Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số và triển khai Luật Lưu trữ năm 2024, việc xây dựng hệ thống lưu trữ điện tử an toàn, bảo đảm chủ quyền dữ liệu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan nhà nước.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Paris về vấn đề này, Tiến sỹ Tạ Anh Phương, Giám đốc điều hành (CEO) Seinetime - startup công nghệ/AI tại Pháp khẳng định để xây dựng kho lưu trữ số quốc gia an toàn, cần đồng thời bảo đảm chủ quyền dữ liệu, tăng cường an ninh mạng và khắc phục những lỗ hổng kỹ thuật trong quá trình số hóa tài liệu.
Theo Tiến sỹ Tạ Anh Phương, rủi ro của các nền tảng điện toán đám mây quốc tế không chỉ nằm ở vị trí đặt máy chủ mà còn liên quan đến pháp nhân vận hành, phần mềm, khóa mã hóa, quyền quản trị và các đạo luật ngoài lãnh thổ như CLOUD Act của Mỹ. Vì vậy, cần phân loại dữ liệu theo mức độ nhạy cảm để áp dụng giải pháp lưu trữ phù hợp.
Đối với dữ liệu tuyệt mật như quốc phòng, an ninh và tài liệu chiến lược, ông đề xuất lưu trữ trên hạ tầng trong nước, tách biệt hoặc gần như tách biệt hoàn toàn với Internet, đồng thời phát triển mô hình "đám mây chủ quyền" (Sovereign Cloud) do Nhà nước quản lý.
Với dữ liệu nhạy cảm như dân cư, y tế, thuế và tư pháp, có thể sử dụng mô hình đám mây lai (hybrid cloud), nhưng dữ liệu gốc và khóa mã hóa phải do Việt Nam kiểm soát. Riêng dữ liệu công khai có thể sử dụng dịch vụ đám mây trong nước hoặc quốc tế nếu đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật.
Ông cũng khuyến nghị áp dụng cơ chế "giữ khóa mã hóa" (Hold Your Own Key - HYOK), trong đó dữ liệu được mã hóa bằng khóa do phía Việt Nam quản lý trước khi đưa lên nền tảng đám mây, qua đó giảm nguy cơ truy cập trái phép. Đồng thời, cần đánh giá kỹ các rủi ro bảo mật khi sử dụng phần mềm và nền tảng nước ngoài.
Đề cập việc triển khai Luật Lưu trữ năm 2024, ông Tạ Anh Phương cho rằng quá trình số hóa tài liệu không nên chỉ tập trung đầu tư máy quét và hạ tầng lưu trữ mà phải coi an toàn thông tin là yêu cầu xuyên suốt.
Theo ông, những rủi ro lớn nhất gồm rò rỉ siêu dữ liệu (metadata), thiếu cơ chế bảo đảm tính toàn vẹn của tài liệu số, quản lý lỏng lẻo tài khoản quản trị, nhật ký hệ thống có thể bị chỉnh sửa và nguy cơ lộ lọt dữ liệu trong quá trình nhận dạng ký tự (OCR).
Để hạn chế các nguy cơ này, cần chuẩn hóa định dạng lưu trữ, áp dụng chữ ký số và dấu thời gian, triển khai xác thực đa yếu tố đối với tài khoản quản trị, lưu trữ nhật ký trên hệ thống không thể chỉnh sửa và sử dụng các giải pháp OCR đã được kiểm định.
Theo vị chuyên gia này, xây dựng kho lưu trữ điện tử quốc gia không chỉ là đầu tư hạ tầng công nghệ mà cần được thiết kế đồng bộ từ kiến trúc hệ thống, quy trình quản trị đến cơ chế bảo vệ dữ liệu ngay từ đầu, nhằm bảo đảm an toàn, tính toàn vẹn và chủ quyền dữ liệu trong dài hạn./.
Chủ động xây dựng hạ tầng tin cậy số trước kỷ nguyên hậu lượng tử
Chủ động chuyển đổi các tiêu chuẩn mật mã, hiện đại hóa hạ tầng PKI, tăng cường hợp tác quốc tế là những giải pháp được đề xuất nhằm xây dựng nền tảng tin cậy số an toàn cho kỷ nguyên hậu lượng tử.
