Mặc dù được đánh giá đạt nhiều kết quả khả quan trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), song tỉnh Quảng Ngãi luôn bị hạ điểm tự chấm IUU.
Cùng đó, số lượng tàu cá có nguy cơ vi phạm IUU còn cao hay chưa xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm cũng là “rào cản” trong việc tiến tới gỡ thẻ vàng.
Chính vì vậy, Ban Chỉ đạo về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định tỉnh Quảng Ngãi đề nghị các cơ quan chức năng cần sớm triển khai quyết liệt các giải pháp để tăng cường chống khai thác IUU.
Chưa như kỳ vọng
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi, tổng số tàu cá từ 6m trở lên của tỉnh đã đăng ký và cập nhật trên VNFishbase là 4.851 tàu; trong đó, có 4.716 tàu còn hạn giấy phép khai thác, 3.725 tàu cá từ 12m trở lên còn hạn đăng kiểm, 2.949 tàu cá từ 15m trở lên đã lắp thiết bị VMS.
Hiện 100% số tàu cá của tỉnh đã kẻ vẽ số đăng ký, đánh dấu tàu cá theo quy định.
Tỉnh Quảng Ngãi đã cập nhật dữ liệu trên cơ sở dữ liệu nghề quốc gia VNFishbase có đối khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID), đã nhập liệu bổ sung thông tin về số căn cước công dân, số điện thoại của chủ tàu cá trên phần mềm VNFishbase.
Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tổ chức rà soát, làm sạch dữ liệu tàu cá trên Hệ thống VNFishbase và Hệ thống quản lý tàu cá của Biên phòng về dữ liệu xuất nhập bến trên hệ thống eCDT bảo đảm theo quy định.
Tuy nhiên, trong hai tháng liên tiếp 7 và 8/2026, tỉnh Quảng Ngãi bị hệ thống phần mềm giảm điểm so với điểm tự chấm.
Ở tháng Bảy, tỉnh tự chấm 92 điểm, song hệ thống phần mềm đánh giá chỉ ghi nhận số điểm 59/100, thấp hơn nhiều so với mức tự chấm.
Nguyên nhân được xác định là do cách chấm điểm giữa tự chấm và phần mềm chưa đồng nhất; một số tồn tại, vi phạm nghiêm trọng của các tháng trước chưa được xử lý dứt điểm.
Sang tháng 8/2026, tỉnh Quảng Ngãi tự chấm 89 điểm, hệ thống phần mềm đánh giá chỉ ghi nhận 85,9/100 điểm.
Mới đây, từ ngày 7-8/9, Đoàn công tác liên ngành kiểm tra chống khai thác IUU của Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU đã tiến hành kiểm tra thực tế tại 3 cảng cá, kết hợp kiểm tra việc giám sát, theo dõi, quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động tại xã Đông Sơn và phường Trà Câu, tỉnh Quảng Ngãi. Cùng đó, kiểm tra hồ sơ xử lý vi phạm của Chi cục Thủy sản-Biển đảo và lực lượng Biên phòng.
Đoàn đánh giá tỉnh Quảng Ngãi đã bám sát chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 315/KH-UBND ngày 20/8 để triển khai thực hiện “Tháng cao điểm” về hành động chống khai thác IUU.
Tuy nhiên, đoàn công tác Trung ương cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế như tàu cá của tỉnh thực hiện xuất, nhập bến qua eCDT chưa đạt 100% theo yêu cầu; các cảng cá chưa thu nhật ký khai thác thủy sản nhưng chưa ghi chú lý do trên hệ thống eCDT; một số hồ sơ khép (không xử phạt) cần rà soát bổ sung đầy đủ các tài liệu minh chứng theo quy định.
Ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi, Trưởng Ban Chỉ đạo về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định tỉnh (IUU) nêu rõ, những tồn tại, hạn chế. Đoàn công tác chỉ ra đã được tỉnh nhận diện từ lâu, nhưng đến nay vẫn chưa được xử lý, giải quyết.
Lấy ví dụ từ việc kiểm tra thực tế, việc ghi chép khá sơ sài trên giấy, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cho rằng việc xử lý thông tin từ cảng cá, sở ban ngành đến Đồn Biên phòng vẫn chưa thực sự quy củ, chuẩn hóa.
Cần sớm khắc phục
Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi cho biết toàn tỉnh hiện có 189 trong tổng số 4.851 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động (tàu cá chưa cấp giấy phép, hết hạn đăng kiểm, chưa cấp an toàn thực phẩm…). Các tàu cá này có nguy cơ cao vi phạm IUU nên các địa phương cần thường xuyên cập nhật danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; ban hành quyết định phân công cơ quan, đơn vị và cá nhân quản lý từng tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU.
Ngoài việc tổ chức tập kết tàu cá không đủ điều kiện hoạt động neo đậu tại khu neo đậu tập trung cần áp dụng biện pháp quản lý để bảo đảm các tàu này không tham gia hoạt động.
Trên thực tế, số lượng tàu không đủ điều kiện hoạt động đã được thống kê dù nằm trong khả năng kiểm soát của các địa phương, song việc xử lý lại gặp một số khó khăn nhất định. Đơn cử, tại phường Sa Huỳnh - địa phương có tới 71 tàu không đủ điều kiện hoạt động.
Ông Nguyễn Thanh Sang, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Sa Huỳnh, cho biết hiện nay xã đã rà soát được toàn bộ vị trí của 71 tàu cá này. Tuy nhiên, có 9 tàu đang chờ thi hành án, nằm ở các vùng biển ở ngoài tỉnh từ nhiều năm trước; 7 tàu đã bị chìm; 12 tàu đang đánh bắt ngoài khơi.
Ông Nguyễn Thanh Sang đề nghị các cơ quan chức năng cần sớm xử lý đối với các tàu đang nằm chờ thi hành án; sớm xác minh và xóa số lượng tàu bị chìm ra khỏi danh sách nguy cơ cao vi phạm IUU.
Riêng đối với các tàu đang đánh bắt ngoài khơi, các chủ tàu đã xin phép khi về bờ sẽ tiến hành gia hạn đăng kiểm, nên việc quản lý đối với các tàu này sẽ thuận lợi hơn.
Theo Đại tá Trịnh Chí Tàu, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi, theo quy định, tàu cá dài trên 6m phải vào cảng cá. Tuy nhiên, bờ biển Quảng Ngãi có nhiều bãi ngang, nên rất nhiều tàu từ 6-12m đã neo đậu ở các bãi ngang, gây khó khăn cho quản lý.
Bên cạnh đó, nhiều tàu cá vi phạm trên biển tắt hệ thống định vị VMS nên rất khó xác định vị trí, vùng biển để có phương án điều tra, xử lý; đối với các vụ việc bị nước ngoài bắt thả về, còn thiếu một số tài liệu, chứng cứ để điều tra, khởi tố như tọa độ vi phạm, các quyết định xử lý vi phạm...
Đặc biệt, hiện nay việc thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính còn tồn đọng nhiều, với 31 trường hợp chưa thi hành. Nguyên nhân là do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bị bệnh hiểm nghèo, không có thu nhập…
Đại tá Trịnh Chí Tàu đề xuất thành lập cảng cá tạm thời ở các bãi ngang, thông báo rộng rãi để người dân biết và thực hiện, nhằm kiểm soát số tàu cá và lượng cá đưa vào hệ thống eCDT.
Cùng đó, Sở Ngoại vụ cần kiến nghị Bộ Ngoại giao làm việc với các nước, cung cấp tài liệu để điều tra những vụ vi phạm ở nước ngoài. Đối với những trường hợp chưa thi hành án do hoàn cảnh khó khăn, thời gian tới, Bộ đội Biên phòng tỉnh sẽ phối hợp với cơ quan chức năng, các địa phương để thống kê và rà soát cụ thể, có phương án miễn thi hành và đóng hồ sơ.
Ông Đỗ Tâm Hiển - Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi - Trưởng Ban Chỉ đạo về chống khai thác hải sản bất hợp pháp yêu cầu tập trung cao độ cho tháng cao điểm theo kế hoạch của Trung ương về chống khai thác IUU. Qua đó, đạt được mục tiêu cao nhất là cùng với các địa phương khác hoàn thành việc gỡ thẻ vàng.
Đối với các tàu vi phạm phải xử lý, cơ quan đang thụ lý hồ sơ phải giải quyết xong, chậm nhất là 30/9. Trong trường hợp gặp khó khăn, vướng mắc thì có báo cáo, đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh có văn bản gửi cho các địa phương chỉ đạo thực hiện.
Thậm chí, nếu có vướng mắc lớn hơn thì đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xử lý. Đặc biệt, phải đẩy nhanh tiến độ xử lý 3 tàu cá vi phạm, trong đó có 1 tàu hiện nay không xác định được vị trí.
Ông Đỗ Tâm Hiển cũng yêu cầu các cơ quan truyền thông tăng cường tuyên truyền để người dân thấy rõ quyết tâm của tỉnh trong việc chống khai thác IUU; Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng phần mềm quản lý nhà nước để quản lý tàu cá trên địa bàn.
Đối với vị trí bãi ngang chưa có cảng cá, người dân hiện đang tổ chức neo đậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các xã phường, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Công an tỉnh đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh lên phương án cụ thể dựa trên cơ sở kinh nghiệm từ các địa phương đã triển khai trước đó. Trong đó, cần quy định rõ đơn vị quản lý các cảng tạm, chậm nhất là ngày 30/9 trình Ủy ban Nhân dân tỉnh./.
Khắc phục "thẻ vàng" IUU: Quảng Ngãi quản lý chặt tàu cá nguy cơ cao
Tính đến ngày 22/5, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 4.960 tàu cá; trong đó 100% tàu cá đã đăng ký và được cập nhật lên VNFishbase; không có tàu nào không đủ điều kiện để đăng ký.
