Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba từ ngày 7-10/6/2026.
Nhân dịp này, Đại sứ Việt Nam tại Timor Leste Phạm Bình Đàm đã trao đổi với phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á về ý nghĩa chuyến thăm và động lực hợp tác song phương. Sau đây là nội dung cuộc phỏng vấn:
- Thưa Đại sứ, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa chuyến thăm sắp tới của Thủ tướng Timor Leste tới Việt Nam, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 trong bối cảnh nước này là thành viên mới của ASEAN?
Đại sứ Phạm Bình Đàm: Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão tới Việt Nam, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với quan hệ song phương hai nước mà cả với tiến trình hội nhập ASEAN của Timor Leste sau khi chính thức trở thành thành viên thứ 11 của Hiệp hội.
Những năm gần đây, lãnh đạo cấp cao Timor Leste nhiều lần thăm Việt Nam và tham dự các hoạt động lớn do Việt Nam tổ chức, thể hiện sự coi trọng của bạn đối với quan hệ hai nước và vai trò, vị thế của Việt Nam trong khu vực. Tháng 4/2026, Đại sứ quán Việt Nam tại Timor Leste chính thức đi vào hoạt động. Những bước đi này cho thấy quyết tâm chính trị của hai bên trong tăng cường hiện diện, mở rộng hợp tác và kết nối sâu hơn.
Với Việt Nam, việc đón Thủ tướng Timor Leste thăm chính thức thể hiện mong muốn thúc đẩy quan hệ song phương trên nhiều mặt, đồng thời có thể xem là hoạt động triển khai cụ thể Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, theo đó đối ngoại mang sứ mạng trọng yếu, thường xuyên, phục vụ thiết thực cho lợi ích về an ninh và phát triển của đất nước. Đưa quan hệ gần gũi, thực chất, hiệu quả giữa Việt Nam và Timor Leste lên một cấp độ mới phù hợp với lợi ích của hai đất nước, người dân hai nước, đồng thời đóng góp xây dựng một ASEAN đoàn kết, bao trùm và tự cường.
Chuyến thăm lần này của Thủ tướng Xanana Gusmão đến Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt khi kết hợp nhiều nội dung quan trọng: thăm song phương chính thức, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba cùng các hoạt động tăng cường kết nối, hợp tác.
Việc Timor Leste cử đoàn cấp cao, với sự tham gia của Thủ tướng, hai Phó Thủ tướng, Bộ trưởng các bộ chủ chốt và lãnh đạo các cơ quan quan trọng, cho thấy bạn coi trọng Việt Nam và mong muốn mở rộng hợp tác trên nhiều kênh, nhiều lĩnh vực, qua đó đưa quan hệ hai nước phát triển sâu rộng, thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong giai đoạn mới.
Trong khuôn khổ chuyến thăm lần này, hai bên dự kiến ký kết một số văn kiện hợp tác quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi thúc đẩy hợp tác nhiều mặt và giao lưu nhân dân, làm nền tảng lâu dài cho quan hệ hai nước.
- Việt Nam là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ Timor Leste gia nhập ASEAN, quan hệ hai nước đang có nhiều bước phát triển tích cực. Theo Đại sứ, những lĩnh vực nào sẽ trở thành động lực hợp tác giữa hai nước trong thời gian tới?
Đại sứ Phạm Bình Đàm: Quan hệ Việt Nam-Timor Leste thời gian qua được vun đắp trên nền tảng tin cậy chính trị vững chắc và hiện đang có những điều kiện thuận lợi để chuyển từ gắn kết tình cảm, thiện chí chính trị thành những chương trình hợp tác cụ thể, có trọng tâm, có lộ trình và có kết quả thực chất.
Trước hết là lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực. Timor Leste có nhu cầu lớn về bảo đảm nguồn cung lương thực, nâng cao năng suất nông nghiệp và phát triển khu vực nông thôn. Việt Nam có kinh nghiệm thực tế trong sản xuất lúa gạo, thủy sản, cây công nghiệp, chế biến nông sản và tổ chức thị trường. Hai bên có thể hợp tác từ thương mại gạo sang giống cây trồng, bảo quản, chế biến, đào tạo nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính sách nông nghiệp.
Thứ hai là viễn thông, chuyển đổi số và kinh tế số. Đây là lĩnh vực Việt Nam đã có nền tảng hợp tác rất cụ thể tại Timor Leste thông qua Telemor. Viettel hiện diện tại Timor Leste từ năm 2012 dưới thương hiệu Telemor, chính thức cung cấp dịch vụ từ năm 2013 và đến nay đã trở thành một trong những nhà mạng quan trọng tại thị trường sở tại. Trong bối cảnh Timor Leste đang thúc đẩy hiện đại hóa quản trị, mở rộng dịch vụ công và nâng cao kết nối xã hội, hợp tác số có thể trở thành một hướng đi rất thiết thực.
Thứ ba là thương mại và đầu tư. Quy mô thị trường Timor Leste chưa lớn, nhưng có nhu cầu đáng kể về hàng tiêu dùng, thực phẩm, vật liệu xây dựng, thiết bị, dịch vụ, du lịch và hạ tầng. Doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế về sản phẩm phù hợp, giá cạnh tranh và kinh nghiệm hoạt động tại các thị trường đang phát triển.
Thứ tư là giáo dục, đào tạo và nâng cao năng lực hội nhập ASEAN. Timor Leste đang bước vào giai đoạn mới, đòi hỏi đội ngũ cán bộ có khả năng tham gia sâu hơn vào các cơ chế khu vực. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về đào tạo cán bộ ngoại giao, thương mại, hải quan, nông nghiệp, công nghệ thông tin, cũng như kinh nghiệm tham gia và điều phối trong ASEAN.
Nhìn tổng thể, hai nước có những nền tảng, điều kiện rất thuận lợi để phát triển hợp tác thực chất trên nhiều mặt. Timor Leste có nhu cầu phát triển, hội nhập và mở rộng hợp tác quốc tế. Việt Nam có kinh nghiệm, năng lực triển khai và thiện chí đồng hành. Nếu chọn đúng trọng tâm và làm từng bước chắc chắn, quan hệ hai nước chắc chắn sẽ ghi nhận nhiều kết quả thực chất.
- Việt Nam hiện là một trong những đối tác đầu tư nước ngoài quan trọng tại Timor Leste. Đại sứ đánh giá như thế nào về đóng góp của các doanh nghiệp Việt Nam đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của nước sở tại?
Đại sứ Phạm Bình Đàm: Dấu ấn rõ nhất của doanh nghiệp Việt Nam tại Timor Leste hiện nay là trong lĩnh vực viễn thông. Telemor không chỉ là một dự án đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài, mà còn là ví dụ cụ thể về hợp tác kinh tế gắn với nhu cầu phát triển thiết thực của Timor Leste.
Thông qua đầu tư vào hạ tầng viễn thông, Telemor đã góp phần mở rộng kết nối cho người dân, tạo việc làm, đào tạo nhân lực địa phương, đóng góp ngân sách và hỗ trợ quá trình chuyển đổi số. Với một quốc gia trẻ, đang xây dựng nền tảng phát triển và hội nhập khu vực, kết nối số có ý nghĩa rất quan trọng đối với giáo dục, y tế, thương mại, dịch vụ công và đời sống hằng ngày của người dân.
Trong thời gian tới, Telemor và các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể tiếp tục đóng góp vào các ưu tiên chuyển đổi số của Timor Leste như hạ tầng mạng, cáp quang, dữ liệu, chính phủ điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, đào tạo nhân lực số và hỗ trợ đưa dịch vụ số đến gần hơn với người dân.
Điều đáng quý là doanh nghiệp Việt Nam đến Timor Leste không chỉ để tìm kiếm cơ hội kinh doanh ngắn hạn, mà đã chứng minh sự đầu tư nghiêm túc, lâu dài, gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích phát triển của nước sở tại. Chính cách tiếp cận đó tạo được niềm tin và là điều kiện quan trọng để mở rộng hợp tác đầu tư trong các lĩnh vực khác.
Tuy nhiên, đầu tư của Việt Nam tại Timor Leste hiện vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng và nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp giữa hai nước. Vì vậy, chuyến thăm lần này là cơ hội để hai bên thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, trao đổi thông tin thị trường, rà soát các vướng mắc và mở thêm hướng hợp tác mới.
- Trân trọng cảm ơn Đại sứ!./.
Thủ tướng Timor-Leste sắp thăm chính thức Việt Nam