Trận mưa như trút nước đầu hè dù chớp nhoáng nhưng cũng đủ làm nhiều đoạn phốtrên địa bàn Hà Nội ngập nước, giao thông tắc nghẽn, dự báo trước một mùa mưanhiều biến động.
Trong khi hệ thống hạ tầng đô thị của Thủ đô còn nhiều bất cập thì "cuộc chiến" chống úng ngập cũng còn lắm gian nan.
Mương, sông bị “bóp nghẹt”
Theo Công ty Thoát nước Hà Nội, trước mùa mưa 2010, hệ thống thoát nước khu vựcchín quận nội thành cũ vẫn còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoátnước trên địa bàn khi xảy ra mưa lớn.
Bốn con sông thoát nước chính của thành phố là Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu đã bịbồi lắng so với cao độ hoàn công, một số đoạn kè trên sông Kim Ngưu và sông Lừđã bắt đầu xuống cấp.
Số cống rãnh cũ, tiết diện nhỏ, xuống cấp chiếm tỷ lệ không nhỏ. Một số nơi địahình trũng, thiếu hệ thống thoát nước, hệ thống thoát nước bị xâm hại do cáccông trình hạ ngầm, cải tạo rãnh vỉa phá vỡ ga thu.
Điểm yếu nhất của hệ thống thoát nước là hệ thống mương hầu hết đều có tiết diệnnhỏ, có đáy không đảm bảo yêu cầu thoát nước. Một số tuyến mương chính hiện đang thi công các dự án cống hóa làm thu hẹp dòngchảy.
Các tuyến mương nông nghiệp mới chuyển sang phục vụ thoát nước đô thị đều làmương đất nhỏ có nhiều bùn đất, khả năng thoát nước rất hạn chế.
Hiện nhiều đoạn mương bị thu hẹp dòng chảy do đang trong quá trình thi công.Điển hình là tuyến mương Hào Nam-Yên Lãng do Ban quản lý dự án giao thông đô thịlàm chủ đầu tư, đoạn từ đường Võ Văn Dũng đến Thái Hà bị đơn vị thi công đắpchặn mương còn đoạn từ Thái Thịnh đến đường Láng đang đặt cầu công vụ làm thuhẹp dòng chảy.
Mặt khác, dự án đường vành đai 3 do Ban quản lý dự án Thăng Long thi công dự kiến hoànthành trong tháng Sáu nhưng hiện nay trong lòng cống thoát nước tồn đọng nhiềubùn đất, đập chặn, chưa được nạo vét và chưa được đấu nối với các tuyến cốngtrên đường Nguyễn Trãi.
Một số công trình hạ ngầm đã đục phá các ga thu, cống ngang, rãnh... gây ranhững điểm úng ngập cục bộ phát sinh.
Hiện nay, hầu hết các quận đang triển khai các dự án chỉnh trang hè đường phốkhiến các ga thu bị thu hẹp tiết diện, bùn đất lấp kín miệng, ảnh hưởng nghiêmtrọng đến công tác thoát nước.
Trong khi đó, các dự án cống hóa mương Nguyễn Phong Sắc, cải tạo các tuyến đường Ngô Gia Tự,Ngọc Lâm, Nguyễn Sơn, cải tạo hồ Tai Trâu... cũng đang trong quá trình thi côngchưa được bàn giao đưa vào vận hành phục vụ thoát nước mùa mưa.
Hệ thống kênh bao Yên Sở đang bị xâm hại nghiêm trọng. Theo phản ánh của một sốngười dân sinh sống gần khu vực, trong quá trình thi công cầu Thanh Trì, đơn vịthi công đã đổ đất đá, đặt các cục bêtông kích thước lớn xuống dòng chảy khiếnnước không thoát được.
Mùa mưa đã bắt đầu, nếu không giải quyết ngay tình trạng trên thì nguy cơ úngngập trong nội thành sẽ tăng lên.
Ngoài ra, tình trạng xả rác bừa bãi, đổ phế thải xuống mương sông hồ, bơm bùnvào lòng cống, ăn cắp nắp ga đan đã làm mất an toàn khi xảy ra mưa lớn.
Theo thống kê, hiện nước thải trên địa bàn Hà Nội mới có khoảng 5-7% được xử lý, phần còn lạiđược xả thẳng vào hệ thống thoát nước của thành phố. Chính vì vậy, khi ngập lụt đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nặng nề cho các khu vực dân cư.
Còn ít nhất 25 điểm úng ngập
Trong tổng số 28 điểm úng ngập cục bộ mùa mưa năm 2009, Công ty trách nhiệm hữuhạn Nhà nước một thành viên Thoát nước Hà Nội đã giải quyết được ba điểm TrầnĐăng Ninh, Chùa Hà, đường Tam Trinh. Hà Nội vẫn còn ít nhất khoảng 25 điểm úngngập khi xảy ra mưa lớn.
Theo kế hoạch sẽ có 13 điểm sẽ được cải tạo trong dự án Thoát nước Hà Nội giaiđoạn hai là Lê Duẩn; Trần Hưng Đạo-Phan Chu Trinh; Điện Biên Phủ-Nguyễn TriPhương; Đội Cấn; Ngô Thì Nhậm-Nguyễn Công Trứ; Hàng Chuối-Phạm Đình Hổ; LĩnhNam; Trương Định; Thái Thịnh; Lê Trọng Tấn; Trường Chinh; Tây Sơn-Thái Hà.
Theo Công ty Thoát nước Hà Nội, mặc dù năng lực thoát nước của thành phố Hà Nộiđã được cải thiện nhiều so với trước nhưng cũng mới chỉ đảm bảo thoát ngập vớitrận mưa có cường độ 172mm/2 ngày tại những khu vực đã được cải tạo trong dự ánthoát nước Hà Nội giai đoạn 1.
Mặc dù năm nay, thành phố đã triển khai nhiều dự án và tiểu dự án nhằm cải thiệnnăng lực thoát nước của thành phố nhưng không phải tất cả đều phát huy hiệu quảngay trong mùa mưa tới.
Một số dự án phải sang năm sau mới đưa vào khai thác, sử dụng.
Ông Nguyễn Lê - Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Nhà nước một thànhviên Thoát nước Hà Nội cho biết, trước tình hình diễn biến thời tiết phức tạp, đểgiải quyết tốt vấn đề thoát nước phục vụ các ngày lễ, đặc biệt là Đại lễ 1.000năm Thăng Long- Hà Nội, bắt đầu từ ngày 15/4, công ty đã vận hành hệ thống thoátnước của Hà Nội theo chế độ mùa mưa.
Các hồ điều hòa hạ mực nước đến cao trình quy định, trạm bơm Yên Sở và các đậpđiều tiết cũng được đưa vào hoạt động theo chế độ mùa mưa, đảm bảo tuân thủ đúngquy định, quy trình được duyệt. Đập Thanh Liệt cũng bắt đầu được mở để tận dụngkhải năng tự chảy ra sông Nhuệ.
Đầu mùa mưa, công ty đã tổ chức duy tu, thực hiện nạo vét toàn bộ các tuyếnthoát nước chính trên địa bàn, gồm các tuyến sông như Tô Lịch, Kim Ngưu để đảmbảo khả năng đưa nước nhanh nhất về trạm bơm Yên Sở, hệ thống các kênh bao, kênhkhẩn cấp, kênh thông thường, hệ thống các trục kênh mương, cống.
Bên cạnh đó, công ty sẽ thực hiện hạ mực nước tại chín hồ điều hòa trên địa bànxuống mức 3,5m, thấp hơn mực nước hồ năm ngoái 0,5-1m, bằng hệ thống bơm điềuhòa đồng thời tiếp nhận đưa vào quản lý khai thác các hồ được cải tạo trong dựán thoát nước Hà Nội giai đoạn 2 như hồ Bảy Mẫu, Đống Đa, Hố Mẻ, Hào Nam.
Đối với các tuyến kênh, mương sông hiện đang bị chắn dòng để thi công, Công tyđã đề nghị Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội chỉ đạo các đơn vị dừng thi côngtrên hệ thống thoát nước nghiêm túc thực hiện các biện pháp dẫn dòng, một sốcông trình có mức độ ảnh hưởng lớn như cống hóa mương Hào Nam-Yên Lãng, đườngdẫn cầu Thanh Trì phải dừng thi công, thanh thải dòng chảy từ ngày 30/5/2010 đểđảm bảo phục vụ thoát nước mùa mưa./.
Trong khi hệ thống hạ tầng đô thị của Thủ đô còn nhiều bất cập thì "cuộc chiến" chống úng ngập cũng còn lắm gian nan.
Mương, sông bị “bóp nghẹt”
Theo Công ty Thoát nước Hà Nội, trước mùa mưa 2010, hệ thống thoát nước khu vựcchín quận nội thành cũ vẫn còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoátnước trên địa bàn khi xảy ra mưa lớn.
Bốn con sông thoát nước chính của thành phố là Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu đã bịbồi lắng so với cao độ hoàn công, một số đoạn kè trên sông Kim Ngưu và sông Lừđã bắt đầu xuống cấp.
Số cống rãnh cũ, tiết diện nhỏ, xuống cấp chiếm tỷ lệ không nhỏ. Một số nơi địahình trũng, thiếu hệ thống thoát nước, hệ thống thoát nước bị xâm hại do cáccông trình hạ ngầm, cải tạo rãnh vỉa phá vỡ ga thu.
Điểm yếu nhất của hệ thống thoát nước là hệ thống mương hầu hết đều có tiết diệnnhỏ, có đáy không đảm bảo yêu cầu thoát nước. Một số tuyến mương chính hiện đang thi công các dự án cống hóa làm thu hẹp dòngchảy.
Các tuyến mương nông nghiệp mới chuyển sang phục vụ thoát nước đô thị đều làmương đất nhỏ có nhiều bùn đất, khả năng thoát nước rất hạn chế.
Hiện nhiều đoạn mương bị thu hẹp dòng chảy do đang trong quá trình thi công.Điển hình là tuyến mương Hào Nam-Yên Lãng do Ban quản lý dự án giao thông đô thịlàm chủ đầu tư, đoạn từ đường Võ Văn Dũng đến Thái Hà bị đơn vị thi công đắpchặn mương còn đoạn từ Thái Thịnh đến đường Láng đang đặt cầu công vụ làm thuhẹp dòng chảy.
Mặt khác, dự án đường vành đai 3 do Ban quản lý dự án Thăng Long thi công dự kiến hoànthành trong tháng Sáu nhưng hiện nay trong lòng cống thoát nước tồn đọng nhiềubùn đất, đập chặn, chưa được nạo vét và chưa được đấu nối với các tuyến cốngtrên đường Nguyễn Trãi.
Một số công trình hạ ngầm đã đục phá các ga thu, cống ngang, rãnh... gây ranhững điểm úng ngập cục bộ phát sinh.
Hiện nay, hầu hết các quận đang triển khai các dự án chỉnh trang hè đường phốkhiến các ga thu bị thu hẹp tiết diện, bùn đất lấp kín miệng, ảnh hưởng nghiêmtrọng đến công tác thoát nước.
Trong khi đó, các dự án cống hóa mương Nguyễn Phong Sắc, cải tạo các tuyến đường Ngô Gia Tự,Ngọc Lâm, Nguyễn Sơn, cải tạo hồ Tai Trâu... cũng đang trong quá trình thi côngchưa được bàn giao đưa vào vận hành phục vụ thoát nước mùa mưa.
Hệ thống kênh bao Yên Sở đang bị xâm hại nghiêm trọng. Theo phản ánh của một sốngười dân sinh sống gần khu vực, trong quá trình thi công cầu Thanh Trì, đơn vịthi công đã đổ đất đá, đặt các cục bêtông kích thước lớn xuống dòng chảy khiếnnước không thoát được.
Mùa mưa đã bắt đầu, nếu không giải quyết ngay tình trạng trên thì nguy cơ úngngập trong nội thành sẽ tăng lên.
Ngoài ra, tình trạng xả rác bừa bãi, đổ phế thải xuống mương sông hồ, bơm bùnvào lòng cống, ăn cắp nắp ga đan đã làm mất an toàn khi xảy ra mưa lớn.
Theo thống kê, hiện nước thải trên địa bàn Hà Nội mới có khoảng 5-7% được xử lý, phần còn lạiđược xả thẳng vào hệ thống thoát nước của thành phố. Chính vì vậy, khi ngập lụt đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nặng nề cho các khu vực dân cư.
Còn ít nhất 25 điểm úng ngập
Trong tổng số 28 điểm úng ngập cục bộ mùa mưa năm 2009, Công ty trách nhiệm hữuhạn Nhà nước một thành viên Thoát nước Hà Nội đã giải quyết được ba điểm TrầnĐăng Ninh, Chùa Hà, đường Tam Trinh. Hà Nội vẫn còn ít nhất khoảng 25 điểm úngngập khi xảy ra mưa lớn.
Theo kế hoạch sẽ có 13 điểm sẽ được cải tạo trong dự án Thoát nước Hà Nội giaiđoạn hai là Lê Duẩn; Trần Hưng Đạo-Phan Chu Trinh; Điện Biên Phủ-Nguyễn TriPhương; Đội Cấn; Ngô Thì Nhậm-Nguyễn Công Trứ; Hàng Chuối-Phạm Đình Hổ; LĩnhNam; Trương Định; Thái Thịnh; Lê Trọng Tấn; Trường Chinh; Tây Sơn-Thái Hà.
Theo Công ty Thoát nước Hà Nội, mặc dù năng lực thoát nước của thành phố Hà Nộiđã được cải thiện nhiều so với trước nhưng cũng mới chỉ đảm bảo thoát ngập vớitrận mưa có cường độ 172mm/2 ngày tại những khu vực đã được cải tạo trong dự ánthoát nước Hà Nội giai đoạn 1.
Mặc dù năm nay, thành phố đã triển khai nhiều dự án và tiểu dự án nhằm cải thiệnnăng lực thoát nước của thành phố nhưng không phải tất cả đều phát huy hiệu quảngay trong mùa mưa tới.
Một số dự án phải sang năm sau mới đưa vào khai thác, sử dụng.
Ông Nguyễn Lê - Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Nhà nước một thànhviên Thoát nước Hà Nội cho biết, trước tình hình diễn biến thời tiết phức tạp, đểgiải quyết tốt vấn đề thoát nước phục vụ các ngày lễ, đặc biệt là Đại lễ 1.000năm Thăng Long- Hà Nội, bắt đầu từ ngày 15/4, công ty đã vận hành hệ thống thoátnước của Hà Nội theo chế độ mùa mưa.
Các hồ điều hòa hạ mực nước đến cao trình quy định, trạm bơm Yên Sở và các đậpđiều tiết cũng được đưa vào hoạt động theo chế độ mùa mưa, đảm bảo tuân thủ đúngquy định, quy trình được duyệt. Đập Thanh Liệt cũng bắt đầu được mở để tận dụngkhải năng tự chảy ra sông Nhuệ.
Đầu mùa mưa, công ty đã tổ chức duy tu, thực hiện nạo vét toàn bộ các tuyếnthoát nước chính trên địa bàn, gồm các tuyến sông như Tô Lịch, Kim Ngưu để đảmbảo khả năng đưa nước nhanh nhất về trạm bơm Yên Sở, hệ thống các kênh bao, kênhkhẩn cấp, kênh thông thường, hệ thống các trục kênh mương, cống.
Bên cạnh đó, công ty sẽ thực hiện hạ mực nước tại chín hồ điều hòa trên địa bànxuống mức 3,5m, thấp hơn mực nước hồ năm ngoái 0,5-1m, bằng hệ thống bơm điềuhòa đồng thời tiếp nhận đưa vào quản lý khai thác các hồ được cải tạo trong dựán thoát nước Hà Nội giai đoạn 2 như hồ Bảy Mẫu, Đống Đa, Hố Mẻ, Hào Nam.
Đối với các tuyến kênh, mương sông hiện đang bị chắn dòng để thi công, Công tyđã đề nghị Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội chỉ đạo các đơn vị dừng thi côngtrên hệ thống thoát nước nghiêm túc thực hiện các biện pháp dẫn dòng, một sốcông trình có mức độ ảnh hưởng lớn như cống hóa mương Hào Nam-Yên Lãng, đườngdẫn cầu Thanh Trì phải dừng thi công, thanh thải dòng chảy từ ngày 30/5/2010 đểđảm bảo phục vụ thoát nước mùa mưa./.
Tuyết Mai (Vietnam+)
