Đầu năm 2026, Hà Nội xác định ùn tắc giao thông, úng ngập, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm là 5 “điểm nghẽn” cần tập trung giải quyết.
Sau hơn 9 tháng, từ việc xử lý 42/51 điểm nghẽn giao thông, đưa vào vận hành 10 công trình chống ngập khẩn cấp đến thí điểm vùng phát thải thấp, những chuyển biến bước đầu đã xuất hiện. Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ những vấn đề tích tụ nhiều năm, Thủ đô vẫn còn không ít việc phải làm.
Một trận mưa lớn vẫn có thể gây áp lực lên hệ thống thoát nước. Vào giờ cao điểm, ùn tắc còn xuất hiện trên những trục đường có mật độ phương tiện lớn. Ô nhiễm không khí, tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè hay nỗi lo về an toàn thực phẩm tiếp tục là những vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Đó đều không phải những câu chuyện mới đối với một đô thị đang phát triển nhanh như Hà Nội. Điểm đáng chú ý trong năm 2026 là thành phố đặt 5 “điểm nghẽn” vào nhóm nhiệm vụ phải tập trung giải quyết, yêu cầu không để phức tạp thêm và phải tạo chuyển biến theo từng tháng, từng quý, từng năm.
42/51 điểm nghẽn giao thông được xử lý
Ngay từ đầu năm, khi còn giữ cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội, ông Nguyễn Duy Ngọc đã đặt yêu cầu việc xử lý các điểm nghẽn phải gắn với kỷ luật thực thi, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ kết quả.
Ngày 26/6/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội tiếp tục ban hành Chỉ thị số 18-CT/TU về tăng cường trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong giải quyết 5 điểm nghẽn. Một yêu cầu đáng chú ý là chuyển từ xử lý từng vụ việc sang giải quyết đồng bộ, tổng thể; từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, quản trị dựa trên nền tảng công nghệ số, kết quả và sự hài lòng của người dân.
Đến ngày 13/9, Ủy ban Nhân dân thành phố tiếp tục ban hành Kế hoạch số 352/KH-UBND triển khai Chỉ thị số 18-CT/TU, gắn trách nhiệm nêu gương với tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của người đứng đầu.
Ùn tắc là một trong những vấn đề người dân có thể cảm nhận trực tiếp nhất. Đầu năm 2026, Hà Nội rà soát 51 điểm ùn tắc giao thông. Đến tháng 9, theo Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Võ Nguyên Phong, thành phố đã xử lý 42/51 điểm.
Song song với xử lý các điểm cụ thể, cách điều hành giao thông cũng đang thay đổi. Hệ thống tín hiệu được điều chỉnh tại 188 nút giao, 22 tuyến “làn sóng xanh” được thiết lập trên các trục chính. Tại một số khu vực, năng lực thông hành qua nút được cải thiện từ 4% đến trên 18%.
Nhưng công nghệ chỉ giải quyết được một phần bài toán. Sức ép căn bản vẫn nằm ở tốc độ đô thị hóa, sự gia tăng phương tiện và khả năng đáp ứng của kết cấu hạ tầng. Vì vậy, cùng với tổ chức lại giao thông và điều hành bằng dữ liệu, Hà Nội đang đồng thời thúc đẩy các tuyến vành đai, cầu vượt sông, đường sắt đô thị và vận tải công cộng.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng từng khẳng định quyết tâm xử lý 5 điểm nghẽn; trong đó với giao thông sẽ đẩy nhanh các tuyến vành đai, phát triển đường sắt đô thị, điều chỉnh tổ chức giao thông theo hướng giảm phương tiện cá nhân và tăng vận tải công cộng.
Điều đó cho thấy xử lý ùn tắc không thể chỉ tính bằng số điểm đã được giải quyết. Một nút giao được cải thiện nhưng dòng phương tiện tiếp tục dồn sang nút kế tiếp thì áp lực chỉ được dịch chuyển. Hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng kết nối và vận hành của cả mạng lưới.
Một chuyển biến khác trong 9 tháng qua nằm ở hệ thống thoát nước. Theo Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Võ Nguyên Phong, thực hiện Kế hoạch số 325, thành phố đã đưa vào vận hành 10/10 công trình khẩn cấp chống ngập, bổ sung 83 ha hồ điều hòa, khoảng 15,89 km cống và 26 trạm bơm.
Những con số này cho thấy cách xử lý úng ngập đang chuyển dần từ ứng phó tình huống sang tăng năng lực của cả hệ thống.
Tuy nhiên, hoàn thành các công trình khẩn cấp chưa đồng nghĩa bài toán úng ngập đã được giải quyết. Quá trình đô thị hóa nhanh làm tăng diện tích bề mặt bê tông hóa, trong khi khả năng tiêu thoát của một số lưu vực còn hạn chế. Những trận mưa có cường độ lớn trong thời gian ngắn tiếp tục tạo sức ép lên hệ thống.
Bởi vậy, chống ngập cần được nhìn theo toàn bộ lưu vực, từ hồ điều hòa, kênh dẫn, cống thoát nước đến trạm bơm và nguồn tiếp nhận, thay vì chỉ xử lý từng điểm ngập.
Một công trình có thể giải quyết một khu vực. Nhưng để giảm ngập bền vững, cả hệ thống phải đủ khả năng tiếp nhận, điều tiết và tiêu thoát nước trong điều kiện đô thị hóa nhanh và thời tiết ngày càng cực đoan.
Từ kiểm soát ô nhiễm, trật tự đô thị đến an toàn thực phẩm
Ô nhiễm môi trường là “điểm nghẽn” không phải lúc nào cũng biểu hiện tức thời như ùn tắc hay ngập nước, nhưng ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài đến chất lượng sống. Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu giai đoạn đầu thí điểm vùng phát thải thấp tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.
Thành phố không cấm đồng loạt toàn bộ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch mà thực hiện hạn chế theo loại phương tiện và khung giờ, đồng thời từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, hệ thống giám sát, trạm sạc, phương tiện giao thông công cộng và mạng lưới theo dõi chất lượng không khí.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi phương thức, đó là thay vì chỉ xử lý hậu quả của ô nhiễm, thành phố bắt đầu tác động trực tiếp vào nguồn phát thải.
Cùng với giao thông, Hà Nội tiếp tục kiểm soát bụi và khí thải từ hoạt động xây dựng, tăng thu gom và xử lý chất thải, quan trắc chất lượng môi trường và xử lý ô nhiễm các dòng sông.
Tháng 7/2026, Hội đồng Nhân dân thành phố thông qua chủ trương đầu tư dự án nạo vét, xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ. Việc cải thiện dòng sông không chỉ liên quan đến chất lượng môi trường mà còn tác động tới khả năng tiêu thoát nước và hệ thống thủy lợi.
Trật tự đô thị là một phép thử khác đối với hiệu quả quản lý. Theo thống kê của Công an thành phố Hà Nội, đến ngày 10/5/2026, thành phố đã giải tỏa 184/231 điểm chợ cóc, kinh doanh tự phát và 310 điểm vi phạm trật tự đô thị. Các lực lượng chức năng xử lý hơn 43.000 trường hợp vi phạm trật tự đô thị, xử phạt hơn 30,1 tỷ đồng.
Nhưng số trường hợp xử phạt không phải thước đo cuối cùng. Thực tế cho thấy, với tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, khó nhất không phải tổ chức một đợt ra quân mà là duy trì trật tự sau đó. Nếu một khu vực được giải tỏa nhưng vi phạm nhanh chóng tái diễn, “điểm nghẽn” thực chất vẫn chưa được tháo gỡ.
Đây cũng là lý do Chỉ thị số 18-CT/TU yêu cầu người đứng đầu không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; chủ động phát hiện từ sớm các vấn đề phức tạp và không để vi phạm tái diễn, gây bức xúc trong nhân dân.
Yêu cầu đặt ra vì thế là chuyển từ những đợt cao điểm sang quản lý thường xuyên, gắn trách nhiệm với chính quyền cơ sở và sử dụng công nghệ để hỗ trợ giám sát. Kết quả cần được đánh giá không chỉ bằng số trường hợp bị xử lý mà bằng khả năng duy trì không gian đô thị thông thoáng, an toàn và có trật tự.
Khác với một tuyến đường hay công trình chống ngập, hiệu quả trong bảo đảm an toàn thực phẩm khó có thể đo bằng một công trình hoàn thành. Hà Nội đang tăng kiểm soát từ nguồn cung, sản xuất, chế biến, vận chuyển đến tiêu dùng; đồng thời đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ trong giám sát.
Riêng đợt cao điểm bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Trung thu năm 2026 được triển khai từ ngày 8/8 đến 30/9 trên toàn bộ 126 xã, phường, với yêu cầu tăng hậu kiểm, kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm thực phẩm giả, nhập lậu, không rõ nguồn gốc.
Ở lĩnh vực bữa ăn học đường, thành phố tiếp tục siết quy trình kiểm soát. Qua kiểm tra thực tế đầu năm học 2026-2027, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương yêu cầu các trường học và đơn vị cung cấp thực hiện nghiêm kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn đúng quy định, bảo đảm định lượng dinh dưỡng theo từng lứa tuổi và chú trọng cập nhật dữ liệu trên hệ thống HanoiCheck để phục vụ công khai, giám sát và truy xuất nguồn gốc.
Cách làm này cho thấy mục tiêu quản lý đang dịch chuyển từ kiểm tra sau khi xảy ra vấn đề sang phòng ngừa và nhận diện nguy cơ từ sớm. Với an toàn thực phẩm, thước đo cuối cùng không phải số cuộc kiểm tra, mà là khả năng kiểm soát nguồn gốc sản phẩm, phát hiện và ngăn chặn nguy cơ trước khi thực phẩm đến tay người tiêu dùng.
Sau hơn 9 tháng, Hà Nội đã có những kết quả cụ thể trong xử lý 5 điểm nghẽn, nhưng chưa có vấn đề nào có thể coi là đã được giải quyết hoàn toàn. 42/51 điểm nghẽn giao thông được xử lý đồng nghĩa vẫn còn những điểm phải tiếp tục tháo gỡ. Các công trình chống ngập mới tăng thêm năng lực cho hệ thống, trong khi những trận mưa cực đoan vẫn là phép thử. Vùng phát thải thấp mới ở giai đoạn thí điểm. Trật tự đô thị có nguy cơ tái diễn nếu thiếu kiểm tra thường xuyên. An toàn thực phẩm đòi hỏi kiểm soát liên tục từ nguồn.
Việc Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 18-CT/TU và Ủy ban Nhân dân thành phố tiếp tục cụ thể hóa bằng Kế hoạch số 352/KH-UBND trong tháng 9 cho thấy xử lý 5 điểm nghẽn không được xác định là một chiến dịch ngắn hạn, mà là nhiệm vụ phải thường xuyên kiểm đếm tiến độ, kết quả và trách nhiệm thực hiện.
Một điểm ùn tắc phải thực sự giảm áp lực giao thông; một khu vực sau đầu tư phải giảm nguy cơ ngập; chất lượng không khí và nguồn nước phải được cải thiện; vỉa hè sau khi lập lại trật tự không tái lấn chiếm; thực phẩm phải truy xuất được nguồn gốc và nguy cơ phải được phát hiện trước khi ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Đó là những thay đổi người dân có thể trực tiếp cảm nhận.
Tốc độ đô thị hóa của Hà Nội sẽ còn tiếp tục tăng, kéo theo nhu cầu đi lại, nhà ở, xử lý nước thải, chất thải và các dịch vụ đô thị ngày càng lớn. Những biến động thời tiết cực đoan cũng đặt thêm sức ép lên hệ thống hạ tầng.
Giải quyết được những vấn đề rất đời thường ấy chính là cách Hà Nội tháo những “nút thắt” đã tích tụ nhiều năm, nâng chất lượng sống, nâng hiệu quả quản trị và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới./.
Quảng Trị tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy
UBND xã Mỹ Thủy và các cơ quan chức năng đang tiếp tục xác định nguồn gốc, thời điểm tạo lập tài sản, hoàn thiện kiểm kê và xác nhận nguồn gốc đất để đẩy nhanh đền bù, giải phóng mặt bằng.
