100% chuyên gia ngân quỹ tại Việt Nam đánh giá cao tiềm năng của AI trong việc tối ưu hóa dòng tiền và giảm áp lực vốn lưu động. Dù vậy, rào cản về thiếu hụt chuyên môn kỹ thuật và lo ngại an ninh mạng vẫn khiến quá trình ứng dụng thực tế gặp không ít khó khăn.
Đây là thông tin được đưa ra trong báo cáo Redefining Treasury in Asia Pacific 2026: Voices of Treasury (tạm dịch: Tái định nghĩa quản lý nguồn vốn và ngân quỹ ở châu Á - Thái Bình Dương 2026: Ý kiến người trong cuộc) vừa được HSBC công bố.
Để thực hiện báo cáo này, HSBC đã tổ chức chuỗi sự kiện chuyên đề về quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại 11 thị trường thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trao đổi với 680 chuyên gia quản lý nguồn vốn, ngân quỹ và tài chính.
AI được kỳ vọng hỗ trợ dự báo dòng tiền
Chuyên gia HSBC cho biết khi được hỏi phần vốn lưu động nào đang chịu áp lực nhiều nhất từ gián đoạn chuỗi cung ứng, 53% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết đó là các khoản phải thu, do tốc độ thu hồi nợ chậm và rủi ro tín dụng gia tăng.
Toàn bộ các nhà quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tham gia khảo sát cho biết doanh nghiệp của họ đều đã chịu tác động đáng kể từ những diễn biến tại Trung Đông. Gần 50% chứng kiến ảnh hưởng tới tuyến vận chuyển, thời gian vận tải và tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng nói chung, trong khi 33% ghi nhận biến động về nhu cầu của khách hàng.
Trong bối cảnh đó, sự quan tâm dành cho những gì AI có thể mang lại là rất lớn, một khi các rào cản triển khai được tháo gỡ.
Có 52% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho rằng bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ chưa theo kịp tốc độ ứng dụng AI đồng thời, toàn bộ những người được hỏi đều quan tâm tìm hiểu các công nghệ dành cho hoạt động ngân quỹ.
Dự báo dòng tiền được xem là một hướng ứng dụng tiềm năng của AI nhằm giảm áp lực vốn lưu động. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ cần giải quyết những thách thức như thiếu nhân lực có kỹ năng triển khai công nghệ mới và khó khăn trong việc tìm kiếm giải pháp công nghệ phù hợp. Một nửa số người tham gia khảo sát cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm đúng giải pháp công nghệ đáp ứng nhu cầu.
Những tác động từ chuỗi cung ứng trong năm nay cũng khiến quản lý tiền mặt trở nên quan trọng hơn đối với các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại Việt Nam. Họ muốn tận dụng số hóa để tối ưu vốn lưu động thông qua nâng cao năng lực dự báo dòng tiền.
Một người tham gia khảo sát cho biết: “AI có thể hữu ích trong chuẩn bị dự báo quản lý tiền mặt. Bộ phận tài chính lập dự báo định kỳ, công việc này có thể lặp đi lặp lại và việc tích hợp AI sẽ hỗ trợ quá trình đó”.
Toàn bộ người tham gia khảo sát tại Việt Nam kỳ vọng AI sẽ cực kỳ hữu ích, rất hữu ích hoặc tương đối hữu ích trong vòng ba năm tới. Tuy nhiên, đa số (55%) cho rằng AI sẽ chỉ tương đối hữu ích. Trở ngại lớn nhất đối với việc ứng dụng AI là thiếu chuyên môn, khi 77% người tham gia khảo sát coi đây là rào cản.
Khi được khảo sát về nguy cơ tội phạm mạng và gian lận đối với doanh nghiệp, các chuyên gia quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh chấm mức rủi ro 6,6/10. Mức này thấp hơn nhiều thị trường khác, trong đó Australia là 8,6 điểm. Chỉ có Trung Quốc đại lục ít lo ngại về tội phạm mạng và gian lận hơn Việt Nam.
Đây là kết quả đáng chú ý khi một số người tham gia khảo sát đã trực tiếp trải nghiệm các rủi ro liên quan đến gian lận. Bốn người từng là mục tiêu của một cuộc tấn công mạng, trong đó kẻ tấn công chiếm quyền kiểm soát một chuỗi email trao đổi giữa công ty và nhà cung cấp, sau đó yêu cầu cập nhật thông tin thanh toán. Một số doanh nghiệp Việt Nam cũng gặp tình trạng rò rỉ dữ liệu từ các ứng dụng.
Chuyên gia HSBC cũng cho biết trong quá trình thảo luận, bảo mật dữ liệu được nêu lên như một mối quan ngại khi triển khai AI. Một số người tham gia mong muốn có môi trường “sandbox” để thử nghiệm các ứng dụng AI trước khi triển khai chính thức, qua đó giảm thiểu sai sót và rò rỉ dữ liệu.
Tất cả người tham gia đều đồng ý rằng an ninh mạng là vấn đề cần lưu tâm và cần phân bổ thêm chi phí để giảm thiểu các mối đe dọa. Bảo mật trong hoạt động ngân quỹ cũng là một mối quan ngại rõ ràng, với 73% người tham gia cho rằng nâng cấp công nghệ sẽ là giải pháp tốt nhất. Một nửa cho rằng quản lý dữ liệu tốt hơn và nâng cao đào tạo cho nhân viên sẽ giúp giải quyết vấn đề.
Doanh nghiệp châu Á chuyển AI từ thử nghiệm sang triển khai
Những quan tâm của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh các bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ trên khắp châu Á - Thái Bình Dương đang chuyển trọng tâm từ việc tìm hiểu AI có thể làm gì sang triển khai hiệu quả và nhân rộng quy mô. Bên cạnh đó, họ nhìn nhận rõ lợi ích từ tiền số, song thiếu khả năng tương thích và liên thông vẫn là rào cản đối với việc triển khai rộng rãi và đồng bộ.
Đây là những dữ kiện trong báo cáo của HSBC, được thực hiện trên cơ sở chuỗi sự kiện chuyên đề về quản lý nguồn vốn và ngân quỹ tại 11 thị trường thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trao đổi với 680 chuyên gia quản lý nguồn vốn, ngân quỹ và tài chính.
Niềm tin vào AI vẫn rất mạnh mẽ. Có 72% người tham gia khảo sát kỳ vọng AI sẽ rất hữu ích hoặc cực kỳ hữu ích trong vòng ba năm tới, thêm 23% cho rằng AI sẽ khá hữu ích. Kết quả phản ánh mức độ quan tâm và triển khai vẫn được duy trì khi doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng thực tế.
Ông Manoj Dugar, Giám đốc Khối Giải pháp Thanh toán Toàn cầu khu vực châu Á (không bao gồm Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan-Trung Quốc) tại HSBC chia sẻ: “Câu chuyện về AI đã đi qua giai đoạn tìm hiểu và chuyển sang bước triển khai. Yếu tố tạo nên sự khác biệt trong giai đoạn này nằm ở khâu thực thi thông qua xây dựng nền tảng như dữ liệu, quản trị và cơ chế kiểm soát để AI có thể mở rộng quy mô ra khỏi phạm vi thí điểm và mang lại tác động một cách nhanh chóng.”
Tuy nhiên, bộ phận quản lý nguồn vốn và ngân quỹ vẫn cần nỗ lực để bắt kịp tốc độ ứng dụng AI. Gần 2/3, khoảng 63%, người tham gia khảo sát cho biết bộ phận này hiện đi sau các bộ phận khác về mức độ ứng dụng AI; gần 1/5 cho biết chưa sử dụng AI trong nghiệp vụ quản lý nguồn vốn và ngân quỹ.
Khi triển khai AI trên quy mô lớn, 70% cho rằng việc tích hợp với các hệ thống hiện có là rào cản then chốt, cao hơn yếu tố chuyên môn ở mức 47% và chi phí 44%. Chất lượng dữ liệu, ở mức 35%, cũng là một trở ngại đáng kể.
Sự quan tâm dành cho tiền số đang gia tăng nhưng có sự phân hóa rõ rệt. Có 44% người tham gia khảo sát cho biết rất có khả năng hoặc tương đối có khả năng sử dụng tiền số trong vòng hai năm tới, trong khi 39% cho biết sẽ không sử dụng.
Những người tham gia khảo sát nhấn mạnh nâng cao hiệu quả quản lý nguồn vốn và ngân quỹ, ở mức 55%, và giảm chi phí giao dịch, 52%, là những lợi ích chính của tiền số, trong đó tăng tốc độ thanh toán xuyên biên giới là trường hợp ưu tiên ứng dụng.
Chuyên gia HSBC nhận định rào cản lớn nhất khi áp dụng vẫn là thiếu khả năng tương thích và liên thông giữa các loại tiền số khác nhau./.
HSBC: Việt Nam bứt phá thành "mắt xích vàng" trong chuỗi giá trị AI