Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Phúc Thọ (Hà Nội) đang từng bước đưa chuyển đổi số vào sản xuất nông nghiệp, gắn với tái cơ cấu ngành, xây dựng vùng chuyên canh, phát triển chuỗi giá trị và kinh tế nông thôn.
Hướng đi này không chỉ nâng cao giá trị đất canh tác mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho địa phương có nhiều lợi thế về nông nghiệp và làng nghề.
Hình thành vùng chuyên canh gắn với chuỗi giá trị
Nông nghiệp nhiều năm qua luôn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của Phúc Thọ. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, phương thức sản xuất truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế khi quỹ đất không còn nhiều dư địa mở rộng, lao động nông thôn có xu hướng dịch chuyển sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, trong khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản.
Theo định hướng phát triển, cơ cấu kinh tế của xã Phúc Thọ tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng công nghiệp-xây dựng và dịch vụ.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc thu hẹp vai trò của nông nghiệp mà hướng đến xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, giá trị cao, làm nền tảng cho phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch.
Địa phương đang tập trung khắc phục tình trạng đất sản xuất bỏ hoang; mở rộng các mô hình ứng dụng khoa học, công nghệ; phát triển hoa, cây cảnh, cây ăn quả, cây đô thị và dược liệu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo việc làm ổn định và hình thành chuỗi liên kết sản xuất-tiêu thụ bền vững.
Điểm nhấn là vùng sản xuất hoa, cây cảnh Tích Giang rộng khoảng 120ha, được quy hoạch theo hướng tập trung, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch sinh thái và trải nghiệm.
Mô hình hiện mang lại giá trị khoảng 300 triệu đồng/ha trong ba tháng, tạo việc làm thường xuyên cho 897 lao động với thu nhập bình quân từ 7-8 triệu đồng/người/tháng.
Đặc biệt, sau Festival làng nghề hoa, cây cảnh Tích Giang lần thứ 1 năm 2025, giá trị kinh tế của nhiều hộ dân tăng rõ rệt. Doanh thu bình quân từ khoảng 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/ha trước đây đã tăng lên 3-5 tỷ đồng/ha nhờ mở rộng thị trường, quảng bá sản phẩm và phát triển thương hiệu làng nghề.
Từ những kết quả bước đầu, xã Phúc Thọ đang xây dựng Đề án phát triển làng nghề hoa, cây cảnh Tích Giang với quy mô khoảng 491,8ha ven sông Tích, thuộc địa bàn Tích Giang và Trạch Mỹ Lộc.
Song song với mở rộng vùng sản xuất, địa phương cũng đẩy mạnh kết nối các điểm du lịch nông thôn giữa Tích Giang, Trạch Mỹ Lộc, Thọ Lộc với thị xã Sơn Tây, huyện Thạch Thất và các khu vực lân cận nhằm hình thành chuỗi sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp và làng nghề.
Việc khai thác hiệu quả Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu cùng các di tích như chùa Cựu Linh, đền Ngo, chùa Ngo được kỳ vọng tạo thêm sức hút đối với du khách, kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng nguồn thu cho người dân địa phương.
Người dân và doanh nghiệp là trung tâm của chuyển đổi số
Ghi nhận tại xã Phúc Thọ cho thấy địa phương chú trọng xây dựng sản phẩm OCOP, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử và phát triển các sản phẩm quà tặng mang bản sắc địa phương.
Để hoàn thiện hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững, Ủy ban Nhân dân xã đã đề xuất thành phố xem xét phê duyệt ba điểm giết mổ tập trung tạm thời, quy hoạch Trung tâm dịch vụ phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời từng bước đưa các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ vào hoạt động tập trung.
Theo ông Kiều Trọng Sỹ, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phúc Thọ, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Vì vậy, địa phương lựa chọn triển khai từng bước, ưu tiên những lĩnh vực có nhiều lợi thế như quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng cơ sở dữ liệu, phát triển thương mại điện tử và kết nối tiêu thụ nông sản.
Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số không phải là mục tiêu tự thân mà là công cụ để nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tốt hơn tiềm năng của địa phương và gia tăng giá trị cho nông sản. Khi người dân có thu nhập cao hơn, doanh nghiệp yên tâm đầu tư sản xuất, chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống và trở thành động lực phát triển.
Hiện địa phương đang đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế số và các chuỗi liên kết sản xuất-tiêu thụ.
Theo ông Nguyễn Như Thành, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tích Giang, quy hoạch vùng sản xuất tập trung và định hướng phát triển theo chuỗi giá trị đã tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng đầu tư.
Khi vùng nguyên liệu được quy hoạch ổn định, sản phẩm được xây dựng thương hiệu và có định hướng tiêu thụ thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp sẽ có cơ sở đầu tư dài hạn, đồng hành với người dân từ sản xuất đến tiêu thụ, hình thành các chuỗi liên kết bền vững và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.
Là người gắn bó nhiều năm với nghề trồng hoa, ông Phan Văn Bình ở Tích Giang cho biết trước đây sản phẩm chủ yếu tiêu thụ qua thương lái, đầu ra còn bấp bênh.
Hiện nay, thông qua các lễ hội, hoạt động xúc tiến thương mại và các nền tảng trực tuyến, vùng hoa Tích Giang đã được nhiều khách hàng trong và ngoài thành phố biết đến. Theo ông Bình, nếu tiếp tục được hỗ trợ ứng dụng công nghệ, mở rộng thương mại điện tử và phát triển du lịch trải nghiệm, người dân sẽ có thêm điều kiện nâng cao thu nhập, yên tâm đầu tư sản xuất lâu dài và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.
Mở rộng không gian phát triển từ nông nghiệp số
Đánh giá về định hướng phát triển của địa phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho rằng xã Phúc Thọ đang lựa chọn hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp của Thủ đô theo hướng sinh thái, hiện đại, gắn sản xuất với du lịch và quá trình đô thị hóa.
Theo ông Nguyễn Đình Hoa, thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ phát triển làng nghề, trong đó có đào tạo, bồi dưỡng thợ giỏi, hỗ trợ nghệ nhân, phát triển vùng nguyên liệu, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm.
Đây là những điều kiện quan trọng để các địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Ông Nguyễn Đình Hoa kỳ vọng Tích Giang sẽ sớm hoàn thiện vùng sản xuất tập trung, phát triển chuỗi giá trị hoa, cây cảnh quy mô lớn, đồng thời trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch của Hà Nội thông qua việc kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp, bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề và phát triển du lịch trải nghiệm.
Thực tiễn tại Phúc Thọ cho thấy chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, đầu tư hạ tầng, cải cách hành chính và phát triển nguồn nhân lực. Việc kết hợp giữa khoa học, công nghệ với đổi mới mô hình sản xuất đang từng bước tạo ra động lực mới cho tăng trưởng, đồng thời mở rộng không gian phát triển cho nông nghiệp và kinh tế nông thôn.
Trong thời gian tới, cùng với phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, địa phương tiếp tục định hướng xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn; khuyến khích các ngành nghề truyền thống đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường trên nền tảng số; đồng thời chú trọng đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy khởi nghiệp ở khu vực nông thôn.
Song song với phát triển kinh tế, xã Phúc Thọ tiếp tục quan tâm xây dựng cảnh quan sáng-xanh-sạch-đẹp, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển đô thị sinh thái, du lịch nông nghiệp và kinh tế xanh trong những năm tới.
Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào sản xuất nông nghiệp không chỉ góp phần nâng cao giá trị trên từng hécta đất canh tác mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới cho kinh tế nông thôn.
Với những định hướng và giải pháp đang được triển khai đồng bộ, xã Phúc Thọ từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, có sức cạnh tranh cao, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô Hà Nội./.
Phát triển nông nghiệp xanh: Khơi thông chuỗi giá trị, nâng tầm nông sản chủ lực
Với nhiều lợi thế về đất đai, khí hậu và hệ sinh thái, tỉnh Điện Biên đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, nâng cao giá trị các sản phẩm chủ lực.
