Sáng 23/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIII tiếp tục thảo luận những vấn đềcòn nhiều ý kiến khác nhau về dự án Luật khiếu nại và cho ý kiến về việc tiếpthu, chỉnh lý dự án Luật tố cáo.
Giải quyết những vấn đề thực tế cuộc sống đặt ra
Mặc dù đã thảo luận từ chiều 22/8 nhưng Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa có sựthống nhất cao về việc có hay không quy định về khiếu nại đông người trong Luậtkhiếu nại?
Theo Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước, khiếu nại đông người là vấn đề phứctạp hiện nay, diễn ra ở nhiều nơi trong cả nước. Khi có nhiều người cùng khiếunại về một quyết định hành chính, tức là có một hoặc nhiều nội dung trong quyếtđịnh ấy có liên quan đến lợi ích của họ.
Ông Ksor Phước cho rằng, nếu cần thiết, nên có hẳn một chương về khiếu nạiđông người, quy định rất cụ thể, chặt chẽ, không thể cứ thấy vấn đề khó, phứctạp lại lảng tránh bởi nhiệm vụ của Luật là điều chỉnh các mối quan hệ để đảmbảo trật tự xã hội.
Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đềxã hội của Quốc hội Trương Thị Mai đề nghị cần nhìn thẳng vào bản chất của vấnđề khiếu nại đông người, là một thực tế đang diễn ra nhưng có quy định trongLuật hay không còn là vấn đề phải xem xét, cân nhắc kỹ.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện tiếp tục cho rằng không nênquy định vấn đề khiếu nại đông người trong Luật. Theo ông Hiện, việc quy địnhmột trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đông người bên cạnh trình tự, thủ tụcgiải quyết khiếu nại trong một Luật là bất hợp lý. Phải có một khái niệm chungvề khiếu nại, có trình tự, thủ tục giải quyết như nhau; không thể ban hành Luậtđể giải quyết cho từng trường hợp mà cần có tính chất bao quát, toàn diện.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, trên thực tế, khiếu nại đông ngườivẫn diễn ra, không thể không xử lý trên phương diện luật pháp, vấn đề là xử lýnhư thế nào? Về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết là chung, vấn đề đặt ralà có chấp nhận việc nhiều người cùng đứng tên chung trong một đơn hay vẫn duytrì việc mỗi người một đơn như trước đây?
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là vấn đề phức tạp, nhiều vấn đề liên quanchưa thể hình dung hết, trước mắt nên giao Chính phủ, sau này nếu hợp lý sẽ quyđịnh trong Luật. Nếu đã đưa vào Luật, cần quy định một cách hoàn chỉnh, mục đíchlà để đảm bảo an ninh, trật tự, tránh được tình trạng lợi dụng gây rối.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Hào thông tin thêm, từ 2005-2008, cả nướccó 3.829 đoàn đông người (5 người/đoàn trở lên), hiện đã giải quyết được 87%.Theo ông Hào, để giải quyết dứt điểm khiếu nại đông người, trước hết phải giảiquyết vấn đề chính sách; đề cao công tác tuyên truyền, vận động, giải thích,thuyết phục, cùng đó là xem xét, kết luận và giải quyết rõ ràng.
Ông Lê Tiến Hào cũng đồng tình, nếu không quy định vấn đề này thì sẽ có khókhăn trong giải quyết, tuy nhiên nếu đưa ngay vào Luật có thể chưa “chín”, chưađáp ứng được thực tiễn, trước mắt nên quy định ở mức Nghị định, sau này có thểđiều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp.
Cho ý kiến về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, pháp luậtnói chung và Luật khiếu nại nói riêng phải giải quyết được những vấn đề mà thựctế cuộc sống đặt ra, gắn với quyền và lợi ích của người dân. Luật hóa vấn đềkhiếu nại đông người ở mức độ thế nào là việc phải chuẩn bị thấu đáo, sẽ tiếptục thảo luận trong phiên họp sau.
Không chấp nhận tố cáo nặc danh
Dự án Luật tố cáo được trình xin ý kiến về một số vấn đề lớn như phạm vi điềuchỉnh; người có quyền tố cáo; hình thức tố cáo và bảo vệ người tố cáo.
Liên quan đến vấn đề người tố cáo, Thường trực Ủy ban Pháp luật đề nghị cần mởrộng quy định người có quyền tố cáo bao gồm cả cơ quan, tổ chức; thừa nhận quyềntố cáo của cơ quan, tổ chức để nâng cao trách nhiệm với cộng đồng và cũng là mộtbiện pháp bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức.
Trong trường hợp này, cũng cần nghiên cứu quy định cụ thể về cách thức để cơquan, tổ chức thực hiện quyền tố cáo cũng như trách nhiệm của cơ quan, tổ chứctrong trường hợp tố cáo sai, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp củangười khác.
Dự thảo đã bổ sung các hình thức tố cáo bằng thư điện tử, fax, tố cáo bằng lờiqua điện thoại. Tuy nhiên, nhiều ý kiến còn băn khoăn với các hình thức tố cáonày vì trong điều kiện hiện nay ở nước ta, cơ chế, nguồn lực, phương tiện kỹthuật để quản lý, kiểm tra, xác minh các thông tin tiếp nhận bằng các hình thứctrên còn nhiều hạn chế. Do đó, chưa nên quy định tố cáo bằng các hình thức nàytrong Luật.
Theo Thường trực Ủy ban Pháp luật, vấn đề quan trọng không phải tố cáo theohình thức nào mà là nội dung thông tin tố cáo có đầy đủ, chính xác hay không, tốcáo phải có đủ họ tên, địa chỉ của người tố cáo, nội dung tố cáo trung thực, rõràng. Khi tiếp nhận tố cáo theo bất cứ hình thức nào, cơ quan có thẩm quyền đềuphải tiến hành xem xét, đánh giá bước đầu các thông tin về người tố cáo và nộidung tố cáo, nếu chính xác và có căn cứ để kiểm tra, xác minh mới tiến hành thụlý để giải quyết.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội NguyễnHạnh Phúc, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện... đều cho rằng cần khẳngđịnh trong Luật: Tố cáo nặc danh, mạo danh không được chấp nhận; tránh tìnhtrạng lợi dụng tố cáo sai sự thật, tràn lan, vô căn cứ, gây phức tạp, mất đoànkết nội bộ, làm tốn kém thời gian, công sức của cơ quan tổ chức có trách nhiệm.
Ý kiến này cũng nhận được sự đồng tình của Trưởng Ban công tác đại biểuNguyễn Thị Nương. Bà Nương cho rằng, đây cũng là việc định hướng trách nhiệm xãhội của công dân ngày một văn minh, dân chủ hơn.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị cần có cơ chế xem xét phục vụ công tác quảnlý, điều hành đối với những tố cáo nặc danh nhưng có nội dung cụ thể, rõ ràng vìthực tế hiện nay do cơ chế bảo vệ người tố cáo ở nước ta còn chưa hiệu quả nênchưa khuyến khích được công dân mạnh dạn đấu tranh một cách công khai, trực diệnvới những hành vi vi phạm pháp luật trong xã hội. Nếu bỏ qua, có khả năng bỏ lọthoặc xử lý không kịp thời.
Trước ý kiến cho rằng quy định về việc bảo vệ người tố cáo còn chung chung, khókhả thi, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Hào cho rằng, khó có thể quy địnhcụ thể ngay trong Luật vấn đề bảo vệ người tố cáo do nguồn lực bảo đảm cũng nhưkinh nghiệm thực tế về vấn đề này ở nước ta còn hạn chế. Do đó xin phép chỉ quyđịnh mang tính nguyên tắc trong Luật còn các nội dung cụ thể như về biện phápbảo vệ, trình tự, thủ tục tiến hành, cơ chế, điều kiện bảo đảm... giao cho Chínhphủ quy định chi tiết trong các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai, những quy định vềbảo vệ người tố cáo cần được rà soát, nghiên cứu thiết kế hợp lý hơn để đảm bảotính khả thi.
Đồng tình với ý kiến này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng,cần bổ sung quy định việc giữ liên hệ giữa cơ quan có thẩm quyền với người tốcáo bởi thực tế, người tố cáo gặp nhiều khó khăn “hậu tố cáo.”/.
Giải quyết những vấn đề thực tế cuộc sống đặt ra
Mặc dù đã thảo luận từ chiều 22/8 nhưng Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa có sựthống nhất cao về việc có hay không quy định về khiếu nại đông người trong Luậtkhiếu nại?
Theo Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước, khiếu nại đông người là vấn đề phứctạp hiện nay, diễn ra ở nhiều nơi trong cả nước. Khi có nhiều người cùng khiếunại về một quyết định hành chính, tức là có một hoặc nhiều nội dung trong quyếtđịnh ấy có liên quan đến lợi ích của họ.
Ông Ksor Phước cho rằng, nếu cần thiết, nên có hẳn một chương về khiếu nạiđông người, quy định rất cụ thể, chặt chẽ, không thể cứ thấy vấn đề khó, phứctạp lại lảng tránh bởi nhiệm vụ của Luật là điều chỉnh các mối quan hệ để đảmbảo trật tự xã hội.
Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đềxã hội của Quốc hội Trương Thị Mai đề nghị cần nhìn thẳng vào bản chất của vấnđề khiếu nại đông người, là một thực tế đang diễn ra nhưng có quy định trongLuật hay không còn là vấn đề phải xem xét, cân nhắc kỹ.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện tiếp tục cho rằng không nênquy định vấn đề khiếu nại đông người trong Luật. Theo ông Hiện, việc quy địnhmột trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đông người bên cạnh trình tự, thủ tụcgiải quyết khiếu nại trong một Luật là bất hợp lý. Phải có một khái niệm chungvề khiếu nại, có trình tự, thủ tục giải quyết như nhau; không thể ban hành Luậtđể giải quyết cho từng trường hợp mà cần có tính chất bao quát, toàn diện.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, trên thực tế, khiếu nại đông ngườivẫn diễn ra, không thể không xử lý trên phương diện luật pháp, vấn đề là xử lýnhư thế nào? Về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết là chung, vấn đề đặt ralà có chấp nhận việc nhiều người cùng đứng tên chung trong một đơn hay vẫn duytrì việc mỗi người một đơn như trước đây?
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là vấn đề phức tạp, nhiều vấn đề liên quanchưa thể hình dung hết, trước mắt nên giao Chính phủ, sau này nếu hợp lý sẽ quyđịnh trong Luật. Nếu đã đưa vào Luật, cần quy định một cách hoàn chỉnh, mục đíchlà để đảm bảo an ninh, trật tự, tránh được tình trạng lợi dụng gây rối.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Hào thông tin thêm, từ 2005-2008, cả nướccó 3.829 đoàn đông người (5 người/đoàn trở lên), hiện đã giải quyết được 87%.Theo ông Hào, để giải quyết dứt điểm khiếu nại đông người, trước hết phải giảiquyết vấn đề chính sách; đề cao công tác tuyên truyền, vận động, giải thích,thuyết phục, cùng đó là xem xét, kết luận và giải quyết rõ ràng.
Ông Lê Tiến Hào cũng đồng tình, nếu không quy định vấn đề này thì sẽ có khókhăn trong giải quyết, tuy nhiên nếu đưa ngay vào Luật có thể chưa “chín”, chưađáp ứng được thực tiễn, trước mắt nên quy định ở mức Nghị định, sau này có thểđiều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp.
Cho ý kiến về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, pháp luậtnói chung và Luật khiếu nại nói riêng phải giải quyết được những vấn đề mà thựctế cuộc sống đặt ra, gắn với quyền và lợi ích của người dân. Luật hóa vấn đềkhiếu nại đông người ở mức độ thế nào là việc phải chuẩn bị thấu đáo, sẽ tiếptục thảo luận trong phiên họp sau.
Không chấp nhận tố cáo nặc danh
Dự án Luật tố cáo được trình xin ý kiến về một số vấn đề lớn như phạm vi điềuchỉnh; người có quyền tố cáo; hình thức tố cáo và bảo vệ người tố cáo.
Liên quan đến vấn đề người tố cáo, Thường trực Ủy ban Pháp luật đề nghị cần mởrộng quy định người có quyền tố cáo bao gồm cả cơ quan, tổ chức; thừa nhận quyềntố cáo của cơ quan, tổ chức để nâng cao trách nhiệm với cộng đồng và cũng là mộtbiện pháp bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức.
Trong trường hợp này, cũng cần nghiên cứu quy định cụ thể về cách thức để cơquan, tổ chức thực hiện quyền tố cáo cũng như trách nhiệm của cơ quan, tổ chứctrong trường hợp tố cáo sai, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp củangười khác.
Dự thảo đã bổ sung các hình thức tố cáo bằng thư điện tử, fax, tố cáo bằng lờiqua điện thoại. Tuy nhiên, nhiều ý kiến còn băn khoăn với các hình thức tố cáonày vì trong điều kiện hiện nay ở nước ta, cơ chế, nguồn lực, phương tiện kỹthuật để quản lý, kiểm tra, xác minh các thông tin tiếp nhận bằng các hình thứctrên còn nhiều hạn chế. Do đó, chưa nên quy định tố cáo bằng các hình thức nàytrong Luật.
Theo Thường trực Ủy ban Pháp luật, vấn đề quan trọng không phải tố cáo theohình thức nào mà là nội dung thông tin tố cáo có đầy đủ, chính xác hay không, tốcáo phải có đủ họ tên, địa chỉ của người tố cáo, nội dung tố cáo trung thực, rõràng. Khi tiếp nhận tố cáo theo bất cứ hình thức nào, cơ quan có thẩm quyền đềuphải tiến hành xem xét, đánh giá bước đầu các thông tin về người tố cáo và nộidung tố cáo, nếu chính xác và có căn cứ để kiểm tra, xác minh mới tiến hành thụlý để giải quyết.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội NguyễnHạnh Phúc, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện... đều cho rằng cần khẳngđịnh trong Luật: Tố cáo nặc danh, mạo danh không được chấp nhận; tránh tìnhtrạng lợi dụng tố cáo sai sự thật, tràn lan, vô căn cứ, gây phức tạp, mất đoànkết nội bộ, làm tốn kém thời gian, công sức của cơ quan tổ chức có trách nhiệm.
Ý kiến này cũng nhận được sự đồng tình của Trưởng Ban công tác đại biểuNguyễn Thị Nương. Bà Nương cho rằng, đây cũng là việc định hướng trách nhiệm xãhội của công dân ngày một văn minh, dân chủ hơn.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị cần có cơ chế xem xét phục vụ công tác quảnlý, điều hành đối với những tố cáo nặc danh nhưng có nội dung cụ thể, rõ ràng vìthực tế hiện nay do cơ chế bảo vệ người tố cáo ở nước ta còn chưa hiệu quả nênchưa khuyến khích được công dân mạnh dạn đấu tranh một cách công khai, trực diệnvới những hành vi vi phạm pháp luật trong xã hội. Nếu bỏ qua, có khả năng bỏ lọthoặc xử lý không kịp thời.
Trước ý kiến cho rằng quy định về việc bảo vệ người tố cáo còn chung chung, khókhả thi, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Hào cho rằng, khó có thể quy địnhcụ thể ngay trong Luật vấn đề bảo vệ người tố cáo do nguồn lực bảo đảm cũng nhưkinh nghiệm thực tế về vấn đề này ở nước ta còn hạn chế. Do đó xin phép chỉ quyđịnh mang tính nguyên tắc trong Luật còn các nội dung cụ thể như về biện phápbảo vệ, trình tự, thủ tục tiến hành, cơ chế, điều kiện bảo đảm... giao cho Chínhphủ quy định chi tiết trong các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai, những quy định vềbảo vệ người tố cáo cần được rà soát, nghiên cứu thiết kế hợp lý hơn để đảm bảotính khả thi.
Đồng tình với ý kiến này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng,cần bổ sung quy định việc giữ liên hệ giữa cơ quan có thẩm quyền với người tốcáo bởi thực tế, người tố cáo gặp nhiều khó khăn “hậu tố cáo.”/.
Thanh Hòa (TTXVN/Vietnam+)
