Trong cuộc đua toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI), Pháp đang đặt mục tiêu trở thành một trong những trung tâm dữ liệu hàng đầu châu Âu.
Theo nghiên cứu vừa được Viện nghiên cứu kinh tế Rexecode công bố, nếu tận dụng được cơ hội hiện nay, nước Pháp có thể thu hút tới 210 tỷ euro (238,9 tỷ USD) đầu tư vào lĩnh vực này đến năm 2035.
Tuy nhiên, tham vọng đó cũng đang vấp phải nhiều thách thức, từ nhu cầu điện năng khổng lồ, áp lực lên môi trường đến sự phản đối ngày càng gia tăng của người dân địa phương.
Rexecode nhận định các trung tâm dữ liệu sẽ trở thành nền tảng của nền kinh tế số trong thế kỷ XXI, giữ vai trò tương tự như hệ thống năng lượng đối với nền công nghiệp truyền thống.
Theo cơ quan này, quốc gia nào sở hữu năng lực tính toán đủ mạnh sẽ có lợi thế trong việc phát triển các mô hình AI của riêng mình, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài và củng cố chủ quyền số.
Quan điểm này cũng phù hợp với định hướng của Chính phủ Pháp. Trong hơn một năm qua, Paris liên tiếp công bố các khoản đầu tư lớn nhằm thu hút doanh nghiệp phát triển hạ tầng AI.
Tại Hội nghị hành động AI tổ chức ở Paris hồi đầu năm 2025, các dự án đầu tư được công bố đạt 109 tỷ euro. Đến Hội nghị Choose France hồi tháng 6 vừa qua, nước này tiếp tục thông báo thêm 93 tỷ euro vốn đầu tư mới.
Theo dự báo của Rexecode, công suất của các trung tâm dữ liệu tại Pháp sẽ tăng gấp bốn lần vào năm 2030 và gấp mười lần vào năm 2035. Tổng vốn đầu tư lũy kế có thể đạt khoảng 210 tỷ euro.
Tuy nhiên, phần lớn thiết bị, máy chủ và công nghệ vẫn phải nhập khẩu, chủ yếu từ Mỹ và châu Á. Giá trị gia tăng trực tiếp giữ lại cho nền kinh tế Pháp chỉ chiếm khoảng 30%, tương đương khoảng 13 tỷ euro mỗi năm vào năm 2035.
Ngoài ra, lĩnh vực này còn tạo thêm khoảng 20 tỷ euro giá trị gián tiếp hằng năm, chủ yếu mang lại lợi ích cho ngành xây dựng và kỹ thuật điện.
Hiện Pháp có khoảng 350 trung tâm dữ liệu, vẫn xếp sau Anh, Đức và Hà Lan tại châu Âu. Đáng chú ý, phần lớn các dự án do doanh nghiệp nước ngoài đầu tư và vận hành.
Dù vậy, một số doanh nghiệp trong nước như OVHCloud, Data4 hay Scaleway đang từng bước mở rộng quy mô, trong khi công ty AI Mistral AI được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao vị thế của hệ sinh thái AI Pháp trên trường quốc tế.
Một trong những lợi thế lớn nhất của Pháp là nguồn điện dồi dào, chủ yếu đến từ các nhà máy điện hạt nhân nên có lượng phát thải carbon thấp. Đây là yếu tố hấp dẫn đối với các nhà đầu tư bởi trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện rất lớn.
Tuy nhiên, chính điện năng cũng đang trở thành điểm nghẽn. Rexecode dự báo nhu cầu công suất điện dành cho các trung tâm dữ liệu có thể tăng từ khoảng 850 MW hiện nay lên 4.850-10.050 MW vào năm 2035. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực khác như giao thông, công nghiệp và sưởi ấm cũng sẽ cần thêm điện để phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh.
Theo đơn vị vận hành lưới điện quốc gia RTE, các trung tâm dữ liệu hiện tiêu thụ khoảng 10 TWh, tương đương 2% tổng lượng điện của Pháp. Đến năm 2035, mức tiêu thụ này có thể tăng lên 23-28 TWh.
Điều này đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống truyền tải điện, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cạnh tranh nguồn điện với các ngành kinh tế khác.
Bên cạnh bài toán năng lượng, các dự án trung tâm dữ liệu cũng đối mặt với làn sóng phản đối ngày càng mạnh tại nhiều địa phương. Người dân và các tổ chức môi trường lo ngại việc xây dựng các cơ sở này sẽ làm gia tăng tình trạng bê tông hóa đất đai, tiêu thụ nhiều nước cho hệ thống làm mát và tạo ra khá ít việc làm sau khi đi vào hoạt động.
Theo Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp, một trung tâm dữ liệu công suất 100 MW chỉ tạo khoảng 50 việc làm trực tiếp, trong khi phần lớn hoạt động đã được tự động hóa.
Theo thống kê của các tổ chức xã hội, hiện có khoảng 15 dự án trung tâm dữ liệu trên khắp nước Pháp đang vấp phải sự phản đối của người dân. Đầu tháng 7 vừa qua, Tòa án hành chính Grenoble đã đình chỉ giấy phép xây dựng một trung tâm dữ liệu công suất 40 MW gần thành phố Valence do chưa có đầy đủ đánh giá tác động môi trường.
Để thúc đẩy tiến độ, Chính phủ Pháp đã xếp một số dự án vào nhóm "dự án lợi ích quốc gia đặc biệt", qua đó rút ngắn thủ tục cấp phép. Đổi lại, các dự án phải đáp ứng những tiêu chuẩn môi trường cao hơn, trong đó có yêu cầu tận dụng nhiệt thải để phục vụ hệ thống sưởi đô thị.
Theo Rexecode, cơ hội để Pháp vươn lên trở thành trung tâm AI của châu Âu vẫn đang rộng mở nhờ nguồn điện hạt nhân ổn định, vị trí địa lý thuận lợi và hệ sinh thái công nghệ đang phát triển.
Tuy nhiên, để biến lợi thế thành hiện thực, nước này sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về hạ tầng điện, môi trường và sự đồng thuận của xã hội.
Đây được xem là điều kiện quyết định để Pháp giữ được vị thế trong cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt về AI và chủ quyền số./.
G7 sẽ thảo luận về tương lai AI toàn cầu