Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát tổng thể việc thực hiện Nghị định số 78/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 67/2025/NĐ-CP), xử lý trách nhiệm và thu hồi chế độ đã chi không đúng đối tượng song phải bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt.
Phát sinh nhiều khó khăn về cách làm đến vận hành thực tế
Tại họp báo cung cấp thông tin báo chí thường kỳ do Bộ Nội vụ tổ chức ngày 11/9, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo Nghị quyết 18-NQ/TW (Ban chấp hành Trung ương ban hành năm 2017 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị) là nhiệm vụ có quy mô lớn, chưa từng có tiền lệ, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và thay đổi phương thức quản trị quốc gia.
Quá trình cắt giảm đầu mối tác động trực tiếp đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Một số tổ chức không còn phù hợp, một bộ phận nhân sự phải rời khỏi bộ máy. Vì vậy, thực hiện chế độ, chính sách với những người chịu tác động vừa là yêu cầu nhiệm vụ, vừa thể hiện trách nhiệm và tính nhân văn của Đảng, Nhà nước.
Theo Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng, mục tiêu của Nghị quyết 178 không đơn thuần chỉ là giảm số lượng người làm việc trong hệ thống cơ quan nhà nước mà yêu cầu quan trọng là tinh lọc, xây dựng đội ngũ cán bộ có đức, có tài, đủ năng lực thực thi nhiệm vụ trong tình hình mới. Quy trình, đối tượng và các quy định liên quan vì thế được xây dựng chặt chẽ.
Theo lãnh đạo Bộ Nội vụ, việc sắp xếp bộ máy được triển khai trong thời gian khẩn trương, với yêu cầu khắt khe nên phát sinh nhiều khó khăn từ nhận thức, cách làm đến vận hành thực tế. Một số nơi thực hiện chưa đúng, chưa đầy đủ, dẫn đến sai phạm, thiếu sót như Kiểm toán Nhà nước chỉ ra và cần được xem xét thấu đáo.
Ngay sau khi có kết luận kiểm toán, Bộ Nội vụ ban hành Công văn 9624 ngày 28/8, đốc thúc các Bộ, ngành, địa phương thực hiện rà soát tổng thể. Các cơ quan phải khắc phục triệt để, xử lý những vấn đề thuộc trách nhiệm, thẩm quyền; nội dung vượt thẩm quyền phải tổng hợp, báo cáo cấp trên xem xét. Sau khi nhận kết quả rà soát, Bộ Nội vụ sẽ xây dựng báo cáo tổng thể.
"Phải xử lý nghiêm minh sau rà soát, kiên quyết không để thất thoát ngân sách Nhà nước," Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh. Bên cạnh đó, quá trình xử lý cũng phải bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, có đủ nhân lực và nguồn lực để hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao.
Xác định vi phạm, xử lý thu hồi lại chính sách
Tại buổi họp báo, ông Vũ Hải Nam, Vụ trưởng Vụ Tổ chức-Biên chế (Bộ Nội vụ) cho biết Kiểm toán Nhà nước đánh giá kết quả thực hiện của các bộ, ngành địa phương tương đối tốt. Theo kiến nghị của kiểm toán không lớn, chia ra tỷ lệ khoảng 0,3%, chủ yếu do khâu tổ chức thực hiện.
Các kiến nghị chủ yếu liên quan đến khâu tổ chức thực hiện. “Những trường hợp cụ thể cần được đánh giá, xem xét đầy đủ trên cơ sở báo cáo giải trình của từng bộ, ngành, địa phương,” ông Nam nói.
Nghị định 178 được ban hành ngày 31/12/2024, sau đó được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định 67 ngày 15/3/2025. Các chính sách được triển khai trên phạm vi rộng trong thời gian ngắn. Sau ngày 1/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương mới đi vào hoạt động, các địa phương tiếp tục giải quyết chế độ cho người thuộc phạm vi áp dụng của Nghị định 178 và các nhóm chuyển từ mô hình cũ sang tổ chức bộ máy mới.
Việc giải quyết chính sách phải hoàn thành trước ngày 1/9/2025 theo kết luận của Bộ Chính trị. Trong bối cảnh đó, ông Nam cho rằng một số bộ, ngành, địa phương khó tránh khỏi cách hiểu hoặc cách làm chưa thực sự thống nhất.
Trước hết, các cơ quan phải xác định rõ từng trường hợp có sai sót. Nếu phát hiện thiếu sót, sai phạm cần khắc phục thì phải xử lý, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện.
"Chính phủ đã quán triệt tất cả Bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm từ việc xác định đúng đối tượng đến thực hiện quy trình", ông Nam nói. Trường hợp qua rà soát xác định chính sách được áp dụng không đúng đối tượng, cơ quan có trách nhiệm phải kịp thời tính toán, thu hồi khoản chế độ đã chi trả.
Bên cạnh đó, việc tiếp tục bố trí, sử dụng cán bộ thuộc trách nhiệm của địa phương, căn cứ theo nhu cầu vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế.
Bộ Nội vụ sẽ tổng hợp báo cáo giải trình của các bộ, ngành, địa phương, báo cáo Chính phủ và Trung ương xem xét, xử lý. Theo ông Nam, chính sách tinh giản biên chế tại Nghị định 178 mang tính nhân văn, góp phần ổn định tư tưởng, thống nhất hành động trong hệ thống chính trị khi thực hiện mục tiêu tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả./.