Khi những thửa ruộng bậc thang vùng cao khoác lên mình sắc vàng mùa lúa chín, đồng bào Mông xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai lại tưng bừng tổ chức Lễ mừng cơm mới - nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, vừa có ý nghĩa tâm linh, vừa là điểm nhấn thu hút du khách trải nghiệm.
Lễ mừng cơm mới năm nay được tổ chức tại xã Púng Luông vào ngày 26/9 là dịp để cộng đồng cùng gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời quảng bá nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào Mông đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Từ bao đời nay, cuộc sống của người Mông gắn bó mật thiết với nương lúa, ruộng bậc thang và nhịp mùa trên những triền núi cao. Khi lúa chín vàng các sườn đồi, những hạt gạo đầu mùa ngon nhất được chọn để làm cơm mới. Trước khi thưởng thức thành quả lao động, mỗi gia đình đều làm lễ dâng cơm lên tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn trời đất, nguồn nước và cầu mong gia đình mạnh khỏe, bản làng bình an, mùa màng bội thu.
Lễ mừng cơm mới không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng hiếu kính với ông bà, tổ tiên và sự trân trọng đối với công sức lao động qua nhiều thế hệ.
Trong nghi lễ, gia chủ lần lượt mời ông bà, tổ tiên và những người đã khuất trong dòng họ về chứng giám lòng thành; tiếp đó là các vị thần linh được người Mông tôn kính như thần nhà, thần lửa, thần sông, thần núi... Qua nghi lễ, người Mông gửi gắm ước vọng về những mùa vụ thuận lợi, cuộc sống đủ đầy, gia đình hạnh phúc và bản làng yên bình; đồng thời là dịp để các thành viên trong gia đình, dòng họ và cộng đồng thêm gắn kết.
Với những giá trị đặc sắc về văn hóa và tín ngưỡng, năm 2021, Lễ mừng cơm mới của người Mông ở vùng cao Mù Cang Chải trước đây đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Phát huy giá trị di sản đó, bên cạnh việc thực hành nghi lễ tại mỗi gia đình, những năm gần đây, Lễ mừng cơm mới còn được tổ chức quy mô tại không gian cộng đồng để du khách dễ dàng tham gia và trải nghiệm.
Việc đưa nghi lễ truyền thống vào không gian sinh hoạt chung không chỉ tạo điều kiện để người dân thực hành, gìn giữ và trao truyền văn hóa cho thế hệ trẻ, mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển du lịch.
Chia sẻ về ý nghĩa của sự kiện, bà Hờ Thị Dê, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Púng Luông cho biết, việc tổ chức Lễ mừng cơm mới gắn với không gian văn hóa cộng đồng không chỉ giúp bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là cầu nối quan trọng để quảng bá hình ảnh quê hương, con người Púng Luông đến bạn bè gần xa; qua đó khơi dậy niềm tự hào trong thế hệ trẻ và tạo đà phát triển du lịch bền vững.
Cùng với vẻ đẹp kỳ vĩ của những thửa ruộng bậc thang đang mùa lúa chín, các hoạt động văn hóa truyền thống đã gia tăng sức hút mạnh mẽ cho Púng Luông, giúp du khách có cơ hội hòa mình vào đời sống cộng đồng, tìm hiểu phong tục tập quán và thưởng thức những sản vật đặc trưng.
Nếu phần lễ mang đậm không khí trang nghiêm, thành kính thì phần hội lại diễn ra sôi nổi, rộn ràng với nhiều hoạt động phong phú như thi giã bánh dày, chọi gà, giao lưu văn nghệ... thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Hòa chung bầu không khí tưng bừng, chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: "Hôm nay tôi đến xã Púng Luông và được chứng kiến bà con thi giã bánh dày, trực tiếp thưởng thức món bánh này. Tôi cảm thấy rất ngon và thú vị."
Không chỉ thu hút khách du lịch trong nước, Ngày hội còn tạo ấn tượng sâu đậm với bạn bè quốc tế. Anh Marco, du khách đến từ Italy hào hứng bày tỏ: "Tôi rất vui khi đến đây và được trải nghiệm các hoạt động của Ngày hội, đặc biệt là thưởng thức món bánh dày của người Mông. Tôi cảm thấy rất thú vị. Lần sau tôi sẽ tiếp tục quay lại để trải nghiệm những hoạt động văn hóa của đồng bào vùng cao."
Từ nghi lễ mừng cơm mới mang đậm dấu ấn tâm linh đến những hoạt động văn hóa cộng đồng sôi nổi, đồng bào Mông ở Púng Luông đang từng bước đưa các giá trị truyền thống hòa vào đời sống đương đại.
Đây không chỉ là cách thiết thực để gìn giữ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc, mà còn góp phần kiến tạo những sản phẩm du lịch đặc trưng, đưa hình ảnh Púng Luông - vùng đất của mùa vàng, văn hóa và con người vùng cao đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước./.
Hoa mận trắng tinh khôi hút khách ở vùng cao Púng Luông
Cách trung tâm tỉnh Lào Cai khoảng 160km, nằm ở độ cao khoảng trên 1.300m so với mực nước biển, xã vùng cao Púng Luông có khí hậu phù hợp để trồng cây mận lai trái mùa.
