn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội làm chủ đầu tư.
Ngày 10/10/2011, các sở ngànhliên quan đã đề xuất với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho phép chủ đầu tư hạgiải ngay các hạng mục, trong đó có nhà Tổ xuống cấp trong tình trạng nguy hiểmvà triển khai thi công ngay trong năm 2011.
Tuy nhiên, do cắt giảm đầu tư côngtheo Nghị quyết 11/NQ-CP nên dự án chưa thể triển khai được. Tuy vậy, với mộtcông trình đang bị xuống cấp trầm trọng, việc đầu tư đáng được sử dụng từ mộtnguồn vốn khác của thành phố nhưng Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Nội không linh hoạttrong việc này.
Vấn đề này đã được Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chỉra tại cuộc họp chiều ngày 29/8. Do việc chậm cấp kinh phí đầu tư, là một trongnhững nguyên nhân cơ bản khiến Sư trụ trì tự ý tháo dỡ và thi công nhà Tổ, gácKhánh.
Quá trình tháo dỡ và thi công hai hạng mục trên kéo dài tới 1 tháng 6 ngàynhưng cả huyện, Sở và Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội không hay biết. Chỉkhi phương tiện thông tin đại chúng lên tiếng, sự việc mới vỡ lỡ. Ủy ban nhândân huyện Chương Mỹ không biết vì cho rằng xã Tiên Phương không báo cáo, Sở Vănhóa Thể thao và Du lịch Hà Nội không biết vì cho rằng huyện không báo cáo...
Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội - ông Phạm Quang Long thừanhận: “Việc phân cấp quản lý văn hóa của Hà Nội còn lúng túng, chính vì vậy dẫntới việc không sâu sát trong quá trình quản lý nên để xảy ra tình trạng trên”.
Sự việc đã xảy ra, Hà Nội cũng như Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đang tìm hướnggiải quyết. Cùng với việc đánh giá lại mức độ vi phạm để đưa ra phương án phục hồi di tích gần nhất với giá trị gốc thì việc xử lý các cá nhân, đơn vị cũngđang thực hiện.
Đó cũng là bài học đắt giá về công tác quản lý nói chung và quảnlý di tích nói riêng của Hà Nội./.
Mặc dù đơnvị chịu trách nhiệm cao nhất của thành phố về lĩnh vực này là Sở Văn hóa Thểthao Du lịch lên tiếng muộn nhưng cũng đã lý giải được nhiều vấn đề dư luận đangquan tâm. Việc vi phạm là rất nghiêm trọng nhưng cái sai lại bắt nguồn từ ý thứcvà cả nhận thức của các cấp ngành, từ sư trụ trì, Ban quản lý di tích, chínhquyền từ xã, huyện đến các sở ngành ...
Sai về nhận thức
Sự việc bắt đầu từ việc nhà Tổ, gác Khánh chùa Trăm Gian bị xuống cấpnghiêm trọng và được chính quyền xã Tiên Phương lý giải, không thể để lâu hơn vìmùa mưa bão đang đến và đang đe dọa sự an toàn của khách thập phương.
Trong khiđó, việc xin phép tu bổ, tôn tạo hai hạng mục này đã thực hiện từ lâu (năm2008), đã được thành phố chấp thuận về mặt chủ trương nhưng kéo dài tới nay chưađược triển khai.
Ngày 26/2/2012, các cụ tứ bích lại có đơn đề xuất lên Ủy bannhân dân xã xin phép tu bổ tôn tạo. Ngày 28/2, Ủy ban nhân dân xã Tiên Phươngtiếp tục có công văn đề xuất lên huyện Chương Mỹ tu bổ, tôn tạo hai hạng mục.
Tuy nhiên, quá trình xin ý kiến chưa tiếp tục đi tới đích cần đến thì ngày 1/6âm lịch (ngày 19/7) sư trụ trì Thích Đàm Khoa đã cho hạ giải. Đến nay, hai hạngmục hoàn thiện tới 80% và xảy ra nhiều sai lệch với nguyên bản gốc.
Đáng nói là, trong quá trình hạ giải hai hạng mục trên, sư trụ trì đã raỦy ban nhân dân xã Tiên Phương nhờ thông báo trên loa phát thanh để nhân dâncông đức tiền bạc, công sức.
Và như vậy, Ủy ban nhân dân xã hoàn toàn biết sựviệc nhưng do không nắm rõ các quy định pháp luật về việc bảo tồn, tôn tạo ditích nên đã vô tình tạo “hậu thuẫn” cho việc vi phạm di tích.
Chủ tịch Ủy bannhân dân xã Tiên Phương Vũ Văn Doãn còn cho rằng: “Xã thấy việc hạ giải nhà Tổvà gác Khánh rất cấp bách nhưng khi mùa mưa bão đang đến gần, nếu không hạ giảiđể xảy ra tai nạn thì xã không thể gánh trách nhiệm. Còn việc làm như thế nào làtrách nhiệm của nhà chùa”.
Riêng cái sai của sư trụ trì trong việc tự ý hạ giải, xây dựng lại nhà Tổ,gác Khánh là không phải bàn cãi, mặc dù có thiện chí tốt. Cái sai đó bắt nguồntừ việc nhận thức vụ việc giản đơn, không hiểu về các quy định của pháp luật.
Sai về ý thức
Sở dĩ để xảy ra tình trạng vi phạm nghiêm trọng trên, đến độ đích thân Chủtịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phải chủ trì cuộc họp khẩn về vấn đề nàyphải kể đến cái sai trong ý thức quản lý của cơ quan quản lý văn hóa từ xã,huyện đến các Sở ngành thành phố.
Bản chất của vấn đề là buông lỏng quản lý,thiếu sự phối hợp, giám sát cũng như chưa bài bản trong công tác phân cấp quảnlý; chưa dành ưu tiên đầu tư cho di tích đã được cảnh báo là xuống cấp trầmtrọng. Bởi lẽ, chỉ cách đó 10 ngày, một đoàn công tác của Phòng Quản lý Di sản –Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội đã ghé kiểm tra chùa Trăm Gian.
Trước đó, ngày 13/4/2010, Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Nội đã phê duyệt chủtrương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử chùa Trăm Gian và giao cho SởVăn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội làm chủ đầu tư.
Ngày 10/10/2011, các sở ngànhliên quan đã đề xuất với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho phép chủ đầu tư hạgiải ngay các hạng mục, trong đó có nhà Tổ xuống cấp trong tình trạng nguy hiểmvà triển khai thi công ngay trong năm 2011.
Tuy nhiên, do cắt giảm đầu tư côngtheo Nghị quyết 11/NQ-CP nên dự án chưa thể triển khai được. Tuy vậy, với mộtcông trình đang bị xuống cấp trầm trọng, việc đầu tư đáng được sử dụng từ mộtnguồn vốn khác của thành phố nhưng Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Nội không linh hoạttrong việc này.
Vấn đề này đã được Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chỉra tại cuộc họp chiều ngày 29/8. Do việc chậm cấp kinh phí đầu tư, là một trongnhững nguyên nhân cơ bản khiến Sư trụ trì tự ý tháo dỡ và thi công nhà Tổ, gácKhánh.
Quá trình tháo dỡ và thi công hai hạng mục trên kéo dài tới 1 tháng 6 ngàynhưng cả huyện, Sở và Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội không hay biết. Chỉkhi phương tiện thông tin đại chúng lên tiếng, sự việc mới vỡ lỡ. Ủy ban nhândân huyện Chương Mỹ không biết vì cho rằng xã Tiên Phương không báo cáo, Sở Vănhóa Thể thao và Du lịch Hà Nội không biết vì cho rằng huyện không báo cáo...
Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội - ông Phạm Quang Long thừanhận: “Việc phân cấp quản lý văn hóa của Hà Nội còn lúng túng, chính vì vậy dẫntới việc không sâu sát trong quá trình quản lý nên để xảy ra tình trạng trên”.
Sự việc đã xảy ra, Hà Nội cũng như Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đang tìm hướnggiải quyết. Cùng với việc đánh giá lại mức độ vi phạm để đưa ra phương án phục hồi di tích gần nhất với giá trị gốc thì việc xử lý các cá nhân, đơn vị cũngđang thực hiện.
Đó cũng là bài học đắt giá về công tác quản lý nói chung và quảnlý di tích nói riêng của Hà Nội./.
Đinh Thị Thuận (TTXVN)
