Với mức giải ngân tại các dự án giao thông trọng điểm thấp hơn so với bình quân chung của cả nước, Bộ Xây dựng yêu cầu xác định rõ khả năng giải ngân từ nay đến cuối năm; tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán, nghiệm thu, quyết toán và các thủ tục liên quan để đẩy nhanh giải ngân.
Nhiều dự án “hấp thụ” nguồn vốn thấp
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, kế hoạch giải ngân năm 2026 của Bộ Xây dựng chỉ còn lại khoảng 38.905 tỷ đồng. Tới giữa tháng 9, giá trị giải ngân của Bộ Xây dựng đạt hơn 16.000 tỷ đồng, đạt hơn 41% kế hoạch. Dự kiến hết tháng 9/2026, tỷ lệ giải ngân được nâng lên khoảng 45%. Tới hết năm 2026, số vốn cần giải ngân còn lại rất lớn, khoảng hơn 23.600 tỷ đồng.
Hiện nay, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công của các dự án giao thông trọng điểm đạt khoảng hơn 40%, thấp hơn tỷ lệ giải ngân trung bình cả nước (khoảng 52,9%); trong đó 19 dự án/dự án thành phần có giá trị giải ngân cao hơn mức trung bình cả nước.
Bên cạnh đó, còn 20 dự án/dự án thành phần có kết quả giải ngân năm 2026 thấp hơn 40% như: Dự án cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột (Dự án thành phần 1 tỷ lệ giải ngân khoảng 32%; Dự án thành phần 2 khoảng 15%, Dự án thành phần 3 khoảng 27%); Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (Dự án thành phần 1 giải ngân khoảng 9%; Vành đai 4-Vùng Thủ đô Hà Nội (Dự án thành phần 2.2 giải ngân khoảng 11%; Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh (Dự án thành phần 7 khoảng 20%, Dự án thành phần 6 khoảng 33%); Hòa Bình-Mộc Châu (Dự án thành phần 3 đoạn qua tỉnh Sơn La khoảng 36%); Ninh Bình-Hải Phòng (đoạn qua thành phố Hải Phòng khoảng 36%, đoạn qua tỉnh Thái Bình và Nam Định khoảng 32%, đoạn qua tỉnh Ninh Bình khoảng 23%).
Đặc biệt, các dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 20% như: Gia Nghĩa-Chơn Thành (Dự án thành phần 1 chưa giải ngân, Dự án thành phần 2 tỷ lệ giải ngân khoảng 1%, Dự án thành phần 3 giải ngân khoảng 2%; Dự án thành phần 1 cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng tỷ lệ giải ngân khoảng 9%; Dự án thành phần 1 Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài giải ngân khoảng 4%; Cao Lãnh-An Hữu (Dự án thành phần 1 tỷ lệ giải ngân khoảng 13%, Dự án thành phần 2 tỷ lệ giải ngân khoảng 19%); Gia Nghĩa-Chơn Thành (Dự án thành phần 1 chưa giải ngân, Dự án thành phần 2 giải ngân khoảng 1%, Dự án thành phần 3 khoảng 2%); Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài (Dự án thành phần 1 tỷ lệ giải ngân khoảng 4%, Dự án thành phần 2 khoảng 34%); Cao Lãnh-An Hữu (Dự án thành phần 1 khoảng 13%, Dự án thành phần 2 khoảng 19%).
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng, hiện Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện thủ tục điều chuyển kinh phí cho các địa phương để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và điều chỉnh giảm vốn kế hoạch năm 2026 theo chủ trương đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp ngày 22/9/2026, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang rà soát, xác định cụ thể nhu cầu, khả năng giải ngân của dự án để báo cáo cấp có thẩm quyền phương án điều hòa, điều chỉnh vốn đã bố trí.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng chỉ ra nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân trước tiên liên quan đến khâu giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư; giá một số nguyên liệu, nhiên liệu tăng cao, có nơi còn thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng; nguồn nhân công cho các dự án còn có nơi có tình trạng bị thiếu hụt do triển khai cùng lúc nhiều dự án giao thông trên cả nước.
Rà soát chi tiết kế hoạch vốn của từng dự án
Được Bộ Xây dựng phân bổ kế hoạch vốn gần 4.000 tỷ đồng trong năm 2026, ông Bùi Huy Kiểm, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho biết hiện nay các dự án vẫn gặp vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thời tiết bất lợi. Sơ bộ tính toán hết tháng 9/2026, Ban giải ngân thêm hơn 300 tỷ đồng, nâng tỷ lệ giải ngân lên 55% so với kế hoạch.
“Đơn vị đang triển khai nhiều giải pháp, bao gồm cả việc điều chuyển khối lượng giữa các nhà thầu, bên cạnh tăng tốc hoàn thiện thủ tục nghiệm thu, thanh toán khối lượng công việc tại một số dự án khác để luỹ tiến sản lượng giải ngân trong những tháng tới đây,” ông Kiểm nhấn mạnh.
Dự kiến đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 44% kế hoạch, theo ông Đỗ Quang Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thuỷ, chủ đầu tư đang tích cực chỉ đạo các nhà thầu huy động nguồn lực, vật liệu, tranh thủ thời tiết thuận lợi đẩy tiến độ thi công, tạo sản lượng giải ngân. Nhà thầu chậm trễ sẽ bị xử lý theo đúng điều khoản hợp đồng đã ký kết.
Để đẩy nhanh công tác giải ngân, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương rà soát chi tiết kế hoạch vốn năm 2026 của từng dự án, xác định rõ khả năng giải ngân từ nay đến cuối năm; tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán, nghiệm thu, quyết toán và các thủ tục liên quan để đẩy nhanh giải ngân, nhất là đối với 25 dự án/dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 40%.
Đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp nhưng có khả năng đẩy nhanh khối lượng thực hiện trong năm 2026, Bộ Xây dựng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu và tổ chức thi công để tạo khối lượng hoàn thành, làm cơ sở đẩy nhanh giải ngân. Các chủ đầu tư cũng phải đề xuất giải pháp xử lý, làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan, đánh giá khả năng bù đắp khối lượng và khả năng hoàn thành kế hoạch giải ngân từng tháng và cả năm 2026.
Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính và các địa phương rà soát, điều hòa, điều chỉnh kế hoạch vốn năm 2026 đối với các dự án có tiến độ giải ngân thấp, bảo đảm nguồn vốn được bố trí phù hợp với khả năng thực hiện và yêu cầu tiến độ của từng dự án.
Trước đó, chỉ đạo tại cuộc họp tiến độ thi công, giải ngân các dự án của Bộ Xây dựng vào giữa tháng 9 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, do đó các chủ đầu tư/ban quản lý dự án nghiêm túc kiểm điểm những tồn tại thuộc trách nhiệm quản lý của chủ đầu tư; tuyệt đối không được lấy khó khăn khách quan làm lý do để kéo dài tiến độ hoặc chậm giải ngân; lấy kết quả thực tế trên công trường và giá trị giải ngân làm thước đo đánh giá hiệu quả công việc.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các chủ đầu tư/ban quản lý dự án phải lập lại tiến độ chỉ đạo, cập nhật kế hoạch thi công giải ngân từng tuần, xác định rõ hạng mục quyết định đến tiến độ dự án, điểm vướng mắc; quyết liệt chỉ đạo nhà thầu tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, tập trung hoàn thành hạng mục có giá trị lớn; rà soát hoàn thiện các thủ tục thanh toán; xử lý các nhà thầu chậm hồ sơ, bảo đảm kết quả giải ngân sớm bằng mức bình quân chung của cả nước./.
Bộ Tài chính: Tỷ lệ giải ngân dự án trọng điểm ngành giao thông mới đạt 40,7%
Giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực giao thông còn thấp, tác động lớn đến tiến độ chung của cả nước và tốc độ tăng trưởng kinh tế, khả năng kết nối hạ tầng và không gian phát triển kinh tế.
