Phó Thủ tướng Mai Văn Chính ký Quyết định số 266/QĐ-TTg ngày 11/02/2026 xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt (đợt 19) đối với 2 di tích.
Cụ thể, 2 di tích được xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt đợt này gồm:
1- Di tích kiến trúc nghệ thuật Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh.
2- Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.
Khu vực bảo vệ di tích được xác định theo Biên bản và Bản đồ các khu vực bảo vệ di tích trong hồ sơ xếp hạng.
Phó Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp nơi có di tích được xếp hạng trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu, nội dung, Hồ sơ di tích đề nghị xếp hạng.
Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà tọa lạc tại trung tâm làng Thổ Hà - ngôi làng cổ đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Căn cứ tư liệu Hán Nôm, đặc biệt là 30 bia đá cổ có niên đại từ thế kỷ XVII đến XIX cho thấy các di tích hình thành từ rất sớm, được trùng tu, tôn tạo vào các giai đoạn sau này.
Các công trình thuộc quần thể di tích hiện vẫn lưu giữ được những nét kiến trúc nghệ thuật truyền thống độc đáo cùng các tài liệu, hiện vật quý giá.
Tại đây lưu giữ gần 100 pho tượng Phật cổ, hệ thống ngai thờ, kiệu thờ, bảo vật quốc gia cửa võng đình Thổ Hà, hệ thống bia đá, hoành phi, câu đối cùng các bát hương, lư hương bằng gốm - sản phẩm đặc sắc của làng gốm Thổ Hà.
Lễ hội truyền thống Thổ Hà diễn ra từ ngày 20 đến 22 tháng Giêng hằng năm, góp phần bảo lưu các sinh hoạt văn hóa dân gian, gắn kết cộng đồng và tạo điểm nhấn cho phát triển du lịch văn hóa.
Trước đó, quần thể đã được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; lễ hội Thổ Hà được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Còn Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum là nơi lưu lại dấu ấn của cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp, nơi đây đã từng giam giữ những tù binh chính trị bị thực dân Pháp áp giải từ Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên-Huế về.
Dù bị giam giữ, tra tấn nhưng những chiến sỹ vẫn kiên cường đấu tranh bằng nhiều hình thức và không ít người đã hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Đỉnh điểm là Cuộc đấu tranh lưu huyết ngày 12/12/1931, khi các chiến sỹ đồng loạt phản đối chế độ lao dịch hà khắc và sự cai trị của thực dân. Sự kiện gây tiếng vang lớn, buộc chính quyền thực dân phải điều chỉnh chính sách; đến năm 1934, Nhà ngục Kon Tum bị bãi bỏ.
Ngày nay, Nhà ngục Kon Tum là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, lưu giữ nhiều tư liệu, hình ảnh quý giá về một giai đoạn đấu tranh kiên cường của dân tộc.
Việc xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và văn hóa của hai di tích tiêu biểu này./.
Lập quy hoạch tu bổ, phục hồi Di tích Quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam
Mục tiêu lập quy hoạch tu bổ, phục hồi Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam nhằm phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan-sinh thái của khu di tích.
