Thông tin từ ngành y tế và các địa phương ở Hà Nội, sốt xuất huyết không còn phát triển theo chu kỳ như trước mà xuất hiện quanh năm, mức độ lây lan nhanh, diễn biến khó lường.
Trước tình hình đó, thành phố Hà Nội yêu cầu các đơn vị, địa phương nhanh chóng vào cuộc, chủ động kiểm soát dịch bệnh; toàn bộ 126 xã, phường chuyển trạng thái, rà soát phương án “4 tại chỗ” theo hướng rõ người, rõ việc, sát thực tế từng thôn, xóm, cụm dân cư, bảo đảm đầy đủ kinh phí, nhân lực, máy móc và hóa chất phục vụ phòng, chống dịch.
Phát hiện muộn, mất “thời gian vàng”
Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Hà Nội, từ ngày 7-14/8, thành phố ghi nhận 316 trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 74 phường, xã, tăng 81 trường hợp so với tuần trước; ghi nhận 11 ổ dịch sốt xuất huyết mới tại các phường, xã Dân Hòa, Liên Minh, Mê Linh, Phú Nghĩa, Phượng Dực, Sóc Sơn, Tam Hưng, Thanh Oai, Xuân Đỉnh, Yên Lãng, Yên Nghĩa.
Cộng dồn từ đầu năm 2026 ghi nhận 63 ổ dịch, hiện còn 24 ổ dịch đang hoạt động. Ngày tựu trường đang đến gần, số lượng lớn học sinh sinh viên sẽ quay lại Hà Nội nhập học, kết hợp với điều kiện thời tiết diễn biến thất thường, dự báo tình hình bệnh sốt xuất huyết có thể tiếp tục diễn biến phức tạp, số mắc sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương thông tin những tuần gần đây, số ca mắc sốt xuất huyết ở thành phố tăng cao, bắt đầu ghi nhận các trường hợp chuyển biến nặng.
Cùng với sốt xuất huyết, dịch tay chân miệng cũng tiềm ẩn nguy cơ bùng phát khi học sinh chuẩn bị bước vào năm học mới. Việc triển khai phương án phòng, chống dịch "4 tại chỗ" ở một số địa phương còn thiếu tính chủ động, việc chuẩn bị nguồn lực, máy móc và vật tư hóa chất còn lúng túng.
Đặc biệt, các đoàn giám sát tại địa phương đã phát hiện tình trạng nhiều ổ dịch phát sinh do phát hiện muộn, khi ca bệnh khởi phát quá 7 ngày mới được ghi nhận và báo cáo lên hệ thống y tế, làm mất đi "thời gian vàng" để khoanh vùng xử lý sớm từ gốc.
Xã Dân Hòa hiện có số ca mắc sốt xuất huyết thuộc nhóm đầu thành phố và vừa phát sinh ổ dịch mới. Là địa bàn vùng trũng, người dân làm các nghề thu gom phế liệu, trồng cây cảnh, trong gia đình có nhiều nơi chứa phế thải, nước đọng là môi trường lý tưởng cho muỗi truyền bệnh sinh sôi.
Nhiều người dân không ở địa phương hoặc đi vắng từ sáng sớm đến tối muộn mới về nên phần nào gây trở ngại cho việc tiếp cận kiểm tra, xử lý vệ sinh môi trường của các tổ, đội xung kích và cán bộ y tế địa phương.
Xã cũng gặp khó khăn do thiếu trang thiết bị phòng chống dịch, phun tiêu độc khử trùng môi trường. Xã Hồng Vân cũng là điểm nóng ghi nhận nhiều ca mắc và 3 ổ dịch sốt xuất huyết.
Sau khi phối hợp cùng Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội tổ chức 5 đợt tổng vệ sinh, phun hóa chất diệt muỗi 2 lần toàn xã, chỉ số lăng quăng, bọ gậy (BI) đã được kéo giảm từ mức 40 xuống dưới 20.
Các lực lượng địa phương tăng cường tuyên truyền, phổ biến nhiều lần tại khu vực có ổ dịch, dùng loa kéo lưu động và phát tờ rơi đến từng hộ kinh doanh buôn bán tại chợ đầu mối để nâng cao ý thức phòng chống bệnh của người dân.
Trước tình hình các ca bệnh sốt xuất huyết gia tăng nhanh chóng, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tăng cường hỗ trợ các địa bàn trọng điểm; rút kinh nghiệm từ việc thí điểm “Mô hình chủ động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm” đã được triển khai tại phường Khương Đình và xã Ô Diên từ tháng 7/2026, từ đó nhân rộng ra toàn bộ 126 xã, phường.
Cốt lõi của mô hình là chuyển từ quản lý ca bệnh sang quản lý nguy cơ, hệ thống y tế và chính quyền phải nhận định được dịch bệnh có khả năng xuất hiện ở đâu, chứ không đợi đến khi dịch bệnh đang xảy ra thì mới chạy theo dập dịch.
Các địa phương thiết lập các đội, tổ xung kích diệt bọ gậy do trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố làm nòng cốt, có sự tham gia hướng dẫn trực tiếp của cán bộ y tế, kết hợp ứng dụng công nghệ số và quét mã QR để giám sát ổ bọ gậy theo thời gian thực.
Kích hoạt cao điểm phòng, chống dịch
Tại Hội nghị trực tuyến với 126 điểm cầu xã, phường trên địa bàn nhằm kiểm điểm, đánh giá toàn diện và triển khai các giải pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm, trọng tâm là sốt xuất huyết và tay chân miệng, diễn ra ngày 17/8 mới đây, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nêu rõ các cấp ủy, chính quyền cơ sở cần nhận diện đúng, đánh giá sát địa bàn và chủ động phòng ngừa từ sớm mới kiểm soát được dịch bệnh.
Bà Vũ Thu Hà yêu cầu kích hoạt cơ chế cao điểm phòng, chống dịch trên toàn địa bàn. Toàn bộ 126 xã, phường phải chuyển trạng thái, rà soát lại toàn bộ phương án "4 tại chỗ" gắn liền với thực tế từng thôn, xóm, cụm dân cư, bảo đảm rõ người, rõ việc, có tính khả thi cao, triển khai chiến dịch tổng vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy một cách thực chất đến từng hộ gia đình, từng ngõ xóm, công trường xây dựng, khu vực công cộng.
Các xã, phường phải hoàn thành việc kiện toàn các tổ xung kích theo đúng mô hình chuẩn hóa: Trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố làm nòng cốt. Trong tổ xung kích bắt buộc có ít nhất 1 cán bộ hoặc cộng tác viên y tế phụ trách hướng dẫn chuyên môn, phân công quản lý cụ thể đến từng nhóm hộ gia đình hoặc cụm liên gia; đồng thời triển khai ứng dụng quét mã QR để cập nhật trực tiếp dữ liệu kiểm tra bọ gậy lên hệ thống quản lý của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội; lập các nhóm Zalo cộng đồng theo từng khu dân cư để thiết lập kênh thông tin hai chiều, tiếp nhận sớm phản ánh triệu chứng và tư vấn hỗ trợ người dân kịp thời.
Các địa phương đổi mới phương thức, nâng cao ý thức tự phòng dịch, chuyển mạnh từ tuyên truyền thụ động sang truyền thông trực tiếp, "đi từng ngõ, gõ từng nhà", linh hoạt khung giờ tiếp cận đối với các hộ gia đình vắng nhà.
Sở Y tế phối hợp chặt chẽ với Sở Giáo dục và Đào tạo khẩn trương chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục tổ chức khử khuẩn, tổng vệ sinh môi trường trường lớp, sẵn sàng đón học sinh tựu trường.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên địa bàn để phát hiện sớm, tổ chức khoanh vùng điều tra, xử lý triệt để khu vực có ca bệnh, ổ dịch; tổ chức giám sát khu vực có ca bệnh, ổ dịch sốt xuất huyết tại các phường, xã Chương Mỹ, Xuân Đỉnh, Bình Minh, Phú Nghĩa, Ngọc Hà, Phượng Dực, Ngọc Hồi.
Trung tâm tiếp tục phối hợp với các xã, phường giám sát ổ dịch sốt xuất huyết đang hoạt động, khu vực có ca bệnh tại các phường, xã: Đông Anh, Yên Nghĩa, Tam Hưng, Thanh Oai, Hồng Hà, Dân Hòa, Yên Lãng, Hà Đông, Liên Minh.
Trạm Y tế xã Hồng Vân và Phượng Dực tham mưu Ủy ban Nhân dân xã bố trí tăng cường các lực lượng hỗ trợ (đoàn thanh niên, hội phụ nữ, …), đặc biệt là lực lượng công an, dân quân tự vệ để hỗ trợ lực lượng y tế triển khai thực hiện hiệu quả các hoạt động vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi bảo đảm đạt nhất 95% hộ gia đình (gồm cả các khu vực công cộng, khu vực bãi đất trống, cơ quan, trường học …) tại khu vực ổ dịch được xử lý triệt để./.