Giá vàng trong nước liên tục giảm khiến người mua trong tuần lỗ gần 13 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, có những thời điểm khoảng cách chênh lệch giữa giá mua và bán vàng lên tới 5-6,5 triệu đồng/lượng, đây là mức cao nhất trong vòng một năm qua.
Phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với Phó Giáo sư, Tiến sỹ Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế Hiệp hội tư vấn Tài chính Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính, để phân tích rõ hơn về những biến động của thị trường vàng.
Ba lớp tạo nên biến động lớn về giá vàng
- Giá vàng đang biến động mạnh sau tác động của vụ việc liên quan đến vụ việc pháp lý liên quan đến Trung tâm kiểm định P-Lab thuộc hệ sinh thái PNJ, chênh lệch mua-bán có lúc lên tới 5-6,5 triệu đồng/lượng. Ông đánh giá thế nào về tình hình thị trường hiện nay?
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Ngô Trí Long: Theo tôi, cần nhìn nhận diễn biến hiện nay một cách bình tĩnh và phân biệt rõ ba lớp biến động khác nhau: Biến động của giá vàng thế giới; những bất cập mang tính cơ cấu của thị trường vàng trong nước; và tác động tâm lý từ vụ việc pháp lý liên quan đến Trung tâm kiểm định P-Lab thuộc hệ sinh thái PNJ.
Trước hết, giá vàng thế giới đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh sau thời gian tăng cao. Trong phiên ngày 24.7.2026, giá vàng thế giới giao dịch quanh 4.045 USD/ounce, giảm khoảng 100 USD/ounce so với phiên trước. Trong nước, giá vàng miếng phổ biến quanh mức 135–140 triệu đồng/lượng; chênh lệch giữa giá vàng miếng trong nước và giá thế giới quy đổi vẫn gần 10 triệu đồng/lượng.
Như vậy, thị trường vàng Việt Nam đang chịu tác động đồng thời từ hai hướng. Bên ngoài là sự thay đổi của đồng USD, lợi suất trái phiếu, kỳ vọng chính sách tiền tệ của Mỹ và diễn biến địa chính trị. Bên trong là tình trạng nguồn cung hạn chế, tính liên thông với thị trường thế giới chưa đầy đủ và tâm lý phòng thủ của các doanh nghiệp kinh doanh vàng.
Riêng ngày 23/7, một số doanh nghiệp giảm giá mua vào tới 7 triệu đồng/lượng, trong khi giá bán giảm khoảng 6 triệu đồng/lượng, đưa giá vàng miếng về khoảng 135-140 triệu đồng/lượng. Khoảng cách mua – bán được nới lên 5 triệu đồng/lượng; ở một số thời điểm và một số loại sản phẩm, mức chênh lệch lên tới 6-6,5 triệu đồng/lượng.
Mức chênh lệch này là dấu hiệu rất đáng lưu ý. Với giá vàng khoảng 140 triệu đồng/lượng, chênh lệch 5-6,5 triệu đồng tương đương khoảng 3,6–4,6% giá trị giao dịch. Người mua vàng gần như chịu ngay một khoản lỗ lớn ngay sau khi giao dịch, chưa cần giá vàng thị trường giảm thêm.
Về bản chất, chênh lệch mua- bán là “giá của rủi ro” mà doanh nghiệp đang chuyển một phần sang người mua. Khi thị trường ổn định, doanh nghiệp có thể duy trì biên độ hẹp hơn. Nhưng khi giá biến động mạnh, thanh khoản khó dự báo hoặc xuất hiện làn sóng bán lại, doanh nghiệp thường hạ sâu giá mua vào và duy trì giá bán ở mức cao để phòng ngừa rủi ro tồn kho.
Thị trường hiện nay không chỉ biến động về giá mà còn đang trải qua một cuộc “kiểm tra sức chịu đựng” về thanh khoản, quản trị doanh nghiệp và niềm tin.
Vụ việc liên quan đến PNJ có ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý thị trường, nhưng không nên quy toàn bộ biến động giá vàng hiện nay cho một doanh nghiệp. Theo thông tin điều tra ban đầu, cơ quan chức năng đã khởi tố các bị can liên quan đến đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương; trong đó có nguyên lãnh đạo P-Lab bị cáo buộc cấp chứng nhận không đúng quy định. Đây trước hết là vụ việc liên quan đến kim cương, kiểm định và trách nhiệm pháp lý của các cá nhân liên quan, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp làm giá vàng thế giới giảm. Tuy nhiên, sự việc đã tạo ra một cú sốc niềm tin đối với thị trường trang sức và kim cương. Đại diện PNJ cho biết sau khi sự việc xảy ra, doanh số bán ra chỉ bằng khoảng một phần năm doanh số mua lại, khiến doanh nghiệp chịu áp lực thanh khoản ngắn hạn. PNJ cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ mua lại, nhưng việc thanh toán bằng tiền được thực hiện theo lộ trình, có thể kéo dài đến 120 ngày đối với một số giao dịch.
Điều này cho thấy một vấn đề lớn hơn, đó là thị trường vàng, trang sức và đá quý của Việt Nam lâu nay dựa rất nhiều vào uy tín thương hiệu và cam kết mua lại của doanh nghiệp, trong khi cơ chế định giá, kiểm định độc lập, truy xuất nguồn gốc và khả năng chuyển đổi sản phẩm thành tiền còn thiếu tính chuẩn hóa.
Vì vậy, thị trường hiện nay không chỉ biến động về giá mà còn đang trải qua một cuộc “kiểm tra sức chịu đựng” về thanh khoản, quản trị doanh nghiệp và niềm tin. Giá vàng có thể phục hồi hoặc tiếp tục điều chỉnh, nhưng điều đáng quan tâm hơn là phải làm cho thị trường minh bạch hơn, cạnh tranh hơn và giảm sự phụ thuộc vào cam kết đơn phương của từng thương hiệu.
Hiệu ứng rút tiền hoặc bán lại sản phẩm?
- Bộ Công Thương cho biết trong tháng 8/2026 sẽ kiểm tra chuyên đề 5 doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, kim cương, đá quý nhằm phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền. Theo ông, việc kiểm tra này sẽ tác động như thế nào đến thị trường?
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Ngô Trí Long: Đây là việc cần thiết và về trung, dài hạn sẽ có tác động tích cực. Tuy nhiên, cần khẳng định rõ: Đây là hoạt động kiểm tra theo kế hoạch, không phải cuộc kiểm tra đột xuất do đã phát hiện vi phạm tại năm doanh nghiệp.
Kế hoạch được ban hành từ ngày 15/7/2026 theo đề nghị của Cục Phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước. Dự kiến năm doanh nghiệp tại Hà Nội sẽ được kiểm tra trong tháng 8/2026; nội dung tập trung vào nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn, chứng từ, niêm yết giá, nhãn hàng hóa và việc chấp hành các quy định kinh doanh. Theo quy trình, doanh nghiệp được thông báo trước tối thiểu bảy ngày để chuẩn bị hồ sơ.
Trong ngắn hạn, thông tin kiểm tra có thể khiến một số doanh nghiệp và người mua trở nên thận trọng hơn. Khối lượng giao dịch tại một số cửa hàng có thể giảm; doanh nghiệp có thể siết quy trình mua lại, kiểm tra chứng từ và xác minh nguồn gốc sản phẩm kỹ hơn. Thị trường cũng có thể xuất hiện tâm lý suy diễn rằng doanh nghiệp bị kiểm tra là doanh nghiệp có sai phạm. Đây là cách hiểu không chính xác và có thể gây ra hiệu ứng rút tiền hoặc bán lại sản phẩm một cách không cần thiết.
Về trung và dài hạn, kiểm tra sẽ mang lại ít nhất bốn tác động tích cực.
Thứ nhất, hoạt động kiểm tra góp phần làm rõ nguồn gốc vàng, kim cương và đá quý, hạn chế hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không có hóa đơn và tình trạng hợp thức hóa hàng hóa bất hợp pháp.
Phòng, chống rửa tiền chỉ hiệu quả khi theo dõi được toàn bộ dòng hàng và dòng tiền, chứ không chỉ kiểm tra hồ sơ tại một vài cửa hàng.
Thứ hai, kiểm tra phòng, chống rửa tiền sẽ buộc doanh nghiệp nâng cao chất lượng nhận diện khách hàng, lưu trữ hồ sơ, giám sát giao dịch bất thường và minh bạch các khoản thanh toán có giá trị lớn. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng bởi vàng, kim cương và đá quý có giá trị cao, dễ cất giữ, dễ vận chuyển và có thể được lợi dụng để che giấu nguồn tiền bất hợp pháp.
Thứ ba, việc thực thi nghiêm túc sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Doanh nghiệp làm ăn chính đáng, nhập khẩu đầy đủ, nộp thuế và có hóa đơn thường phải chịu chi phí cao hơn doanh nghiệp kinh doanh hàng lậu. Nếu không kiểm soát tốt, chính doanh nghiệp tuân thủ pháp luật lại rơi vào thế bất lợi.
Thứ tư, kiểm tra sẽ góp phần khôi phục niềm tin của người tiêu dùng sau những vụ việc liên quan đến buôn lậu và kiểm định đá quý. Niềm tin không thể chỉ được xây dựng bằng quảng cáo hay quy mô mạng lưới, mà phải dựa trên khả năng truy xuất nguồn gốc, chuẩn mực kiểm định và trách nhiệm mua lại sản phẩm.
Tuy nhiên, kiểm tra phải được tiến hành có trọng tâm, đúng thẩm quyền, công khai tiêu chí và không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp. Kết luận kiểm tra cần được thông tin minh bạch, tránh tình trạng chỉ công bố việc kiểm tra nhưng chậm công bố kết quả, khiến tin đồn có cơ hội lan rộng. Quan trọng hơn, không nên dừng lại ở năm doanh nghiệp. Thị trường cần một cơ chế quản lý thường xuyên dựa trên dữ liệu, hóa đơn điện tử, thanh toán qua ngân hàng và kết nối thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương, cơ quan thuế, hải quan và công an. Phòng, chống rửa tiền chỉ hiệu quả khi theo dõi được toàn bộ dòng hàng và dòng tiền, chứ không chỉ kiểm tra hồ sơ tại một vài cửa hàng.
Đừng chạy theo tâm lý “sợ bỏ lỡ cơ hội”
- Ông có lời khuyên gì cho người dân và nhà đầu tư vàng vào thời điểm này?
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Ngô Trí Long: Lời khuyên đầu tiên là không mua bán theo tin đồn và không hành động trong trạng thái hoảng loạn. Những vụ việc liên quan đến một doanh nghiệp, một trung tâm kiểm định hay một nhóm cá nhân không đồng nghĩa toàn bộ sản phẩm trên thị trường đều có vấn đề. Ngược lại, cũng không nên vì một thương hiệu lớn mà mặc nhiên bỏ qua việc kiểm tra chứng từ, chất lượng và điều kiện mua lại.
Thứ hai, người mua phải xác định rõ mục tiêu. Nếu mua vàng để tích lũy dài hạn và bảo toàn một phần tài sản, cần chấp nhận giá có thể biến động trong ngắn hạn. Nếu mua với mục đích lướt sóng, mức chênh lệch 5–6,5 triệu đồng/lượng hiện nay là một rào cản rất lớn. Giá vàng phải tăng ít nhất bằng mức chênh lệch đó thì người mua mới hòa vốn.
Thứ ba, không nên vay tiền, sử dụng đòn bẩy hoặc dồn toàn bộ tiền tiết kiệm vào vàng. Vàng không tạo ra dòng tiền như tiền gửi, trái phiếu hoặc hoạt động sản xuất kinh doanh. Khi mua ở vùng giá cao và cần bán gấp, nhà đầu tư có thể chịu đồng thời ba loại thiệt hại: Giá vàng giảm, biên độ mua – bán lớn và khả năng thanh khoản bị hạn chế.
Thứ tư, thay vì mua một lần với số lượng lớn, người có nhu cầu tích lũy dài hạn có thể chia nhỏ thời điểm mua. Cách làm này không bảo đảm lợi nhuận, nhưng giúp giảm rủi ro mua toàn bộ tài sản đúng vào thời điểm giá đạt đỉnh.
Thứ năm, chỉ nên giao dịch tại doanh nghiệp có địa chỉ rõ ràng, niêm yết giá công khai, cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng từ, giấy kiểm định và chính sách mua lại bằng văn bản. Người mua cần đọc kỹ mức khấu trừ, thời gian thanh toán và điều kiện áp dụng khi bán lại, nhất là đối với trang sức và kim cương.
Cũng cần phân biệt rõ vàng miếng, vàng nhẫn, trang sức vàng và kim cương. Vàng miếng, vàng nhẫn có giá trị chủ yếu dựa trên hàm lượng vàng và giá thị trường. Trang sức còn bao gồm tiền công, thiết kế và thương hiệu; khi bán lại, những chi phí này thường không được thu hồi đầy đủ. Kim cương lại có cơ chế định giá phức tạp hơn, phụ thuộc vào trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, giấy kiểm định và chính sách của từng doanh nghiệp. Vì vậy, không nên coi kim cương hay trang sức là tài sản có tính thanh khoản tương đương vàng miếng.
Tóm lại, đây không phải thời điểm thích hợp để chạy theo tâm lý “sợ bỏ lỡ cơ hội.” Trong một thị trường mà giá đang biến động mạnh, chênh lệch mua-bán lớn và niềm tin đang được thử thách, nguyên tắc quan trọng nhất là bảo toàn vốn trước, tìm kiếm lợi nhuận sau; chỉ mua những gì mình hiểu rõ và chỉ sử dụng nguồn tiền có thể nắm giữ trong dài hạn.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
Giá vàng tiếp tục giảm thêm 1 triệu đồng, SJC xuống mốc 139 triệu đồng
Giá vàng trong nước sáng nay tiếp tục giảm, đáng chú ý khi giá vàng miếng SJC đang giao dịch thấp hơn giá vàng nhẫn tại một số doanh nghiệp từ 3,5-4,5 triệu đồng/lượng.
