Những biến động mới của thị trường năng lượng toàn cầu đang đặt lục địa này vào một vị thế đặc biệt là vừa chịu áp lực gia tăng chi phí phát triển năng lượng sạch, vừa nổi lên như điểm hưởng lợi trong chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng hải quốc tế.
Kế hoạch cắt giảm ưu đãi xuất khẩu của Trung Quốc đối với pin Mặt Trời và thiết bị lưu trữ năng lượng đang làm dấy lên lo ngại về chi phí đầu tư tăng cao tại châu Phi - khu vực vốn phụ thuộc lớn vào công nghệ nhập khẩu.
Quyết định chấm dứt hoàn thuế giá trị gia tăng đối với tấm pin Mặt Trời từ ngày 1/4, cùng lộ trình thu hẹp hỗ trợ cho thiết bị lưu trữ, được dự báo sẽ đẩy giá các dự án năng lượng tái tạo đi lên trong trung hạn.
Áp lực này càng rõ nét khi nhu cầu toàn cầu tăng mạnh, đặc biệt sau thông tin tập đoàn Tesla đang đàm phán mua khoảng 2,9 tỷ USD thiết bị từ các doanh nghiệp Trung Quốc để phát triển năng lực sản xuất điện Mặt Trời tại Mỹ. Động thái này góp phần làm gia tăng cạnh tranh nguồn cung, khiến các quốc gia châu Phi - vốn chịu thêm chi phí vận chuyển, thuế quan và hạn chế về quy mô, đứng trước nguy cơ bị “đẩy” ra phía sau trong cuộc đua năng lượng sạch.
Dù giá tấm pin Mặt Trời toàn cầu đã giảm sâu, từ khoảng 0,25 USD/W năm 2022 xuống còn 0,07 USD/W năm 2025, giúp thúc đẩy làn sóng đầu tư trước đó, nhưng giới phân tích cho rằng xu hướng tăng trở lại là khó tránh khỏi khi thị trường điều chỉnh. Điều này có thể làm chậm tiến trình thu hẹp khoảng cách thiếu hụt điện năng tại nhiều quốc gia trong khu vực.
Ở một diễn biến trái chiều, lĩnh vực nhiên liệu hàng hải tại châu Phi lại đang hưởng lợi rõ rệt từ những bất ổn địa chính trị. Việc các hãng vận tải lớn như Maersk, Hapag-Lloyd hay CMA CGM chuyển hướng tàu tránh các điểm nóng tại Trung Đông, thay vì đi qua kênh đào Suez, đã kéo theo sự gia tăng nhu cầu tiếp nhiên liệu dọc bờ biển châu Phi.
Các tuyến hàng hải vòng qua Mũi Hảo Vọng không chỉ kéo dài hành trình mà còn biến nhiều cảng biển tại châu Phi thành điểm dừng chiến lược. Những trung tâm như cảng Louis (Mauritius) ghi nhận doanh số nhiên liệu gần như tăng gấp đôi, trong khi Vịnh Walvis và Luderitz (Namibia) ngày càng nổi lên như các điểm trung chuyển quan trọng. Nhiều doanh nghiệp quốc tế như Monjasa, Vitol, Peninsula và Flex Commodities cũng đang mở rộng hoạt động để đón đầu nhu cầu.
Dữ liệu thị trường cho thấy số lượng tàu chuyển hướng đã tăng hơn 100% vào đầu tháng 3/2026, cho thấy xu hướng này không chỉ mang tính nhất thời. Tuy nhiên, cơ hội đi kèm với thách thức khi khu vực vẫn đối mặt với các rủi ro như cướp biển, hạn chế hạ tầng và biến động chính sách tại một số quốc gia.
Đặt trong tổng thể, châu Phi đang đứng giữa hai dòng chảy năng lượng trái chiều của thế giới: một bên là áp lực chi phí trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch, bên kia là cơ hội gia tăng vai trò trong chuỗi cung ứng nhiên liệu truyền thống. Sự đan xen này không chỉ phản ánh tính chất phức tạp của quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, mà còn cho thấy vị thế ngày càng quan trọng của châu lục này trong bản đồ kinh tế-năng lượng thế giới./.
Xung đột tại Trung Đông: Các nước tiếp tục ứng phó với biến động năng lượng
Các quốc gia từ Mỹ, châu Âu đến châu Á đang khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều biến động.
