Xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại và có khả năng kết nối liên vùng.
Với định hướng lấy giao thông làm động lực, tỉnh đang tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm, đồng thời tổ chức lại không gian đô thị, từng bước hoàn thiện các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương.
Những tuyến giao thông tạo lực đẩy
Một trong những công trình được kỳ vọng tạo động lực mới cho Ninh Bình là Dự án đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội. Tuyến đường đi qua địa bàn tỉnh dài khoảng 35,3km, qua 10 xã, phường, được quy hoạch theo tiêu chuẩn đường cao tốc 6 làn xe, có đường song hành và đường gom kết nối với hệ thống giao thông địa phương.
Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ tăng khả năng liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt tại các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ và logistics được quy hoạch dọc tuyến.
Ninh Bình đang triển khai các dự án đường song hành gồm các đoạn từ đường D5 đến đê sông Nhuệ; từ đê sông Nhuệ đến đường 68m; từ nút giao Phú Thứ đến nút giao Bình Nghĩa và từ nút giao Bình Nghĩa đến nút giao Thái Hà. Tổng chiều dài các đoạn khoảng 29km, diện tích thực hiện khoảng 415,7ha.
Đến nay, các địa phương đã giải phóng mặt bằng, bàn giao khoảng 257ha, đạt gần 61%; còn khoảng 158,7ha chưa được bàn giao, chủ yếu tại các xã, phường Kim Bảng, Phù Vân, Tam Chúc, Lê Hồ và Nam Xang. Trên phần mặt bằng đã tiếp nhận, các đơn vị thi công đã đào nền khoảng 13,2km, xử lý nền đất yếu 7,3km, đắp nền K95 và K98 khoảng 10,9km, thi công cấp phối đá dăm khoảng 2,2km.'
Một dự án quan trọng khác là tuyến đường trục động lực phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Ninh Bình (Hoa Lư-Nam Định), được Ủy ban Nhân dân tỉnh phê duyệt ngày 24/8/2026. Đây là dự án nhóm A, công trình giao thông cấp I; riêng cầu vượt sông Đáy là công trình cấp đặc biệt.
Dự án có tổng chiều dài 39km, tổng mức đầu tư 7.140 tỷ đồng, chưa bao gồm dự án thành phần độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng; thời gian thực hiện từ năm 2026 đến 2029.
Tuyến đường được kỳ vọng tăng cường kết nối giữa Hoa Lư và Nam Định, phục vụ đi lại, giao thương, du lịch, thương mại và dịch vụ, đồng thời kết nối các không gian du lịch trong tỉnh sau hợp nhất.
Cùng với đó, Dự án thành phần 2.1 xây dựng đường song hành thuộc Vành đai 4-Vùng Thủ đô trên địa bàn Hà Nội cũng tạo thêm sự liên kết với không gian phát triển của Ninh Bình.
Tổ chức lại không gian đô thị
Đầu tư giao thông được Ninh Bình đặt trong tổng thể tổ chức lại không gian đô thị, trong đó khu vực hai bên sông Đáy được xác định là một trong những không gian phát triển quan trọng.
Tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu khu vực đô thị hai bên sông Đáy, với phạm vi nghiên cứu khoảng 6.670ha, quy mô dân số dự kiến khoảng 650.000 người, thuộc các phường Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Đông Hoa Lư và các xã Gia Trấn, Phong Doanh, Ý Yên, Yên Đồng.
Khu vực này được định hướng trở thành đô thị động lực, trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, dịch vụ của tỉnh, đồng thời là đầu mối giao thông và cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng.
Theo định hướng quy hoạch, sông Đáy sẽ trở thành trục cảnh quan và không gian công cộng trung tâm. Bờ Đông phát triển đô thị mới theo hướng hiện đại, đồng bộ, thông minh; bờ Tây chú trọng bảo tồn cấu trúc làng xóm, hệ thống mặt nước cùng các giá trị văn hóa, lịch sử. Không gian hai bờ được tổ chức thống nhất về chức năng, hạ tầng và hoạt động kinh tế-xã hội.
Đây cũng là cách tiếp cận nhằm gắn phát triển đô thị với bảo tồn những giá trị đặc trưng, đồng thời tạo không gian mới cho thương mại, dịch vụ và du lịch.
Cùng với các dự án giao thông, tỉnh đang triển khai 52 nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm, trong đó có 5 dự án trọng điểm quốc gia do Trung ương xác định thực hiện trên địa bàn và 47 nhiệm vụ, dự án trọng điểm của tỉnh. Trong số này có 22 dự án sử dụng vốn đầu tư công và 25 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.
Ủy ban Nhân dân tỉnh cũng đã phê duyệt danh mục 27 dự án thu hút đầu tư đợt 1 năm 2026, với tổng diện tích hơn 1.834ha, tổng vốn đầu tư dự kiến gần 7.000 tỷ đồng, thuộc 6 lĩnh vực. Nguồn lực này được kỳ vọng bổ sung thêm động lực để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và tạo nền tảng cho các không gian phát triển mới.
Tăng tốc hoàn thiện tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương
Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 xác định mục tiêu đưa tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I, đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đáp ứng các tiêu chuẩn về phân loại đô thị và đơn vị hành chính.
Sau hợp nhất, Ninh Bình có 4 đô thị loại II gồm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, Tam Điệp và 34 đô thị loại III theo quy định chuyển tiếp. Tuy nhiên, tỷ lệ đô thị hóa năm 2025 mới đạt khoảng 36%, trong khi số tuyến đường trục, đường khung còn thấp so với nhu cầu kết nối các đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và khu vực ven biển.
Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 30/1/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại, Ninh Bình định hướng tổ chức không gian theo mô hình “một trục động lực-hai đầu phát triển-ba cực phát triển-bốn vùng kinh tế-năm hành lang kinh tế.”
Theo đó, giao thông tiếp tục được ưu tiên để kết nối đô thị, khu công nghiệp, khu du lịch với hệ thống giao thông quốc gia. Các khu vực phát triển mới phải được chuẩn bị đồng bộ về giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và các công trình xã hội thiết yếu.
Lộ trình hoàn thiện các tiêu chí cũng được xác định cụ thể. Năm 2026, tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ đô thị hóa lên từ 40%, có thêm ít nhất 4 phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II. Năm 2027, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 45%, với tối thiểu 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II.
Đến năm 2028, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 50%, hoàn thiện các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương và hồ sơ đề án thành lập thành phố Ninh Bình trực thuộc Trung ương. Năm 2029, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 55%; đến năm 2030 đạt trên 60%.
Tỉnh đồng thời đặt mục tiêu hoàn thành ít nhất 3 đầu mối hạ tầng giao thông cấp khu vực, cửa ngõ chính, trung tâm kết nối vùng; hoàn thiện hồ sơ đề án công nhận tỉnh Ninh Bình đạt tiêu chí đô thị loại I, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt./.
Ninh Bình quy hoạch không gian đặc biệt để hài hòa bảo tồn và phát triển
Việc quy hoạch các không gian di sản, sinh thái và gắn kết chặt chẽ với hạ tầng chiến lược giúp Ninh Bình cân đối hiệu quả yêu cầu bảo tồn giá trị đặc thù và tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.
