Theo dữ liệu của Copernicus - cơ quan giám sát hiện tượng nóng lên toàn cầu của Liên minh châu Âu (EU), khoảng 900 triệu người sinh sống tại các quốc gia và khu vực bao gồm vùng Sahel, Trung Mỹ, Pháp và Tây Ban Nha, vừa trải qua tháng 7 nóng nhất trong lịch sử.
Kết quả phân tích chi tiết hàng tỷ điểm dữ liệu từ mô hình khí hậu của Copernicus cho thấy khoảng 33 quốc gia ghi nhận tháng 7 nóng kỷ lục kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thu thập.
Gần 400 triệu người trong số khoảng 900 triệu dân tại các khu vực bị ảnh hưởng sống ở châu Phi, tập trung chủ yếu tại vùng Sahel. 10 quốc gia châu Phi đã phá kỷ lục nhiệt độ trong tháng 7, trong đó có Mauritania, Niger và Burkina Faso (Tây Phi), Sudan, Kenya và Ethiopia (Đông Phi).
Dù nhiệt độ ở các quốc gia cận xích đạo thường biến động ít hơn so với vùng khí hậu ôn đới, các nước như Cộng hòa Chad và Sudan vẫn ghi nhận nhiệt độ tháng 7 cao hơn tới hơn 2 độ C so với mức trung bình của giai đoạn từ năm 1981-2010.
Hiện tượng thời tiết El Nino, bắt đầu từ tháng 6 và dự kiến đạt đỉnh vào cuối năm nay, cũng khiến nền nhiệt tăng lên mức cao chưa từng thấy trên khắp Trung Mỹ và khu vực phía Bắc của Nam Mỹ.
Từ Mexico đến miền Bắc Brazil, trải dài từ bờ biển Thái Bình Dương đến Cao nguyên Guiana, khoảng 110 triệu người phải hứng chịu tháng 7 nóng nhất lịch sử. Các nước El Salvador, Nicaragua và Honduras đều xác nhận kỷ lục về nhiệt độ trong cả tháng 6 và tháng 7.
Trong khi đó, gần 120 triệu người sinh sống tại các khu vực của châu Âu cũng trải qua tháng 7/2026 nóng nhất từng được ghi nhận, chủ yếu tại miền Nam nước Anh, miền Tây nước Pháp, cùng miền Bắc và miền Đông Tây Ban Nha.
Tại Pháp, nhiệt độ trung bình cao hơn 3,8 độ C so với mức nhiệt bình thường của giai đoạn 1991-2020 - khoảng thời gian tham chiếu vốn đã nóng hơn đáng kể so với thời kỳ tiền công nghiệp từ năm 1850-1900.
Pháp và Tây Ban Nha cũng ghi nhận hạn hán kỷ lục, cùng với các vụ cháy rừng tàn phá nghiêm trọng. Đám cháy rừng lớn tại tỉnh Gironde của Pháp thiêu rụi gần 42.000 hécta và buộc hơn 220.000 người phải sơ tán vào cuối tháng 7.
Cùng thời điểm, đợt cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Tây Ban Nha thiêu rụi gần 44.000 hécta tại tỉnh Avila, gần thủ đô Madrid.
Một số khu vực nhỏ hơn, nơi sinh sống của tổng cộng hơn 250 triệu người, cũng trải qua đợt nắng nóng chưa từng có trong tháng 7, trong đó có tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), các bang Wyoming và Colorado (Mỹ), cùng các đảo Sumatra và Borneo (Indonesia).
Liên quan thiệt hại do nắng nóng tại châu Âu, các chuyên gia kinh tế và giới nghiên cứu ước tính mức nhiệt kỷ lục và hạn hán trong mùa Hè năm nay đã gây ra tổng thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ euro cho nền kinh tế trong khu vực.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng đây mới chỉ là sự khởi đầu khi chi phí khắc phục dự kiến tăng nhanh hơn cả đà tăng của nhiệt độ.
Theo báo cáo của ngân hàng Triodos (Hà Lan), hoạt động gián đoạn do nắng nóng có thể khiến GDP của Liên minh châu Âu (EU) giảm 1%, tương đương thiệt hại kinh tế khoảng 180 tỷ euro (208 tỷ USD), chủ yếu do năng suất lao động sụt giảm.
Riêng việc sụt giảm năng suất lao động có thể khiến GDP giảm khoảng 0,6%, trong khi sản lượng nông nghiệp dự kiến giảm từ 3-7%.
Ngân hàng ING ước tính việc gián đoạn giao thông trên sông Rhine sẽ làm giảm 0,3 điểm phần trăm Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đức - nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới - trong năm nay.
Trong khi đó, Ngân hàng MBH của Hungary dự đoán cứ mỗi tuần nhà máy điện hạt nhân lớn nhất nước này phải ngừng hoạt động, GDP nước này sẽ mất 0,1 điểm phần trăm.
Hãng bảo hiểm Allianz của Đức ước tính chỉ riêng đợt nắng nóng kéo dài 2 tuần trong tháng 6 đã làm giảm 0,3 điểm phần trăm GDP của châu Âu. Đến năm 2030, biến đổi khí hậu sẽ tước đi từ 5-7% tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế chịu rủi ro cao nhất như Tây Ban Nha, Pháp và Italy.
Chuyên gia kinh tế của Allianz nhận định tổng hóa đơn thiệt hại cho năm nay sẽ còn lớn hơn rất nhiều, bởi con số hiện tại vẫn chưa tính đến các vụ cháy rừng, hạn hán, các đợt lũ lụt khác nhau hay tác động dự kiến từ hiện tượng El Nino.
Trong bối cảnh nền kinh tế Khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (Eurozone) được dự đoán chỉ tăng trưởng 1% trong năm nay, mức tác động này là rất đáng kể.
Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế của Đại học Mannheim cho rằng toàn bộ quy mô thiệt hại kinh tế sẽ chỉ được thể hiện đầy đủ sau nhiều năm nữa.
Chuyên gia này phân tích rằng thông thường thiệt hại nặng nề nhất được cho là sẽ diễn ra trong năm xuất hiện sự kiện cực đoan rồi giảm dần, nhưng nghiên cứu lại cho thấy điều ngược lại.
Tác động kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm sau đó do thời tiết cực đoan kích hoạt một chuỗi các hệ quả kinh tế diễn tiến chậm./.
WMO cảnh báo hiện tượng El Nino mạnh lên từ tháng 8