Tối 8/12, Đại sứ quán Pháp (Hà Nội) đã trao giải "Lựa chọn Goncourt của Việt Nam” lần thứ Nhất cho tác giả Makenzy Orcel từ Haiti.
Goncourt vốn là giải thưởng uy tín nhất trong các giải thưởng văn học Pháp. Giải thưởng này được quốc tế hóa thông qua các “Lựa chọn Goncourt” tại 35 nước trên thế giới.
Theo thông tin từ Đại sứ quán Pháp, Việt Nam và Pháp từng chia sẻ một quá khứ chung, một “duyên phận” tồn tại như bệ đỡ cho cộng đồng Pháp ngữ và tạo thành sức mạnh liên kết giữa hai quốc gia. Văn học cổ điển Pháp cũng để lại dấu ấn sâu sắc. Các tác phẩm của Victor Hugo, Balzac, Alexandre Dumas, Stendhal, Molière… đều được giảng dạy trong nhà trường, được công chúng biết đến và yêu mến. Văn hóa Pháp ảnh hưởng đến sáng tác văn học và nghệ thuật Việt Nam đương đại dưới nhiều hình thức: Kịch nói, thơ hiện đại, tiểu thuyết hiện đại…
Là thành viên chính thức của Tổ chức Pháp ngữ Quốc tế từ những năm 1970, ngày nay, Việt Nam vẫn ưu tiên khuyến khích các bạn trẻ học tiếng Pháp. Hiện tiếng Pháp được giảng dạy tại 35 tỉnh thành của Việt Nam, trong đó 13 tỉnh thành có các lớp song ngữ và nhiều chương trình tăng cường. Tiếng Pháp cũng được phát triển thông qua khoa tiếng Pháp tại các trường đại học, các trường cấp 3 ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như mạng lưới của Viện Pháp khắp đất nước.
Trong bối cảnh đó, việc tổ chức giải thưởng “Lựa chọn Goncourt của Việt Nam” được xem như một trong những chiến lược củng cố hợp tác hàn lâm, xuất bản và văn hóa Việt Nam-Pháp.
Lựa chọn này được đưa ra trên cơ sở bình chọn của 16 sinh viên tiếng Pháp đến từ 4 trường đại học uy tín của Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh. Trong 4 tác phẩm do Viện Hàn lâm Goncourt đề xuất, các sinh viên đã chọn tác phẩm "Une somme humaine" (tạm dịch: Một tóm tắt đời người) của tác giả Makenzy Orcel người Haiti.
Sinh viên Nguyễn Ánh Tuyết (Trường Đại học Hà Nội), người tham gia lựa chọn các tác phẩm cho biết: "Sau khi nhận được sách vào tháng 2/2023, chúng em dành thời gian để đọc và trao đổi về nội dung các tác phẩm. Việc lựa chọn không dễ vì chúng em phải phân tích các tác phẩm dựa trên tiêu chí chất lượng, bối cảnh Việt Nam và thông điệp liên quan tới người đọc.”
Giải pháp nâng cao chất lượng dịch thuật văn học
Các sinh viên đánh giá "Une somme humaine" là một tác phẩm có chủ đề gần gũi với độc giả Việt Nam. Tác giả đã sử dụng đại từ nhân xưng tạo sự gần gũi với người đọc. Đó là câu chuyện về một người phụ nữ nhưng cũng đại diện cho nhiều người phụ nữ có số phận vụn vỡ trong xã hội.
“Phong cách viết một mạch, không có chấm câu cũng làm chúng em rất ấn tượng bởi không phải nhà văn nào cũng làm được," Ánh Tuyết cho biết.
Makenzy Orcel sinh năm 1983 tại Port-au-Prince, Haiti và là tác giả của nhiều tuyển tập thơ và tiểu thuyết.
Ngay thuở niên thiếu, anh đã cảm thấy bản thân có nhu cầu phải kể ra các câu chuyện. Vì vậy, từ rất sớm, Makenzy Orcel đã quan tâm đến văn chương, dẫu bản thân trưởng thành trong một ngôi nhà không sách vở, một khu phố không có bất cứ thư viện nào. Đôi khi anh tìm được một cuốn sách ở chợ rồi dùng cuốn sách ấy trao đổi với các bạn cùng lớp.
“Tôi đọc rất nhiều. Có lần tôi còn bị ngất xỉu vì đọc nhiều quá khiến đầu nóng rực lên. Tôi không viết vì giải thưởng hay sự thừa nhận, tôi viết vì đó là việc quan trọng; bởi lẽ văn chương là lời mời gọi ta nhìn thế giới theo cách khác, tiếp cận thế giới theo cách khác, giúp người khác nhìn thấu những nền tảng của thế giới,” Makenzy Orcel chia sẻ.
Anh từng giành được rất nhiều giải thưởng và danh hiệu cho các tác phẩm của mình như giải Littérature-Monde, giải Louis Guilloux, giải của quỹ Fondation Simone và Cino Del duc theo đề xuất của Ủy ban các Giải thưởng Lớn của Viện Hàn lâm Pháp, tác giả vòng cuối giải Goncourt 2022, Lựa chọn Goncourt của Mỹ…
Nhà văn Makenzy Orcel sẽ có một buổi giao lưu với độc giả vào 18h ngày 12/12 tại Thư viện IDECAF, 31 Thái Văn Lung, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện có phiên dịch Pháp-Việt, vào cửa tự do./.
