Từ những diện tích canh tác kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở Tuyên Quang đang mạnh dạn chuyển sang những cây trồng, vật nuôi có năng suất, giá trị kinh tế cao.
Đặc biệt, việc triển khai Đề án phát triển nông nghiệp bền vững gắn với kinh tế nông nghiệp xanh, nông nghiệp số và mục tiêu xây dựng nông thôn, nông dân giàu có đến năm 2030, định hướng đến năm 2050; trong đó định hướng mỗi xã, phường xây dựng ít nhất 3 mô hình chuyển đổi cây trồng và 3 mô hình chuyển đổi vật nuôi đang từng bước tạo chuyển biến trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.
Từ cây, con truyền thống đến sản phẩm có giá trị
Tại xã Trường Sinh, việc lựa chọn những cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và khả năng tổ chức sản xuất của người dân đã mở ra hướng phát triển mới. Xã xác định con tằm, gà và dê là những vật nuôi chủ lực, nhất là phát triển cây dâu tằm trên những diện tích đất bồi ven sông.
Gia đình chị Lý Thị Đức, thôn Đồng Vườn, xã Trường Sinh là một trong những hộ dân đang hưởng lợi từ hướng chuyển đổi này. Nhận thấy dê là vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương, dễ chăm sóc, sinh trưởng và sinh sản nhanh, từ hơn chục con ban đầu, đến nay gia đình chị đã phát triển thành 3 chuồng với tổng đàn hơn 50 con.
Chị Lý Thị Đức cho biết, so với một số vật nuôi trước đây, nuôi dê cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Để chủ động đầu ra, gia đình tham gia nhóm sở thích chăn nuôi dê, qua đó trao đổi kinh nghiệm, liên kết sản xuất và từng bước hình thành chuỗi tiêu thụ ổn định.
Không chỉ thay đổi cơ cấu vật nuôi, người dân Trường Sinh còn chuyển đổi mạnh diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Gia đình anh Đỗ Thái Nguyên, thôn Lương Thiện, xã Trường Sinh hiện có 1,5 mẫu dâu.
Nhờ duy trì diện tích dâu tốt, bảo đảm nguồn lá phục vụ chăn nuôi, gia đình thu về vài chục triệu đồng/tháng. Sản phẩm được thương lái thu mua tại nhà nên người dân không phải loay hoay tìm đầu ra.
Theo anh Đỗ Thái Nguyên, so với trồng ngô, lúa, trồng dâu nuôi tằm cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều. Cây dâu có thể khai thác lá trong nhiều năm mà không phải trồng lại, trong khi sản phẩm tằm có thị trường tiêu thụ khá ổn định.
Tại xã miền núi Tân An, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi cũng đang tạo ra những mô hình có sức lan tỏa. Từ một hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, mô hình nuôi cầy, dúi má đào của gia đình ông Vũ Đình Sơn, thôn An Thịnh đã trở thành địa chỉ để người dân trong và ngoài xã đến tham quan, học tập kinh nghiệm.
Ông Sơn cho hay, cầy và dúi là những vật nuôi có giá trị kinh tế cao, không đòi hỏi diện tích lớn, nguồn thức ăn dễ tìm và khá phù hợp với điều kiện sản xuất của các hộ miền núi. Thay vì bán hết vật nuôi để lấy thu nhập trước mắt, gia đình tập trung xây dựng đàn sinh sản, giữ lại những con cái khỏe mạnh, sinh sản tốt để nhân đàn; những cá thể sinh sản kém được chọn lọc bán thương phẩm.
Cách làm này giúp gia đình vừa có nguồn thu thường xuyên, vừa chủ động con giống để mở rộng quy mô. Năm 2025, gia đình ông Sơn đạt doanh thu hơn 2 tỷ đồng từ bán cầy, dúi; sau khi trừ chi phí thức ăn, lợi nhuận đạt khoảng 1,5 tỷ đồng. Năm 2026, do tập trung nhân đàn nên sản lượng bán ra giảm, song từ đầu năm đến nay doanh thu vẫn đạt khoảng 600 triệu đồng.
Ông Mai Công Hoan, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân An cho biết, cùng với các mô hình nuôi lợn, gà thả đồi, xã đang khuyến khích phát triển những vật nuôi có giá trị kinh tế cao như cầy hương, cầy mốc, dúi má đào, dúi mộc. Địa phương phấn đấu đến hết năm 2026 có trên 2 mô hình nuôi cầy, dúi với tổng đàn hơn 700 con.
Hình thành vùng sản xuất
Không chỉ dừng ở những mô hình hộ gia đình, Đề án "3 cây, 3 con" đang được các địa phương cụ thể hóa thành những phương án sản xuất phù hợp với điều kiện từng vùng.
Từ đầu năm 2026 đến nay, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm gắn với liên kết tiêu thụ.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, đến nay tất cả các xã, phường trong tỉnh đã hoàn thành xây dựng phương án phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản và kế hoạch chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi giai đoạn 2026-2030. Toàn tỉnh đã triển khai 502 mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích gần 16.000 ha.
Nhiều mô hình bước đầu cho hiệu quả kinh tế cao và có khả năng nhân rộng. Điển hình, mô hình liên kết trồng dưa chuột, ớt, bí đỏ, mướp tại xã Hòa An cho thu nhập từ 225-280 triệu đồng/ha/vụ; mô hình trồng chanh leo tại xã Yên Phú cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng; mô hình trồng bí xanh tại xã Yên Phú, Bạch Xa cho thu nhập từ 214-500 triệu đồng/vụ...
Trong chăn nuôi, toàn tỉnh đã xây dựng 393 mô hình chuyển đổi cơ cấu giống; trong đó có 318 mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm, mật ong, động vật hoang dã và 75 mô hình thủy sản. Các địa phương căn cứ điều kiện tự nhiên để lựa chọn những cây, con có lợi thế, tránh phát triển dàn trải.
Tại xã Cao Bồ, điều kiện khí hậu mát mẻ, nguồn nước sạch và hệ thống suối chảy quanh năm tạo lợi thế phát triển cá nước lạnh. Từ những mô hình nuôi cá tầm điểm, địa phương xác định đây là một trong những vật nuôi chủ lực trong chuyển đổi cơ cấu giống.
Hiện xã có gần 20 hộ nuôi cá tầm với gần 110 bể, sản lượng xuất bán hơn 50 tấn, giá trị ước đạt hàng chục tỷ đồng/năm. Cao Bồ đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 30 hộ trở lên nuôi cá tầm, sản lượng hằng năm đạt từ 150 tấn trở lên.
Ông Nguyễn Văn Dương, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Bồ cho biết, nuôi cá tầm đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả, phù hợp với điều kiện địa phương. Xã đang xây dựng phương án quy hoạch vùng nuôi, vận động người dân đầu tư mở rộng mô hình; đồng thời tạo điều kiện để các hộ tiếp cận nguồn vốn chính sách, quảng bá sản phẩm, tiến tới xây dựng thương hiệu cá tầm Cao Bồ.
Thực tế tại các xã Trường Sinh, Tân An, Cao Bồ và nhiều địa phương khác cho thấy, điểm đáng chú ý của Đề án "3 cây, 3 con" không chỉ nằm ở việc đưa giống cây, con mới vào sản xuất mà quan trọng hơn là giúp người dân thay đổi tư duy lựa chọn đối tượng sản xuất.
Từ những cây trồng, vật nuôi quen thuộc nhưng hiệu quả thấp, người dân từng bước chuyển sang các sản phẩm phù hợp hơn với điều kiện đất đai, khí hậu, nguồn thức ăn và nhu cầu thị trường. Nhiều mô hình đang phát huy hiệu quả, hình thành liên kết sản xuất, chủ động đầu ra và mở ra khả năng xây dựng sản phẩm đặc trưng của từng địa phương.
Đặc biệt, tại các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc lựa chọn những cây, con có giá trị kinh tế cao, phù hợp quy mô hộ gia đình cũng tạo thêm cơ hội nâng cao thu nhập mà không đòi hỏi nhiều đất đai.
Ngành nông nghiệp và môi trường Tuyên Quang tiếp tục hướng dẫn các địa phương lựa chọn cây trồng có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao, phù hợp điều kiện tự nhiên và lợi thế từng vùng; ưu tiên cây ăn quả, cây dược liệu, rau an toàn, cây đặc sản địa phương gắn với hình thành vùng sản xuất tập trung và liên kết tiêu thụ.
Đối với chăn nuôi, tỉnh định hướng phát triển theo hướng hàng hóa, tập trung tại các gia trại, trang trại gắn với chuỗi giá trị, bảo đảm an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tỉnh cũng khuyến khích, thu hút doanh nghiệp có tiềm lực đầu tư, liên kết chăn nuôi, chế biến và tiêu thụ sản phẩm; phát triển các cơ sở sản xuất giống đạt tiêu chuẩn, đáp ứng nhu cầu mở rộng chăn nuôi.
Đề án "3 cây, 3 con" đang được kỳ vọng trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp Tuyên Quang khai thác lợi thế từng vùng, nâng giá trị sản phẩm nông nghiệp, tạo việc làm, tăng thu nhập và từng bước hình thành nền nông nghiệp hàng hóa theo hướng xanh, bền vững./.
Đà Nẵng tìm “đầu tàu” doanh nghiệp để nâng giá trị nông nghiệp, nông thôn
Với không gian phát triển rộng lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đà Nẵng đang chuyển trọng tâm thu hút đầu tư sang những doanh nghiệp có thể tổ chức chuỗi giá trị, chế biến sâu và mở rộng thị trường.
