Thị trường lao động Thành phố Hồ Chí Minh đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: Doanh nghiệp có nhiều vị trí cần tuyển nhưng người lao động vẫn tìm việc, thậm chí số hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp 7 tháng đầu năm còn tăng 3,6% so với cùng kỳ. Khoảng cách này cho thấy bài toán quản lý thị trường lao động đang chuyển từ “thiếu việc” sang thiếu sự phù hợp giữa người và việc.
Tìm kiếm sự ổn định
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh, trong tháng 7/2026, ghi nhận nhu cầu doanh nghiệp cần tuyển lên tới 23.094 vị trí việc làm, trong khi chỉ có hơn 17.500 người tìm việc. Như vậy, số việc cần người cao hơn số người tìm việc khoảng 31% hay nói cách khác thị trường lao động không thiếu việc.
Tuy nhiên, phía sau con số tưởng như tích cực đó lại là một nghịch lý khác. Cụ thể, lĩnh vực Kinh doanh - Bán hàng - Thương mại điện tử có nhu cầu hơn 4.500 vị trí cần tuyển nhưng chỉ có 1.965 người tìm việc. Marketing - Truyền thông - Quảng cáo nhu cầu tuyển hơn 1.100 vị trí nhưng chỉ 120 người tìm việc. Đáng chú ý là Bất động sản - Phát triển dự án doanh nghiệp cần 719 người làm việc nhưng chỉ có 16 người tìm việc.
Nếu gọi là “thiếu lao động” thì chưa đủ bởi ở chiều ngược lại, có những lĩnh vực lượng người tìm việc khá sát với nhu cầu tuyển dụng. Cụ thể, May-Dệt-Da giày có 3.514 người tìm việc và 3.754 vị trí tuyển dụng; Chế biến gỗ-Sản phẩm nội thất có 2.509 người tìm việc và 2.602 vị trí tuyển dụng.
Người lao động không đứng ngoài thị trường, họ đang lựa chọn thị trường theo những tiêu chí riêng. Như vậy, người lao động muốn làm việc gì, doanh nghiệp cần người có kỹ năng gì và vì sao hai nhu cầu đó không gặp nhau.
Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh, quy mô nhu cầu tìm việc vẫn rất lớn. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm tiếp nhận hơn 18.700 doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng hơn 31.000 vị trí việc làm; đồng thời đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho hơn 450.700 lượt người; hơn 24.900 lượt được giới thiệu việc làm và gần 8.200 người nhận được việc.
Trung tâm cũng tiếp nhận gần 130.000 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp (tăng 3,6%, so với cùng kỳ năm 2025) và đã có hơn 109.000 người nhận quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và gần 429.600 lượt người thông báo tình trạng tìm kiếm việc làm...
Thực tiễn cho thấy thị trường đồng thời có người cần việc và việc cần người. Tuy nhiên, vấn đề khoảng cách giữa hai phía không chỉ là trình độ hay kỹ năng. Với những nhóm nghề như kinh doanh, bán hàng, marketing hay bất động sản, có thể còn liên quan đến cách người lao động đánh giá về thu nhập, áp lực công việc và khả năng duy trì thu nhập trong dài hạn.
Bà Lê Thị Kim Loan, một nhân viên đã từng làm sale bất động sản cho rằng: Một công việc có mức thu nhập tối đa có thể hấp dẫn, nhưng nếu thu nhập phụ thuộc nhiều vào doanh số, hiệu quả cá nhân hoặc chỉ tiêu công việc có thể được người tìm việc cân nhắc khác với một công việc có thu nhập đều đặn và dễ dự báo hơn.
Tuy chưa khẳng định nguyên nhân, nhưng chính sự chênh lệch rất lớn về cung-cầu đang đặt ra một câu hỏi về cách đo lường thị trường lao động cần chuyển từ “bao nhiêu việc làm” sang “bao nhiêu việc làm phù hợp”? Bởi một vị trí tuyển dụng chỉ thực sự có giá trị đối với thị trường khi có người đáp ứng được yêu cầu và sẵn sàng lựa chọn. Ngược lại, một người thất nghiệp chỉ thực sự trở lại thị trường bền vững khi tìm được công việc phù hợp về kỹ năng, thu nhập và kỳ vọng.
Vì thế, “có việc” đang dần không còn là tiêu chí duy nhất để đánh giá hiệu quả kết nối cung-cầu.
Doanh nghiệp cần thay đổi để giữ người
Ông Nguyễn Văn Sang, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh niên cho rằng: Vấn đề không chỉ nhìn từ phía “người lao động thiếu kỹ năng”. Một thị trường thiếu người phù hợp cũng là thị trường buộc doanh nghiệp phải xem lại chính công việc mình đang cung cấp.
Từ yêu cầu tuyển dụng, mức thu nhập, cơ chế thưởng, môi trường làm việc đến cơ hội phát triển nghề nghiệp đều có thể tác động đến quyết định của người tìm việc. Trong bối cảnh người lao động ngày càng có nhiều kênh tiếp cận thông tin, một vị trí tuyển dụng với mức “thu nhập có thể đạt” cao chưa chắc đủ sức hấp dẫn nếu người lao động không nhìn thấy khả năng duy trì thu nhập đó trong thực tế.
Báo cáo Trung tâm dịch vụ việc làm Thành phố tháng 7/2026 cũng ghi nhận hơn 23.000 vị trí việc làm trống từ nhu cầu tuyển dụng của 18.314 lượt doanh nghiệp kết hợp khảo sát. Đồng thời, Trung tâm thu thập 138.272 lượt thông tin cung lao động, chủ yếu từ người hưởng trợ cấp thất nghiệp, biến động lao động tại doanh nghiệp và sinh viên đăng ký thực tập; các website tuyển dụng và khảo sát thực tế.
Điều này cho thấy những khoảng trống mà con số thất nghiệp không thể hiện. Chẳng hạn, một lĩnh vực liên tục có nhiều vị trí tuyển dụng nhưng rất ít người tìm việc, đó không chỉ là tín hiệu doanh nghiệp đang thiếu nhân lực. Đó còn là tín hiệu cần phân tích sâu hơn về yêu cầu kỹ năng, chất lượng công việc, mức thu nhập, tính ổn định và khả năng hấp dẫn người lao động. Ngược lại, một nhóm nghề có lượng người tìm việc lớn nhưng nhu cầu tuyển dụng thấp cũng cho thấy nguy cơ dư cung nhân lực ở một số kỹ năng.
Đây chính là điểm mà cơ quan quản lý cần hướng đến. Không chỉ tiếp nhận hồ sơ thất nghiệp, tư vấn việc làm hay tổ chức sàn giao dịch mà còn thu thập, xử lý thông tin để phục vụ phân tích, dự báo cung - cầu nhằm bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời và dự báo và thay đổi hành vi của cả hai phía.
Cùng với đó, tăng cường cập nhật tuyển dụng trên website, fanpage, Zalo OA, các nhóm tuyển dụng, ứng dụng việc làm; đẩy mạnh kết nối cung - cầu và hỗ trợ người lao động.
Người lao động cần biết thị trường đang cần gì trước khi lựa chọn kỹ năng để học. Doanh nghiệp cần hiểu người lao động đang tìm kiếm điều gì trước khi thiết kế một vị trí tuyển dụng. Cơ quan quản lý cần nhìn thấy khoảng cách giữa hai phía trước khi khoảng cách đó trở thành thiếu hụt nhân lực hoặc thất nghiệp kéo dài.
Câu chuyện thị trường lao động thành phố không còn là tạo thêm việc làm mà thách thức lớn hơn là làm cho việc làm và người lao động tìm thấy nhau đúng lúc, đúng kỹ năng và đúng kỳ vọng.
Khi thị trường chuyển từ thiếu việc sang thiếu sự phù hợp, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp hiểu người lao động hơn, những người lao động hiểu thị trường hơn và một hệ thống quản lý có đủ dữ liệu để nhận diện sự thay đổi trước khi điều đó trở thành một khoảng cách lớn./.