Một bát bánh đa cua Hải Phòng không cầu kỳ bởi những nguyên liệu đắt tiền. Đó là sợi bánh đa đỏ nâu, cua đồng, rau xanh, chả lá lốt, hành phi và nồi nước dùng nóng hổi.
Từ những sản vật quen thuộc của đồng quê, người Hải Phòng đã tạo nên một món ăn mang dấu ấn riêng, nhiều lần được ghi nhận trong các bảng bình chọn ẩm thực của thế giới.
Ở Hải Phòng, bánh đa cua hiện diện trong những quán nhỏ trên phố, trong chợ và trong đời sống thường ngày của người dân. Một bát bánh đa nóng thường được lựa chọn cho bữa sáng, nhưng cũng có thể trở thành món ăn bất cứ lúc nào trong ngày.
Bánh đa cua trước hết gây ấn tượng bằng màu sắc. Sợi bánh đa đỏ nâu nằm giữa màu xanh của rau, màu nâu hồng của gạch cua, màu vàng của hành phi, điểm thêm màu đỏ của ớt. Cách phối hợp màu sắc tự nhiên ấy khiến bát bánh đa vừa dân dã vừa bắt mắt.
Nguyên liệu làm nên món ăn chủ yếu là những sản vật quen thuộc như cua đồng, lá lốt, rau muống... Qua cách chế biến khéo léo của người dân địa phương, những nguyên liệu bình dị ấy trở thành một đặc sản gắn với thành phố Cảng.
Trong một bát bánh đa cua, sợi bánh đa là thành phần khó có thể thay thế. Bánh đa dùng cho món ăn có màu nâu đỏ đặc trưng, sợi mỏng, mềm nhưng vẫn có độ dai nhất định.
Nhiều khu vực ở Hải Phòng có nghề làm bánh đa. Người làm bánh sử dụng gạo để xay thành bột, tráng thành bánh rồi phơi và cắt thành sợi.
Nếu sợi bánh đa tạo nên dấu ấn thị giác thì cua đồng lại góp phần làm nên hương vị đặc trưng của món ăn.
Cua được làm sạch, giã hoặc xay, lọc lấy nước để nấu. Nước cua sau khi nấu tạo nên vị ngọt tự nhiên và phần riêu cua đặc trưng. Gạch cua được chế biến riêng, tạo màu và tăng thêm vị béo cho bát bánh đa.
Một số hàng quán có cách gia giảm riêng, có thể sử dụng thêm nước ninh xương hoặc các nguyên liệu khác. Vì vậy, hương vị bánh đa cua giữa các quán không hoàn toàn giống nhau. Tuy nhiên, cua đồng và bánh đa đỏ vẫn là những thành phần quan trọng tạo nên nhận diện của món ăn.
Một bát bánh đa cua thường được ăn kèm nhiều nguyên liệu. Tùy từng quán, thực khách có thể gặp chả lá lốt, chả cá, tôm, đậu phụ, tóp mỡ cùng rau muống, rau rút và các loại rau thơm. Hành phi, ớt hoặc chí chương cũng góp phần tạo thêm hương vị cho món ăn.
Sự phong phú ấy khiến mỗi bát bánh đa cua giống như một bức tranh thu nhỏ của ẩm thực đất Cảng. Có vị ngọt của cua, vị béo của gạch cua, vị thơm của chả lá lốt, vị thanh của rau xanh và chút cay nồng của gia vị.
Bánh đa cua Hải Phòng từ lâu được coi như một trong những biểu tượng đặc trưng của ẩm thực Hải Phòng. Độ nổi tiếng của món ăn này không chỉ dừng ở Việt Nam mà còn vươn xa ra thế giới.
Năm 2012 tại Faridabad (Ấn Độ), bánh đa cua của Hải Phòng và 11 món ăn khác của Việt Nam như Phở, Gỏi cuốn, Cơm cháy Ninh Bình… đã được công nhận và xác lập Kỷ lục về “Giá trị Ẩm thực châu Á.”
Năm 2023, trang thông tin chuyên về ẩm thực nổi tiếng thế giới TasteAtlas giới thiệu món bánh đa cua Hải Phòng là một trong những món súp ăn ngon nhất thế giới.
Món bánh đa cua hợp ăn trong cả mùa Hè và mùa Đông. Người Hải Phòng tự hào về món đặc sản này đến nỗi họ nói rằng nếu du khách thực hiện "food tour" tại thành phố Cảng mà không ăn bánh đa cua thì chuyến "food tour" không trọn vẹn.
Không chỉ có bánh đa cua đồng, Hải Phòng đã biến tấu thêm bánh đa cua bể, bánh đa bề bề, bánh đa hải sản thập cẩm… Mỗi món một hương vị riêng, đều nằm trong top các món ẩm thực cần phải thử của du khách khi đến với thành phố Hoa Phượng đỏ./.
