Cần chọn lọc, tinh giản biên chế trong bộ máy hành chính nhà nước để cóthể đủ nguồn ngân sách mỗi lần tăng mức lương tối thiểu trong khu vựcnhà nước.
Đó là ý kiến mà ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấnđề xã hội của Quốc hội đưa ra tại Hội thảo diễn ra ngày 12/4 về mức sống tối thiểu vànhững vấn đề đặt ra với việc xác định mức lương tối thiểu, lương đủsống cho người lao động.
[Đề xuất tăng lương gần với mức sống tối thiểu hơn]
Bộ máy kém hiệu quả
Tăng mức lương tối thiểu trong khu vực nhà nước luôn trở thành "gánhnặng" đối với ngân sách nhà nước. Vì vậy, mức tăng lương trong khu vựcnhà nước hiện nay không cao và lương trong khu vực nhà nước mới chỉbằng 70% lương khu vực doanh nghiệp.
Tại cuộc hội thảo do Ủy ban các vấn đề Xã hội của Quốc hội tổchức,ông Bùi Sỹ Lợi đánh giá: “Tiền lương khu vực công căn cứ vào ngânsách nhà nước. Tuy nhiên, năng suất lao động trong khu vực công cònthấp. Giải pháp nâng cao thu nhập khu vực công là phải tăng năng suấtlao động và cải cách, tổ chức lại bộ máy hành chính.”
Ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng nguyên nhân cơ bản khiến mỗi lần điều chỉnhtăng lương tối thiểu khu vực hành chính sự nghiệp gặp nhiều khó khăn làdo bộ máy hành chính cồng kềnh, năng suất lao động thấp nên chưa thể cóđủ nguồn. Bài toán cực kỳ khó khăn đặt ra hiện nay là phải tinh giản bộmáy biên chế thật gọn nhẹ với năng suất lao động cao.
“Bộ máy hành chính hiện nay quá cồng kềnh, biên chế quá lớn trong khinăng suất lao động thấp thì làm sao có thể cân đối ngân sách để điềuchỉnh tiền lương tối thiểu. Cốt lõi là phải nâng cao được năng suất laođộng, chất lượng của công chức, viên chức và hướng tới trả lương theovị trí làm việc” ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.
Công đoàn chưa đủ sức mạnh
Tại hội thảo, về vấn đề lương khu vực ngoài nhà nước, ông Lê XuânThành, Vụ Phó Vụ Lao động-Tiền lương (Bộ Lao động-Thương binh và Xãhội) cho biết, trong quá trình thực hiện luật lao động về tiền lươngtối thiểu, do sức ép việc làm, năng lực thỏa thuận của người lao động,vai trò của công đoàn còn hạn chế nên một số doanh nghiệp đã ép tiềnlương sát với mức lương tối thiểu, thậm chí dùng mức lương tối thiểu đểtrả cho lao động có trình độ.
“Mức lương tối thiểu còn thấp trong khi chi phí sinh hoạt tăng, vì vậyđời sống của một bộ phận người lao động vẫn khó khăn dẫn đến quan hệlao động diễn biến khá phức tạp. Năm 2012 đã xảy ra 506 cuộc đình côngmà 80% là nguyên nhân tranh chấp về tiền lương, phụ cấp lương. Do đó,cần có các giải pháp tuyên truyền, nâng cao vai trò của tổ chức côngđoàn trong thương lượng, thỏa thuận tiền lương,” Ông Lê Xuân Thành nói.
Đồng tình với ông Lê Xuân Thành, Viện trưởng viện Công nhân (Tổng Liênđoàn lao động Việt Nam) ông Đặng Quang Điều cũng thừa nhận mặc dù bộ luậtlao động sắp có hiệu lực quy định hội đồng lương ba bên (Cơ quan nhànước, chủ sử dụng lao động và lao động) nhưng hiện tại đội ngũ côngđoàn chưa có đủ sức mạnh để đàm phán lương và cần tăng cường tính độclập của công đoàn trong thương lượng thực tế.
“Tại các doanh nghiệp ngoài nhà nước, hầu như không quản lý được vềlương, lao động phải tự đình công để đòi lương và điều chỉnh tiền lươngbằng thương lượng tập thể. Tuy nhiên, khả năng đàm phán, thương lượngcủa lao động hiện nay còn rất yếu. Mặt khác, công đoàn vẫn ăn lương củachủ sử dụng lao động, không được bảo vệ nên rất khó trong quá trình đàmphán về lương,” ông Đặng Quang Điều nhấn mạnh.
Trước tình trạng này, các chuyên gia cho rằng cần quy định cụ thể, chitiết về mức lương tối thiểu đáp ứng mức sống tối thiểu để làm cơ sởthỏa thuận lương giữa chủ sử dụng lao động và lao động, và để làm đượcđiều này thì cần có con số chính xác về mức lương tối thiểu và mức sốngtối thiểu. Tuy nhiên, các con số về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu hiện nay lại không được các chuyên gia đánh giá cao.
Đó là ý kiến mà ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấnđề xã hội của Quốc hội đưa ra tại Hội thảo diễn ra ngày 12/4 về mức sống tối thiểu vànhững vấn đề đặt ra với việc xác định mức lương tối thiểu, lương đủsống cho người lao động.
[Đề xuất tăng lương gần với mức sống tối thiểu hơn]
Bộ máy kém hiệu quả
Tăng mức lương tối thiểu trong khu vực nhà nước luôn trở thành "gánhnặng" đối với ngân sách nhà nước. Vì vậy, mức tăng lương trong khu vựcnhà nước hiện nay không cao và lương trong khu vực nhà nước mới chỉbằng 70% lương khu vực doanh nghiệp.
Tại cuộc hội thảo do Ủy ban các vấn đề Xã hội của Quốc hội tổchức,ông Bùi Sỹ Lợi đánh giá: “Tiền lương khu vực công căn cứ vào ngânsách nhà nước. Tuy nhiên, năng suất lao động trong khu vực công cònthấp. Giải pháp nâng cao thu nhập khu vực công là phải tăng năng suấtlao động và cải cách, tổ chức lại bộ máy hành chính.”
Ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng nguyên nhân cơ bản khiến mỗi lần điều chỉnhtăng lương tối thiểu khu vực hành chính sự nghiệp gặp nhiều khó khăn làdo bộ máy hành chính cồng kềnh, năng suất lao động thấp nên chưa thể cóđủ nguồn. Bài toán cực kỳ khó khăn đặt ra hiện nay là phải tinh giản bộmáy biên chế thật gọn nhẹ với năng suất lao động cao.
“Bộ máy hành chính hiện nay quá cồng kềnh, biên chế quá lớn trong khinăng suất lao động thấp thì làm sao có thể cân đối ngân sách để điềuchỉnh tiền lương tối thiểu. Cốt lõi là phải nâng cao được năng suất laođộng, chất lượng của công chức, viên chức và hướng tới trả lương theovị trí làm việc” ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.
Công đoàn chưa đủ sức mạnh
Tại hội thảo, về vấn đề lương khu vực ngoài nhà nước, ông Lê XuânThành, Vụ Phó Vụ Lao động-Tiền lương (Bộ Lao động-Thương binh và Xãhội) cho biết, trong quá trình thực hiện luật lao động về tiền lươngtối thiểu, do sức ép việc làm, năng lực thỏa thuận của người lao động,vai trò của công đoàn còn hạn chế nên một số doanh nghiệp đã ép tiềnlương sát với mức lương tối thiểu, thậm chí dùng mức lương tối thiểu đểtrả cho lao động có trình độ.
“Mức lương tối thiểu còn thấp trong khi chi phí sinh hoạt tăng, vì vậyđời sống của một bộ phận người lao động vẫn khó khăn dẫn đến quan hệlao động diễn biến khá phức tạp. Năm 2012 đã xảy ra 506 cuộc đình côngmà 80% là nguyên nhân tranh chấp về tiền lương, phụ cấp lương. Do đó,cần có các giải pháp tuyên truyền, nâng cao vai trò của tổ chức côngđoàn trong thương lượng, thỏa thuận tiền lương,” Ông Lê Xuân Thành nói.
Đồng tình với ông Lê Xuân Thành, Viện trưởng viện Công nhân (Tổng Liênđoàn lao động Việt Nam) ông Đặng Quang Điều cũng thừa nhận mặc dù bộ luậtlao động sắp có hiệu lực quy định hội đồng lương ba bên (Cơ quan nhànước, chủ sử dụng lao động và lao động) nhưng hiện tại đội ngũ côngđoàn chưa có đủ sức mạnh để đàm phán lương và cần tăng cường tính độclập của công đoàn trong thương lượng thực tế.
“Tại các doanh nghiệp ngoài nhà nước, hầu như không quản lý được vềlương, lao động phải tự đình công để đòi lương và điều chỉnh tiền lươngbằng thương lượng tập thể. Tuy nhiên, khả năng đàm phán, thương lượngcủa lao động hiện nay còn rất yếu. Mặt khác, công đoàn vẫn ăn lương củachủ sử dụng lao động, không được bảo vệ nên rất khó trong quá trình đàmphán về lương,” ông Đặng Quang Điều nhấn mạnh.
Trước tình trạng này, các chuyên gia cho rằng cần quy định cụ thể, chitiết về mức lương tối thiểu đáp ứng mức sống tối thiểu để làm cơ sởthỏa thuận lương giữa chủ sử dụng lao động và lao động, và để làm đượcđiều này thì cần có con số chính xác về mức lương tối thiểu và mức sốngtối thiểu. Tuy nhiên, các con số về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu hiện nay lại không được các chuyên gia đánh giá cao.
Cần con số chính xác
Mặc dù cũng đã có những nghiên cứu về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu, nhu cầu sống tối thiểu của Viện Công nhân-Công đoàn (Tổng Liênđoàn lao động Việt Nam) và Vụ Lao động-Tiền lương (Bộ Lao động-Thươngbinh và Xã hội) nhưng theo nhiều chuyên gia thì những nghiên cứu nàychưa thể phản ánh chính xác về đại đa số lao động.
Muốn có được con số chính xác về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu, nhu cầu sống tối thiểu để quy định trong luật phù hợp với đại đasố người lao động thì các chuyên gia cho rằng cần có cuộc khảo sát quymô lớn, vì các cuộc khảo sát hiện này mới chỉ ở quy mô nhỏ, mẫu được chọn chưa mang tính đại diện nên chưa thể đạidiện cho tình hình của tất cả lao động.
“Độ chính xác và bền vững của số liệu hiện nay chưa có. Chúng tađang phải tổ chức nhiều buổi hội thảo khoa học tiếp thu kinh nghiệm củacác nước khác, các tổ chức nước ngoài để tìm ra phương pháp khoa họcnhất, chính xác nhất để xác định được mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu,” ông Bùi Sỹ Lợi cho biết.
Tại hội thảo, đa số đại biểu đều ủng hộ việc đưa mức lương tối thiểuphải đáp ứng mức sống tối thiểu vào Luật lao động, nhưng các đại biểucũng cho rằng việc thực hiện được điều này là hết sức khó khăn đỏi hỏicơ quan quản lý phải có những khảo sát chính xác từ thực tế để khi quyđịnh chi tiết, cụ thể trong luật đảm bảo được lợi ích cao nhất chongười lao động./.
Mặc dù cũng đã có những nghiên cứu về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu, nhu cầu sống tối thiểu của Viện Công nhân-Công đoàn (Tổng Liênđoàn lao động Việt Nam) và Vụ Lao động-Tiền lương (Bộ Lao động-Thươngbinh và Xã hội) nhưng theo nhiều chuyên gia thì những nghiên cứu nàychưa thể phản ánh chính xác về đại đa số lao động.
Muốn có được con số chính xác về mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu, nhu cầu sống tối thiểu để quy định trong luật phù hợp với đại đasố người lao động thì các chuyên gia cho rằng cần có cuộc khảo sát quymô lớn, vì các cuộc khảo sát hiện này mới chỉ ở quy mô nhỏ, mẫu được chọn chưa mang tính đại diện nên chưa thể đạidiện cho tình hình của tất cả lao động.
“Độ chính xác và bền vững của số liệu hiện nay chưa có. Chúng tađang phải tổ chức nhiều buổi hội thảo khoa học tiếp thu kinh nghiệm củacác nước khác, các tổ chức nước ngoài để tìm ra phương pháp khoa họcnhất, chính xác nhất để xác định được mức lương tối thiểu, mức sống tốithiểu,” ông Bùi Sỹ Lợi cho biết.
Tại hội thảo, đa số đại biểu đều ủng hộ việc đưa mức lương tối thiểuphải đáp ứng mức sống tối thiểu vào Luật lao động, nhưng các đại biểucũng cho rằng việc thực hiện được điều này là hết sức khó khăn đỏi hỏicơ quan quản lý phải có những khảo sát chính xác từ thực tế để khi quyđịnh chi tiết, cụ thể trong luật đảm bảo được lợi ích cao nhất chongười lao động./.
Hồng Kiều (Vietnam+)
