Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa đưa ra lời cảnh báo về nhiều "điểm nghẽn" đang bủa vây nền kinh tế toàn cầu, từ tình trạng lạm phát do chiến tranh Trung Đông đến nguy cơ "hạ nhiệt" của làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong báo cáo thường niên công bố ngày 28/6, tổ chức được coi là "ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương" này đã hối thúc các nhà hoạch định chính sách tiền tệ cần hành động ngay lập tức để bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính thế giới.
Báo cáo của BIS xác định 4 rủi ro lớn đối với kinh tế toàn cầu, bắt đầu bằng áp lực lạm phát gắn liền với cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026.
Việc phong tỏa eo biển Hormuz - một trong những yết hầu quan trọng nhất của thị trường năng lượng thế giới - đã gây ra cú sốc cho nguồn cung dầu khí toàn cầu, đẩy chi phí của hàng loạt mặt hàng từ nhựa cho đến phân bón tăng vọt.
Bên cạnh đó, BIS bày tỏ lo ngại về tính bền vững của làn sóng đầu tư vào AI, yếu tố vốn là động lực thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu qua các cuộc khủng hoảng gần đây.
Cơ quan này cảnh báo chi tiêu đầu tư cho AI đang tăng trưởng quá “nóng,” từ đó có thể dẫn đến một đợt điều chỉnh mạnh trên thị trường tài chính nếu xu hướng này tỏ ra thiếu bền vững trong dài hạn.
Báo cáo cũng nhấn mạnh sự kết hợp nguy hiểm giữa các lỗ hổng tài chính hiện hữu và tâm lý ham thích các tài sản rủi ro quá mức trên thị trường, đồng thời cảnh báo tình trạng này có thể đảo chiều đột ngột.
Ngoài ra, gánh nặng nợ công ngày càng lớn đang đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó khi phải cân bằng giữa việc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát với nỗi lo chi phí trả nợ tăng cao làm tổn hại đến đà tăng trưởng kinh tế.
Bà Andrea Maechler, Phó Tổng giám đốc BIS, nhận định từng rủi ro riêng lẻ trên có thể nằm trong tầm kiểm soát. Nhưng khi kết hợp lại, chúng có nguy cơ khuếch đại lẫn nhau và đe dọa trực tiếp đến ổn định tài chính toàn cầu.
Vị quan chức cấp cao cảnh báo nếu có bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào về lãi suất hoặc tâm lý thị trường, các hiệu ứng tiêu cực sẽ nhanh chóng lan tỏa.
Trước tình hình đó, BIS kêu gọi tăng cường giám sát đối với các thực thể phi ngân hàng như các quỹ đầu cơ để đảm bảo họ có đủ năng lực hấp thụ rủi ro từ các khoản đầu tư vào trái phiếu và AI.
Cuối cùng, BIS hối thúc các chính phủ cần chủ động giảm mức nợ công để duy trì dư địa cho các ngân hàng trung ương ứng phó với các cú sốc kinh tế tiềm tàng.
BIS nhấn mạnh tầm quan trọng tuyệt đối của việc bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương trong việc thực thi nhiệm vụ duy trì ổn định giá cả và niềm tin vào đồng nội tệ, coi đây là nền tảng không thể thiếu để các nền kinh tế vận hành hiệu quả./.
OECD cảnh báo chiến sự Trung Đông có thể đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái
OECD nhận định xung đột Trung Đông kéo dài có thể làm tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm mạnh, đẩy lạm phát lên cao và buộc nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao.
