Trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa (vùng chịu nhiều tác động nhất của thiên tai), Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo vừa thống nhất ban hành Chương trình phối hợp trong phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2026-2030.
Mục tiêu trọng tâm của chương trình là nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng, chống thiên tai gắn với công tác dân tộc và tôn giáo. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Với tinh thần đó, hai bộ xác định sẽ tăng cường phối hợp trong việc tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức, năng lực phòng, chống thiên tai cho người dân, đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, lực lượng xung kích tại cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc các tổ chức tôn giáo, là giải pháp then chốt nhằm xây dựng cộng đồng an toàn trước thiên tai.
Chương trình cũng đề cập yêu cầu phát huy tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo của mỗi bên; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc, áp dụng đối với các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo tại các tỉnh, thành phố.
Cụ thể, trong giai đoạn 2026-2030, hai bộ sẽ tập trung phối hợp triển khai các nhóm nhiệm vụ trọng tâm như: Nâng cao năng lực phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai cho cộng đồng vùng dân tộc thiểu số và miền núi thông qua việc đánh giá hiện trạng, nhu cầu; xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với từng loại hình thiên tai, ưu tiên tích hợp kiến thức, kinh nghiệm truyền thống và tri thức địa phương.
Song song với đó, các hoạt động đào tạo, tập huấn, tuyên truyền sẽ được tổ chức thường xuyên cho lực lượng xung kích cấp cơ sở, người có uy tín, phụ nữ, trẻ em, học sinh và các nhóm dễ bị tổn thương. Các hoạt động thực hành đánh giá rủi ro, sơ họa bản đồ rủi ro thiên tai, diễn tập phòng, chống thiên tai sẽ có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng dân cư.
Chương trình cũng hướng tới phát triển các mô hình cộng đồng chủ động phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; gắn phòng, chống thiên tai với đa dạng hóa sinh kế, giảm tổn thương lâu dài.
Cùng với đó, đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất bảo đảm an toàn cho người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi: Ổn định dân cư, xây dựng và nâng cấp các công trình chống sạt lở, các công trình và chỗ ở an toàn trong mùa mưa bão, nhất là tại trường học, nhà văn hóa, trụ sở cơ quan.
Để chương trình đi vào thực chất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung về công tác truyền thông, tập huấn, diễn tập, tích hợp nội dung phòng, chống thiên tai trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo giữ vai trò chủ trì lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai trong hệ thống chính sách dân tộc và tôn giáo; phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc tôn giáo trong tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; thường xuyên theo dõi, giám sát nguy cơ thiên tai tại các xã vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Chương trình phối hợp được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững cho những khu vực còn nhiều khó khăn của đất nước./.