Năm 2012 đang dần khép lại và cũng là năm thứ hai lộ trình cập nhật mô hìnhkinh tế được triển khai tại Cuba.
Một loạt quyết sách quan trọng đã từng bước được đưa vào thực hiện, tạo bầukhông khí hứng khởi trong xã hội. Có những chính sách mang tính đột phá và cũngcó những quyết định khiến dư luận e dè, nhưng như Chủ tịch Raul Castro đã khẳngđịnh trong kỳ họp Quốc hội cuối cùng của năm cách đây hơn một tuần, tiến trìnhcập nhật mô hình kinh tế của Cuba đang đạt được những bước tiến vững chắc và nềnkinh tế có những dấu hiệu phục hồi khả quan.
Quả vậy, trong 12 tháng qua, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Cuba đã đạt mứctăng trưởng 3,1% với phần lớn các lĩnh vực chủ chốt đều đạt chỉ tiêu đề ra, đặcbiệt trong bối cảnh kinh tế thế giới trong năm qua vẫn chìm sâu trong khủnghoảng và Cuba vẫn đang phải chịu nhiều tác động từ chính sách bao vây cấm vận doMỹ áp đặt từ nhiều thập kỷ qua.
Đáng chú ý nhất trong quá trình triển khai các chính sách cập nhật mô hìnhkinh tế là việc thành phần kinh tế tự doanh tiếp tục được khuyến khích hoạtđộng, với gần 400.000 người được cấp phép kinh doanh trong 181 ngành nghề khácnhau, trong đó tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực kinh doanh ăn uống, dịch vụvận chuyển hành khách và hàng hóa, cho thuê nhà và bán hàng rong.
Chính sách này đã tạo được một số lượng việc làm mới đáng kể, bù đắp vàochương trình cắt giảm biên chế dôi dư trong các cơ quan, xí nghiệp nhà nước.Việc khuyến khích mở rộng thành phần kinh tế tự doanh được hy vọng sẽ đóng gópkhoảng 40-45% GDP của quốc đảo này trong tương lai.
[Kinh tế Cuba tăng trưởng khả quan trong năm 2012]
Dư luận trong xã hội Cuba đa phần đều nhất trí cho rằng những biện pháp kinhtế của chính phủ dường như đã cởi mở hơn, tạo điều kiện cho họ có được nguồn thunhập ổn định cho dù chưa thực sự cao. Một số người tỏ ra e ngại về chính sáchthuế mà họ phải đóng góp đang ở mức khá cao khiến cho công việc kinh doanh đôilúc còn gặp khó khăn. Tuy nhiên, mọi người đều hy vọng rằng chính phủ sẽ từngbước đưa ra những biện pháp điều chỉnh cho phù hợp với thực tế một khi nền kinhtế chung của đất nước thực sự đi vào phát triển ổn định.
Một trong những chính sách xã hội khác được dư luận Cuba hết sức đồng tình làviệc cho phép người dân được vay tín dụng ở các ngân hàng để phát triển kinhdoanh cũng như sửa chữa và xây nhà ở. Đến nay, đã có hơn 130.000 khoản tín dụngđã đến được tay người dân, tạo ra những chuyển biến tích cực trong xã hội, giúpngười dân, đặc biệt là những người tham gia kinh tế tự doanh, có được nguồn tàichính hỗ trợ, đồng thời mở ra một phương thức thanh toán mới cho những người làmtư nhân.
Tới đây, theo chỉ đạo của Ngân hàng Trung ương Cuba, các ngân hàng trong cảnước sẽ phải linh hoạt hơn nữa trong việc cấp tín dụng, đặc biệt là những ngườitham gia thành phần kinh tế tư nhân và các loại hình ngoài quốc doanh khác.
Trong khi đó, chính sách phát triển nông nghiệp vẫn tiếp tục được thúc đẩymột cách mạnh mẽ nhằm thay thế nguồn lương thực nhập khẩu đang tiêu tốn gần 2 tỷUSD mỗi năm. Diện tích đất hoang hóa chuyển giao cho nông dân canh tác đã đạtgần 2 triệu ha, trong đó phần lớn đã được khai thác.
Chính phủ Cuba cũng từng bước phát triển các dự án nghiên cứu, đầu tư để bảođảm thực hiện thành công các chương trình sản xuất nông nghiệp, trong đó canhtác lúa, đậu tương và ngô, các loại lương thực không thể thiếu trong khẩu phầncủa mỗi gia đình Cuba. Theo kế hoạch, Cuba sẽ đầu tư khoảng 450 triệu USD từ naycho đến năm 2016 để thúc đẩy sản xuất lúa gạo với hy vọng sẽ tự cung cấp đượckhoảng 80% nhu cầu tiêu thụ nhằm bảo đảm an ninh lương thực.
Trên cơ sở những thành công trong quá trình triển khai lộ trình cập nhật môhình kinh tế, trong thời gian tới, Chính phủ Cuba sẽ tiếp tục đưa vào áp dụngmột số chính sách mới theo tinh thần Nghị quyết mà Đại hội 6 của Đảng Cộng sảnCuba đã thông qua hồi đầu năm 2011.
Quốc hội Cuba trong kỳ họp giữa năm 2012 đã thông qua Luật thuế mới, trong đótrọng tâm là việc tái phân chia thu nhập của các lĩnh vực có tiềm năng kinh tế,cũng như bảo vệ những thành phần còn gặp khó khăn, trong đó đáng chú ý nhất làviệc những người tham gia thành phần kinh tế tự doanh sẽ được giảm từ 3% đến 7%mức thuế tùy theo mức độ doanh thu. Đối với những người sản xuất nông nghiệp,thuế lợi tức sẽ được giảm 50% so với các ngành khác của nền kinh tế. Đây đượcđánh giá là một cách vận dụng linh hoạt bộ luật mới cho phù hợp với nhu cầukhuyến khích sản xuất lương thực và các sản phẩm nông nghiệp khác.
Trong khuôn khổ lộ trình cập nhật mô hình kinh tế, Chính phủ Cuba cũng dựkiến từ năm 2013 sẽ áp dụng các chính sách mới nhằm khuyến khích sự phát triểncủa thị trường bán buôn, trong đó cho phép những người sản xuất, sau khi hoànthành kế hoạch, được bán số hàng hóa vượt chỉ tiêu theo giá cung cầu.
Quốc hội Cuba cũng thông qua việc mở rộng mô hình hợp tác xã ngoài quốc doanhra 222 hoạt động kinh tế khác nhau thay vì chỉ áp dụng trong lĩnh vực nôngnghiệp như hiện nay. Ngoài ra, Chính phủ Cuba cũng đang xem xét mở rộng cácngành nghề mà những người tham gia thành phần kinh tế tự doanh được phép hoạtđộng.
Lĩnh vực di trú được người dân Cuba chờ đợi nhiều nhất cũng đã có những điềuchỉnh theo hướng cởi mở hơn. Kể từ ngày 14/1/2013 khi chính sách di trú mớichính thức có hiệu lực, mọi công dân Cuba chỉ cần có hộ chiếu đã được cập nhậtvà thị thực nhập cảnh đối với những nước yêu cầu là có thể ra nước ngoài màkhông cần phải xin giấy phép xuất cảnh cũng như trình thư mời từ người thân hoặctổ chức ở nước ngoài như trước đây.
Thời hạn các công dân Cuba được phép ở nước ngoài vì lý do cá nhân, gia đìnhcũng sẽ được nới rộng lên 24 tháng kể từ ngày xuất cảnh so với 11 tháng được ápdụng trước đây. Chính sách mới này sẽ giúp cải thiện mối quan hệ giữa Nhà nướcvà cộng đồng người Cuba sinh sống ở nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện cho cácgia đình Cuba ở trong và ngoài nước được gần gũi nhau hơn.
Rõ ràng, tiến trình cập nhật mô hình kinh tế của Cuba trong năm 2012 tiếp tụccó những bước đi mang tính đột phá và quyết liệt, nhưng vẫn cần phải có thêmthời gian để đem lại hiệu quả thực sự. Điều quan trọng nhất là những quyết sáchcủa chính phủ luôn nhận được sự ủng hộ của người dân và đang từng bước đi vàocuộc sống tại quốc đảo này./.
Một loạt quyết sách quan trọng đã từng bước được đưa vào thực hiện, tạo bầukhông khí hứng khởi trong xã hội. Có những chính sách mang tính đột phá và cũngcó những quyết định khiến dư luận e dè, nhưng như Chủ tịch Raul Castro đã khẳngđịnh trong kỳ họp Quốc hội cuối cùng của năm cách đây hơn một tuần, tiến trìnhcập nhật mô hình kinh tế của Cuba đang đạt được những bước tiến vững chắc và nềnkinh tế có những dấu hiệu phục hồi khả quan.
Quả vậy, trong 12 tháng qua, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Cuba đã đạt mứctăng trưởng 3,1% với phần lớn các lĩnh vực chủ chốt đều đạt chỉ tiêu đề ra, đặcbiệt trong bối cảnh kinh tế thế giới trong năm qua vẫn chìm sâu trong khủnghoảng và Cuba vẫn đang phải chịu nhiều tác động từ chính sách bao vây cấm vận doMỹ áp đặt từ nhiều thập kỷ qua.
Đáng chú ý nhất trong quá trình triển khai các chính sách cập nhật mô hìnhkinh tế là việc thành phần kinh tế tự doanh tiếp tục được khuyến khích hoạtđộng, với gần 400.000 người được cấp phép kinh doanh trong 181 ngành nghề khácnhau, trong đó tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực kinh doanh ăn uống, dịch vụvận chuyển hành khách và hàng hóa, cho thuê nhà và bán hàng rong.
Chính sách này đã tạo được một số lượng việc làm mới đáng kể, bù đắp vàochương trình cắt giảm biên chế dôi dư trong các cơ quan, xí nghiệp nhà nước.Việc khuyến khích mở rộng thành phần kinh tế tự doanh được hy vọng sẽ đóng gópkhoảng 40-45% GDP của quốc đảo này trong tương lai.
[Kinh tế Cuba tăng trưởng khả quan trong năm 2012]
Dư luận trong xã hội Cuba đa phần đều nhất trí cho rằng những biện pháp kinhtế của chính phủ dường như đã cởi mở hơn, tạo điều kiện cho họ có được nguồn thunhập ổn định cho dù chưa thực sự cao. Một số người tỏ ra e ngại về chính sáchthuế mà họ phải đóng góp đang ở mức khá cao khiến cho công việc kinh doanh đôilúc còn gặp khó khăn. Tuy nhiên, mọi người đều hy vọng rằng chính phủ sẽ từngbước đưa ra những biện pháp điều chỉnh cho phù hợp với thực tế một khi nền kinhtế chung của đất nước thực sự đi vào phát triển ổn định.
Một trong những chính sách xã hội khác được dư luận Cuba hết sức đồng tình làviệc cho phép người dân được vay tín dụng ở các ngân hàng để phát triển kinhdoanh cũng như sửa chữa và xây nhà ở. Đến nay, đã có hơn 130.000 khoản tín dụngđã đến được tay người dân, tạo ra những chuyển biến tích cực trong xã hội, giúpngười dân, đặc biệt là những người tham gia kinh tế tự doanh, có được nguồn tàichính hỗ trợ, đồng thời mở ra một phương thức thanh toán mới cho những người làmtư nhân.
Tới đây, theo chỉ đạo của Ngân hàng Trung ương Cuba, các ngân hàng trong cảnước sẽ phải linh hoạt hơn nữa trong việc cấp tín dụng, đặc biệt là những ngườitham gia thành phần kinh tế tư nhân và các loại hình ngoài quốc doanh khác.
Trong khi đó, chính sách phát triển nông nghiệp vẫn tiếp tục được thúc đẩymột cách mạnh mẽ nhằm thay thế nguồn lương thực nhập khẩu đang tiêu tốn gần 2 tỷUSD mỗi năm. Diện tích đất hoang hóa chuyển giao cho nông dân canh tác đã đạtgần 2 triệu ha, trong đó phần lớn đã được khai thác.
Chính phủ Cuba cũng từng bước phát triển các dự án nghiên cứu, đầu tư để bảođảm thực hiện thành công các chương trình sản xuất nông nghiệp, trong đó canhtác lúa, đậu tương và ngô, các loại lương thực không thể thiếu trong khẩu phầncủa mỗi gia đình Cuba. Theo kế hoạch, Cuba sẽ đầu tư khoảng 450 triệu USD từ naycho đến năm 2016 để thúc đẩy sản xuất lúa gạo với hy vọng sẽ tự cung cấp đượckhoảng 80% nhu cầu tiêu thụ nhằm bảo đảm an ninh lương thực.
Trên cơ sở những thành công trong quá trình triển khai lộ trình cập nhật môhình kinh tế, trong thời gian tới, Chính phủ Cuba sẽ tiếp tục đưa vào áp dụngmột số chính sách mới theo tinh thần Nghị quyết mà Đại hội 6 của Đảng Cộng sảnCuba đã thông qua hồi đầu năm 2011.
Quốc hội Cuba trong kỳ họp giữa năm 2012 đã thông qua Luật thuế mới, trong đótrọng tâm là việc tái phân chia thu nhập của các lĩnh vực có tiềm năng kinh tế,cũng như bảo vệ những thành phần còn gặp khó khăn, trong đó đáng chú ý nhất làviệc những người tham gia thành phần kinh tế tự doanh sẽ được giảm từ 3% đến 7%mức thuế tùy theo mức độ doanh thu. Đối với những người sản xuất nông nghiệp,thuế lợi tức sẽ được giảm 50% so với các ngành khác của nền kinh tế. Đây đượcđánh giá là một cách vận dụng linh hoạt bộ luật mới cho phù hợp với nhu cầukhuyến khích sản xuất lương thực và các sản phẩm nông nghiệp khác.
Trong khuôn khổ lộ trình cập nhật mô hình kinh tế, Chính phủ Cuba cũng dựkiến từ năm 2013 sẽ áp dụng các chính sách mới nhằm khuyến khích sự phát triểncủa thị trường bán buôn, trong đó cho phép những người sản xuất, sau khi hoànthành kế hoạch, được bán số hàng hóa vượt chỉ tiêu theo giá cung cầu.
Quốc hội Cuba cũng thông qua việc mở rộng mô hình hợp tác xã ngoài quốc doanhra 222 hoạt động kinh tế khác nhau thay vì chỉ áp dụng trong lĩnh vực nôngnghiệp như hiện nay. Ngoài ra, Chính phủ Cuba cũng đang xem xét mở rộng cácngành nghề mà những người tham gia thành phần kinh tế tự doanh được phép hoạtđộng.
Lĩnh vực di trú được người dân Cuba chờ đợi nhiều nhất cũng đã có những điềuchỉnh theo hướng cởi mở hơn. Kể từ ngày 14/1/2013 khi chính sách di trú mớichính thức có hiệu lực, mọi công dân Cuba chỉ cần có hộ chiếu đã được cập nhậtvà thị thực nhập cảnh đối với những nước yêu cầu là có thể ra nước ngoài màkhông cần phải xin giấy phép xuất cảnh cũng như trình thư mời từ người thân hoặctổ chức ở nước ngoài như trước đây.
Thời hạn các công dân Cuba được phép ở nước ngoài vì lý do cá nhân, gia đìnhcũng sẽ được nới rộng lên 24 tháng kể từ ngày xuất cảnh so với 11 tháng được ápdụng trước đây. Chính sách mới này sẽ giúp cải thiện mối quan hệ giữa Nhà nướcvà cộng đồng người Cuba sinh sống ở nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện cho cácgia đình Cuba ở trong và ngoài nước được gần gũi nhau hơn.
Rõ ràng, tiến trình cập nhật mô hình kinh tế của Cuba trong năm 2012 tiếp tụccó những bước đi mang tính đột phá và quyết liệt, nhưng vẫn cần phải có thêmthời gian để đem lại hiệu quả thực sự. Điều quan trọng nhất là những quyết sáchcủa chính phủ luôn nhận được sự ủng hộ của người dân và đang từng bước đi vàocuộc sống tại quốc đảo này./.
Hoài Nam (TTXVN)
