Một chuyến đi có thể bắt đầu từ một danh thắng, một bãi biển hay một di tích, nhưng nhiều khi lại được nhớ lâu nhất bởi một món ăn. Đó có thể là bát phở nóng trong buổi sáng ở Hà Nội, tô bún bò giữa lòng Huế, chiếc bánh mỳ trên một con phố Sài Gòn hay món ăn dân dã được thưởng thức trong một khu chợ địa phương.
Với du khách, ẩm thực không đơn thuần là nhu cầu thiết yếu trong hành trình mà ngày càng trở thành một phần của trải nghiệm, giúp họ hiểu hơn về văn hóa, con người và nhịp sống nơi mình đặt chân tới.
Theo kết quả được công bố ngày 17/8, Việt Nam giữ vị trí số 1 trong danh sách 10 điểm đến ẩm thực hàng đầu thuộc NZ Herald Travel Readers’ Choice Awards 2026.
Xếp sau Việt Nam lần lượt là Italy, Nhật Bản, Thái Lan, Singapore, Melbourne (Australia), Pháp, Auckland, Wellington và vịnh Hawke (New Zealand).
Kết quả này đáng chú ý bởi Việt Nam vượt qua nhiều điểm đến vốn đã có vị thế lâu năm trên bản đồ ẩm thực thế giới.
Trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các điểm đến, đây đang là một lợi thế đáng kể của Việt Nam - đất nước có nền ẩm thực phong phú, đa dạng theo vùng miền, giàu câu chuyện văn hóa và có khả năng tạo ra những trải nghiệm từ bình dân đến cao cấp.
Nếu được đầu tư bài bản, ẩm thực có thể trở thành một sản phẩm du lịch độc lập, góp phần giữ chân du khách, kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và quan trọng hơn là tạo nên dấu ấn riêng cho thương hiệu điểm đến.
Từ một nhu cầu thành một lý do để lên đường
Trong một thời gian dài, ẩm thực thường được nhìn như dịch vụ đi kèm với du lịch. Du khách đến một địa phương để tham quan, nghỉ dưỡng rồi tìm một nơi ăn uống. Nhưng cách tiếp cận ấy đang thay đổi.
Theo thông tin được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam dẫn từ Tổ chức Du lịch Ẩm thực thế giới, 81% du khách quốc tế có nhu cầu tìm hiểu ẩm thực địa phương và họ sẵn sàng dành khoảng 25-35% ngân sách chuyến đi cho thực phẩm, đồ uống. Điều đó cho thấy ăn uống không còn chỉ là một phần chi phí bắt buộc mà đã trở thành một nội dung đáng kể trong trải nghiệm du lịch. Các doanh nghiệp lữ hành vì thế ngày càng đưa foodtour vào chương trình như một sản phẩm độc lập, thay vì chỉ xem đó là hoạt động bổ trợ.
Sự thay đổi này mở ra một cơ hội rất lớn cho Việt Nam. Bởi xét về độ phong phú của ẩm thực, Việt Nam có những điều kiện mà nhiều điểm đến phải mất rất nhiều thời gian mới xây dựng được. Mỗi vùng đất lại có một hệ thống món ăn, nguyên liệu, cách chế biến và tập quán thưởng thức riêng. Sự khác biệt giữa ẩm thực miền Bắc, miền Trung và miền Nam tạo nên một bức tranh đa dạng ngay trong cùng một quốc gia.
Điều hấp dẫn hơn là món ăn Việt thường không tách rời khỏi đời sống. Một bát phở, một chiếc bánh mỳ, một gánh hàng rong hay một khu chợ không chỉ kể câu chuyện về vị giác. Đằng sau đó còn là câu chuyện về lịch sử, khí hậu, sản vật, nghề nghiệp, tập quán và cách ứng xử của cộng đồng. Đó chính là phần giá trị mà du lịch hiện đại đang tìm kiếm: trải nghiệm bản địa.
Sức hút nằm ở những trải nghiệm rất đời thường
Phở, bánh mỳ, bún chả, nem rán, bánh xèo… đã vượt ra khỏi phạm vi những món ăn quen thuộc trong đời sống người Việt để trở thành những cái tên được biết đến rộng rãi. Nhiều du khách quốc tế đến Việt Nam không chỉ muốn tham quan mà còn chủ động tìm kiếm những món ăn đã từng nghe, từng thấy trên truyền thông hoặc mạng xã hội.
Bánh mỳ là một ví dụ rõ nét. Từ một món ăn đường phố, bánh mỳ đã trở thành một biểu tượng có sức nhận diện quốc tế. Những lễ hội dành riêng cho món ăn này tại Thành phố Hồ Chí Minh liên tục thu hút sự quan tâm của người dân và du khách.
Năm 2026, Lễ hội bánh mỳ Việt Nam lần thứ tư quy tụ khoảng 150 gian hàng, tạo nên một không gian trải nghiệm ẩm thực phong phú với nhiều hoạt động bên cạnh việc thưởng thức món ăn.
Những sự kiện như vậy cho thấy một món ăn có thể được mở rộng thành cả một hệ sinh thái sản phẩm du lịch. Du khách không chỉ ăn mà còn xem cách chế biến, tìm hiểu nguồn gốc, chụp ảnh, mua sản phẩm, tham gia hoạt động trải nghiệm và chia sẻ hành trình của mình.
Một trong những lợi thế lớn nhất của ẩm thực Việt Nam là không nhất thiết phải tìm đến những nhà hàng sang trọng mới có thể trải nghiệm.
Một khu chợ, quán ăn nhỏ, gánh hàng rong hay một con phố chuyên bán món ăn truyền thống cũng có thể trở thành điểm đến. Du khách có thể ngồi bên một hàng phở, quan sát người bán chuẩn bị món ăn, đi chợ cùng người dân địa phương, học làm bánh hoặc tự tay chế biến một món ăn truyền thống.
Xu hướng du lịch ẩm thực ngày càng được du khách quan tâm, trong đó trải nghiệm có thể bao gồm khám phá chợ nổi, thưởng thức món ngon đường phố hay tham gia các lớp học nấu ăn.
Nền tảng Traveloka cũng cho thấy trải nghiệm ẩm thực đang trở thành một động lực quan trọng trong quyết định du lịch ở Đông Nam Á, với Việt Nam nổi lên như một trong những điểm đến được nhóm du khách yêu thích ẩm thực quan tâm.
Du lịch hiện nay không còn chỉ là “đi xem." Du khách muốn được “sống” trong điểm đến. Họ muốn biết người dân ăn gì, sống thế nào, những nguyên liệu nào tạo nên món ăn, vì sao món ăn lại có hương vị như vậy. Một bữa ăn vì thế có thể trở thành một bài học văn hóa, một câu chuyện lịch sử và một ký ức du lịch.
Những trải nghiệm ấy cũng phù hợp với xu hướng du lịch đang chuyển từ tham quan đơn thuần sang trải nghiệm chiều sâu. Việt Nam có lợi thế về văn hóa bản địa, lối sống, con người và ẩm thực để tạo sự gần gũi, thân thiện, qua đó khiến du khách muốn ở lại lâu hơn và có nhiều trải nghiệm hơn.
Nói cách khác, ẩm thực có khả năng giải quyết một bài toán quan trọng của du lịch Việt Nam: làm thế nào để du khách không chỉ đến mà còn ở lại lâu hơn.
Từ món ăn đường phố đến những địa chỉ được thế giới ghi nhận
Một hướng phát triển khác đang mở ra là nâng tầm ẩm thực Việt Nam ở phân khúc chất lượng cao.
Sự hiện diện của Michelin Guide tại Việt Nam trong những năm gần đây đã tạo thêm một lớp nhận diện mới cho nền ẩm thực trong nước. Năm 2025, Michelin Guide lựa chọn 181 cơ sở ăn uống tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, gồm các nhà hàng được trao sao Michelin, Bib Gourmand và Michelin Selected.
Đến năm 2026, danh sách Michelin tại Việt Nam tiếp tục mở rộng. 193 cơ sở ăn uống được giới thiệu, trong đó 11 nhà hàng nhận một sao Michelin, 72 cơ sở nhận Bib Gourmand và 110 cơ sở được tuyển chọn dựa trên chất lượng món ăn, cùng với 3 nhà hàng thuộc cộng đồng Sao Xanh Michelin.
Những con số này không chỉ có ý nghĩa đối với các nhà hàng được vinh danh. Ở góc độ du lịch, chúng góp phần thay đổi cách nhìn về Việt Nam như một điểm đến ẩm thực. Một du khách có thể đến Việt Nam vì cảnh quan, nhưng việc biết rằng tại đây có những nhà hàng được các tổ chức quốc tế đánh giá cao sẽ tạo thêm một lý do để lựa chọn và trải nghiệm.
Quan trọng hơn, sự phát triển của phân khúc ẩm thực cao cấp không phủ nhận giá trị của ẩm thực bình dân. Ngược lại, hai dòng sản phẩm có thể bổ trợ cho nhau. Một bên tạo hình ảnh về chất lượng và sự sáng tạo; bên kia giữ lại bản sắc, tính gần gũi và câu chuyện đời sống.
Đó cũng là nét đặc biệt của ẩm thực Việt Nam: có thể bắt đầu từ một món ăn vài chục nghìn đồng trên vỉa hè và kết thúc bằng một trải nghiệm ẩm thực được chăm chút trong những nhà hàng đẳng cấp.
Nếu được bảo tồn giá trị truyền thống, nâng cao chất lượng, làm giàu bằng sáng tạo và kể câu chuyện đúng cách, những món ăn quen thuộc của người Việt hoàn toàn có thể trở thành “đại sứ” đưa hình ảnh đất nước đi xa hơn trên bản đồ du lịch thế giới./.
Ẩm thực mang bản sắc Việt Nam đến gần hơn với châu Âu và thế giới
Đại sứ quán Việt Nam tại Áo quảng bá phở và văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Vienna nhằm góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt và quảng bá hồ sơ đề cử phở là di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.
