Trong bối cảnh nhiều trẻ em gốc Việt tại Canada lớn lên với tiếng Anh hoặc tiếng Pháp là ngôn ngữ chính, việc duy trì tiếng mẹ đẻ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, giáo viên và các tổ chức cộng đồng.
Thông qua việc kết nối các lớp học trực tiếp với nền tảng giảng dạy trực tuyến, Hội đồng Văn hóa và Giáo dục Canada-Việt Nam (CVCEC) đang từng bước mở rộng mạng lưới dạy tiếng Việt tại nhiều tỉnh bang, góp phần gìn giữ ngôn ngữ và bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.
Chia sẻ với phóng viên TTXVN tại Canada, bà Phan Thị Quỳnh Trang, Chủ tịch CVCEC, cho biết một trong những thách thức lớn nhất đối với các gia đình người Việt tại Canada là duy trì môi trường sử dụng tiếng mẹ đẻ cho con em.
Nhiều trẻ hiểu tiếng Việt khi cha mẹ giao tiếp, nhưng thường trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp. Ngay cả khi gặp gỡ nhau, trẻ em gốc Việt cũng ít sử dụng tiếng Việt. Nếu không có môi trường thực hành thường xuyên, khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ có nguy cơ bị mai một dần qua các thế hệ.
Xuất phát từ thực tế này, CVCEC đang đóng vai trò đầu mối kết nối giáo viên tình nguyện, phụ huynh và các tổ chức cộng đồng, hướng tới xây dựng mạng lưới giảng dạy có sự phối hợp về chương trình, học liệu và phương pháp tổ chức.
Thay vì phát triển những lớp học riêng lẻ, mô hình này sẽ tạo điều kiện để các cộng đồng người Việt tại những tỉnh bang khác nhau có thể cùng tham gia một hệ thống học tập, vượt qua trở ngại về khoảng cách địa lý.
Tại tỉnh bang Đảo Hoàng tử Edward (PEI), ba lớp học tiếng Việt và văn hóa truyền thống với 30 học sinh đang được duy trì dưới sự phụ trách chuyên môn của cô Hoàng Minh Hà cùng các giáo viên tình nguyện.
Sau hai năm hoạt động, nhiều học sinh ban đầu chưa biết nói hoặc chưa từng học tiếng Việt đã có thể đọc, kể chuyện và từng bước luyện viết bằng tiếng mẹ đẻ.
Điểm nổi bật của các lớp học là kết hợp giảng dạy ngôn ngữ với giáo dục văn hóa truyền thống. Ngoài luyện đọc, viết, học sinh được tìm hiểu lịch sử, phong tục Việt Nam và tham gia những hoạt động trải nghiệm như gói bánh chưng, làm bánh trôi, bánh chay, bánh trung thu.
Theo đại diện CVCEC, cách học này giúp trẻ ghi nhớ ngôn ngữ tự nhiên hơn, đồng thời hình thành sự gắn bó với gia đình và quê hương. Hơn 20 phụ huynh tại PEI cũng tham gia hỗ trợ các lớp học và phối hợp với giáo viên tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng.
Tuy nhiên, việc mở rộng các lớp học trực tiếp gặp nhiều khó khăn do cộng đồng người Việt tại một số tỉnh bang có quy mô nhỏ, sinh sống phân tán, trong khi đội ngũ giáo viên chủ yếu hoạt động tình nguyện. Chi phí thuê địa điểm, trang thiết bị và kinh phí tổ chức cũng là trở ngại đối với việc duy trì lớp học lâu dài.
Để khắc phục, CVCEC đang phối hợp phát triển nền tảng “Trường tiếng Việt của em," kết hợp giảng dạy trực tuyến với các lớp học trực tiếp. Với sự hợp tác của công ty công nghệ giáo dục BambooTech tại Phần Lan, dự án số hóa học liệu từ bộ sách “Vui học Tiếng Việt” của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và phát triển tài nguyên giảng dạy tiếng Việt, văn hóa truyền thống dựa trên chương trình của hệ thống giáo dục Khai Minh Đức.
Nền tảng được thiết kế với 8 chủ đề và 40 chặng học, tích hợp các hoạt động luyện nói, tập viết và tương tác trực tuyến.
Thông qua đó, giáo viên ở các địa phương có thể sử dụng chung chương trình, trong khi học sinh được tiếp cận học liệu miễn phí và tiếp tục luyện tập tại nhà. Tại Manitoba, lớp học trực tuyến do cô Ngô Nguyễn Diệu Anh phụ trách đang kết nối với học sinh tại PEI, hình thành một cộng đồng học tập chung. CVCEC cũng phối hợp với giáo viên tại Phần Lan để phát triển và chuẩn hóa tài nguyên giảng dạy.
Ngoài việc kết nối các lớp học cộng đồng, CVCEC đang tìm kiếm cơ hội hợp tác với hệ thống giáo dục sở tại. Tại Toronto, nội dung chương trình đang được Hội đồng Trường học Khu vực Toronto (TDSB) xem xét nhằm hỗ trợ các lớp tiếng Việt thuộc Chương trình Ngôn ngữ quốc tế.
CVCEC cũng đề xuất Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ kết nối TDSB với các cơ quan giáo dục tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới chia sẻ kinh nghiệm quản lý giáo dục, trao đổi giáo viên, học sinh và mở rộng hợp tác chuyên môn.
Việc kết nối với hệ thống giáo dục của Canada và Việt Nam sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo thêm cơ hội để tiếng Việt được tiếp cận trong môi trường giáo dục đa văn hóa. Về lâu dài, CVCEC mong muốn thúc đẩy việc công nhận tiếng Việt là ngoại ngữ có tín chỉ trong những chương trình phù hợp của hệ thống giáo dục sở tại.
Bà Phan Thị Quỳnh Trang cho biết để mạng lưới dạy tiếng Việt phát triển bền vững, cần sự phối hợp của ba thành phần: gia đình duy trì việc sử dụng tiếng Việt hằng ngày, giáo viên bảo đảm chất lượng chuyên môn và các tổ chức cộng đồng hỗ trợ kết nối, huy động nguồn lực.
Trên tinh thần Nghị quyết 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, việc CVCEC kết nối các lớp học, giáo viên và nguồn lực cộng đồng cho thấy một hướng tiếp cận trong việc gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài.
Thông qua ứng dụng công nghệ và mở rộng hợp tác giáo dục, những lớp học vốn hoạt động riêng lẻ đang có điều kiện liên kết thành mạng lưới, góp phần đưa tiếng Việt đến với nhiều trẻ em gốc Việt hơn, đồng thời duy trì sự gắn bó giữa các thế hệ kiều bào với quê hương./.
Trao tặng "Ứng dụng học tiếng Việt" cho cộng đồng nguời Việt Nam tại Hàn Quốc
Hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, hướng tới hỗ trợ trực tiếp việc học ngôn ngữ cho thế hệ trẻ em sinh ra trong hơn 100.000 gia đình đa văn hóa Việt-Hàn.
