Ngày 11/8, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố chuỗi sự kiện “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI.” Thông điệp “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số” được xác định là định hướng xuyên suốt của sự kiện, đồng thời mở ra tầm nhìn mới cho quá trình chuyển đổi số ngành ngân hàng.
Đây là năm thứ 5 liên tiếp Ngân hàng Nhà nước tổ chức chuỗi sự kiện này, cũng là thời điểm tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số theo Quyết định 810 và tiếp tục thực hiện Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030 theo Quyết định 3579.
Theo ông Nguyễn Xuân Hải - quyền Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng, sự kiện năm nay không chỉ nhìn lại những kết quả đã đạt được trong chặng đường chuyển đổi số, mà còn hướng tới kiến tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới, trong đó dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) giữ vai trò ngày càng quan trọng.
Bám sát tinh thần Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị và các định hướng của Chính phủ về phát triển dữ liệu, AI, ngành ngân hàng đặt mục tiêu chuyển từ số hóa quy trình sang xây dựng một ngân hàng thông minh, vận hành tối ưu bằng dữ liệu và tạo đột phá bằng AI.
Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành
Theo ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước, định hướng này định vị ngành ngân hàng Việt Nam trong một giai đoạn phát triển được dẫn dắt bởi dữ liệu và AI, qua đó cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và định hướng chuyển đổi số quốc gia.
Theo ông Dũng, thông điệp quan trọng nhất của sự kiện là chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà trước hết phải hướng tới con người.
“Dữ liệu và AI cuối cùng chỉ là phương tiện, mục tiêu cuối cùng vẫn là mang lại những tiện ích, trải nghiệm vượt trội cho khách hàng và mang lại những giá trị thiết thực cho xã hội,” ông Dũng nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy quá trình số hóa hoạt động ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ. Hầu hết dịch vụ ngân hàng hiện có thể thực hiện trên các kênh số, trong đó nhiều ngân hàng ghi nhận hơn 95% giao dịch được thực hiện qua kênh số.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 15 tỷ giao dịch, với tổng giá trị trên 190 triệu tỷ đồng, tăng 34,28% về số lượng và 12,24% về giá trị so với cùng kỳ. Giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 1,05 triệu tỷ đồng, tương đương 40 tỷ USD mỗi ngày.
Giai đoạn 2021-2026, giá trị giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng bình quân 30,5%/năm. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng bình quân 50,2%/năm về số lượng và 30,85%/năm về giá trị.
Đến hết năm 2025, khoảng 89% người trưởng thành tại Việt Nam có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đã gấp khoảng 28 lần GDP.
Những con số này cho thấy nền tảng cho một hệ sinh thái tài chính số ngày càng được mở rộng, tạo điều kiện để dữ liệu và AI tham gia sâu hơn vào các hoạt động ngân hàng.
Theo ông Bùi Quang Cương - Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc Khối Công nghệ TPBank, AI không đơn thuần là một công nghệ mới mà đang trở thành một năng lực mới của ngân hàng.
Nếu trước đây các ngân hàng thường xây dựng những nhóm sản phẩm tương đối giống nhau cho số đông khách hàng, thì việc phân tích dữ liệu giao dịch và hành vi bằng AI cho phép ngân hàng tiến tới cá nhân hóa sản phẩm, dịch vụ.
AI có thể giúp ngân hàng hiểu rõ hơn nhu cầu của từng khách hàng để đưa ra sản phẩm, hạn mức, ưu đãi và cách thức tương tác phù hợp. Nhờ đó, khách hàng có thể tiếp cận đúng sản phẩm vào đúng thời điểm.
Các ứng dụng có thể mở rộng từ quản lý tài chính cá nhân, tư vấn đầu tư, quản lý gia sản đến phát triển các trợ lý tài chính AI.
Trong lĩnh vực tín dụng, AI hỗ trợ phân tích thông tin khách hàng, xác định hạn mức và đưa ra quyết định nhanh hơn đối với cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Điều này có thể góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng.
Đối với doanh nghiệp, AI có thể hỗ trợ quản lý dòng tiền, phân tích hoạt động kinh doanh và đề xuất các sản phẩm tài chính phù hợp. Ở khâu tương tác, chatbot, trợ lý AI trên ứng dụng, trung tâm liên lạc và các kênh số giúp khách hàng tra cứu thông tin, xử lý yêu cầu và thực hiện một số tác vụ nhanh hơn.
AI có thể giúp ngân hàng hiểu rõ hơn nhu cầu của từng khách hàng để đưa ra sản phẩm, hạn mức, ưu đãi và cách thức tương tác phù hợp. Nhờ đó, khách hàng có thể tiếp cận đúng sản phẩm vào đúng thời điểm.
Ở phía ngân hàng, AI có thể góp phần tăng năng suất lao động, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Các công việc như tổng hợp báo cáo, tra cứu, kiểm soát lượng lớn hồ sơ hay xử lý thông tin có thể được tự động hóa ở mức độ ngày càng cao.
Tuy nhiên, ông Cương cho rằng thước đo của chuyển đổi số không nằm ở số lượng mô hình AI mà ngân hàng triển khai, mà ở giá trị thực tế mang lại cho khách hàng, doanh nghiệp và hoạt động ngân hàng.
“Mục tiêu cuối cùng không phải là ngân hàng sử dụng được bao nhiêu mô hình AI, mà là AI có giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính thuận lợi hơn, giao dịch an toàn hơn và ngân hàng vận hành hiệu quả hơn hay không,” ông Cương nói.
Do đó, cùng với đẩy mạnh ứng dụng AI, ngân hàng cần đặc biệt chú trọng quản trị dữ liệu, an toàn bảo mật, quản trị rủi ro AI và các nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm.
Hệ sinh thái số mở rộng, an toàn hơn
Song song với dữ liệu và AI, hạ tầng thanh toán tiếp tục là một trụ cột quan trọng của chuyển đổi số ngân hàng.
Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng được duy trì hoạt động thông suốt đồng thời mở rộng kết nối với các lĩnh vực như dịch vụ công, y tế, giáo dục và giao thông.
Hệ sinh thái thanh toán số cũng ngày càng có sự tham gia sâu rộng của các doanh nghiệp công nghệ và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán như NAPAS, Công ty Cổ phần Thanh toán số MobiFone (MDP), FPT, MISA... Qua đó, các giải pháp thanh toán, kết nối và dịch vụ số tiếp tục được phát triển dựa trên công nghệ, số hóa và đổi mới sáng tạo, đưa thanh toán số đi sâu hơn vào hoạt động kinh tế và đời sống.
Cùng với mở rộng thanh toán số, ngành ngân hàng tăng cường các giải pháp xác thực và phòng, chống gian lận.
Theo ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công khoảng 168 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 2,8 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID.
Ông Hoàng Minh Tiến cho biết cơ quan quản lý đang xây dựng các văn bản chính sách và dự kiến trong quý 3/2026 trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai ứng dụng AI trong ngành ngân hàng.
Đáng chú ý, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã cảnh báo khoảng 4,9 triệu lượt khách hàng. Trong số này, khoảng 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng giao dịch nghi ngờ, qua đó bảo vệ khoảng 5.500 tỷ đồng.
Cơ chế thời gian chờ đối với một số giao dịch có dấu hiệu rủi ro cũng được triển khai. Khách hàng có thể thiết lập thời gian chờ tối thiểu 24 giờ và hạ hạn mức chuyển tiền trực tuyến tới tài khoản thụ hưởng mới.
Theo định hướng được đưa ra tại sự kiện, “Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số” không chỉ là câu chuyện phát triển thêm các ứng dụng số, mà hướng tới xây dựng một hạ tầng tài chính mở, bao trùm và bền vững.
Trong hệ sinh thái đó, người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, ngân hàng không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn phải thấu hiểu, đồng hành và phục vụ tốt hơn nhu cầu tài chính của từng nhóm khách hàng.
Kết nối liên thông sâu rộng, liền mạch trong nước và xuyên biên giới cũng được xem là một hướng đi quan trọng, giúp các dịch vụ tài chính số tiếp tục mở rộng phạm vi và tạo thêm giá trị cho nền kinh tế./.
Sự kiện “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” sẽ diễn ra trong hai ngày 18-19/8/2026 tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế I.C.E Hà Nội, số 91 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.
Phiên khai mạc và Hội thảo chính diễn ra trong sáng 18/8. Khu trưng bày, triển lãm mở cửa để người dân và doanh nghiệp tham quan, trải nghiệm sản phẩm, dịch vụ đến trưa 19/8.
Thống đốc: Ngành Ngân hàng tiên phong chuyển đổi số quốc gia
Hội thi chuyển đổi số ngành ngân hàng 2026 thể hiện quyết tâm đổi mới, thúc đẩy nền kinh tế số hiện đại, an toàn và phát triển bền vững.
