Tây Ninh đang chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành bộ máy, với yêu cầu phân cấp, phân quyền rõ hơn, giảm chồng chéo, đề cao trách nhiệm người đứng đầu và tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng hiệu quả, tự chủ.
Mục tiêu không chỉ giảm đầu mối mà quan trọng hơn là bảo đảm bộ máy sau sắp xếp hoạt động thông suốt, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
Tổ chức lại nhiều đầu mối, hướng tới hiệu quả thực chất
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tây Ninh là gắn tinh gọn tổ chức với việc xác lập lại ranh giới trách nhiệm giữa các cấp, ngành. Trong đó, tỉnh yêu cầu rà soát tính khả thi của phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, tập trung vào các lĩnh vực tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội như tài chính-ngân sách, đất đai và quy hoạch, cải cách hành chính và chuyển đổi số, khoa học và công nghệ, tổ chức bộ máy và cán bộ, giáo dục và đào tạo.
Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh, khi thẩm quyền được phân cấp thì năng lực thực thi ở cấp được giao quyền phải được nâng lên tương ứng. Vì vậy, cùng với phân quyền, tỉnh đặt yêu cầu tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ cấp xã; thường xuyên kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ để kịp thời điều chỉnh những vấn đề phát sinh. Đây cũng là cơ sở để Tây Ninh tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo hướng giảm những thủ tục không cần thiết, đơn giản hóa quy trình, chuẩn hóa và số hóa hồ sơ, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Một yêu cầu khác được đặt ra khá rõ là chuyển từ tư duy “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong quản lý nhà nước. Việc kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện sai sót mà phải kịp thời tháo gỡ vướng mắc, xử lý những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn.
Đáng chú ý, các tổ chức, cá nhân, nhất là người đứng đầu, nếu né tránh, thiếu quyết tâm, thực hiện không đúng quy định hoặc không đạt yêu cầu sẽ chấn chỉnh, uốn nắn, xử lý nghiêm minh.
Cách tiếp cận này đồng thời tạo thêm một “hàng rào” kiểm soát quyền lực trong quá trình vận hành bộ máy. Tây Ninh tiếp tục triển khai Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; bảo đảm việc phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất yêu cầu tinh gọn là hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.
Ông Nguyễn Quang Thái, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh thông tin, 8 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên được tổ chức lại thành 3 trung tâm theo khu vực Tân Ninh, Tân Châu và Trảng Bàng.
Cùng với đó, Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Ninh được sáp nhập vào Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh để hình thành cơ sở 2 của Phân hiệu Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh tại Tây Ninh; Trường Cao đẳng nghề Tây Ninh được tổ chức lại trên cơ sở sáp nhập Trường Trung cấp Kinh tế-Kỹ thuật Tây Ninh.
Một số đơn vị được xử lý theo hướng chuyên môn hóa và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế. Trường Khuyết tật tỉnh Tây Ninh và Trung tâm Nuôi dạy trẻ Khiếm thị Tây Ninh được tổ chức lại thành Trường Giáo dục chuyên biệt Tây Ninh; giải thể Trung tâm Ngoại ngữ-Tin học Long An do hoạt động không hiệu quả, chuyển chức năng ngoại ngữ, tin học cho đơn vị khác đảm nhiệm.
Trong lĩnh vực y tế, định hướng không đơn thuần là giảm số lượng đầu mối mà tổ chức lại theo hướng phục vụ người dân trên phạm vi liên xã, phường.
Theo Sở Y tế tỉnh Tây Ninh, các Trung tâm Y tế cấp huyện trước đây được chuyển thành Trung tâm Y tế khu vực trực thuộc Sở Y tế; các bệnh viện đa khoa cấp huyện cơ bản được duy trì và chuyển thành bệnh viện đa khoa khu vực, cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh không phụ thuộc địa giới hành chính.
Tỉnh nghiên cứu thành lập ít nhất 1 bệnh viện đạt cấp chuyên sâu, đồng thời tính toán phương án phát triển bệnh viện lão khoa hoặc bổ sung khoa lão khoa trong bệnh viện đa khoa cấp tỉnh.
Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh kết thúc hoạt động, chuyển nhân lực, cơ sở vật chất và thiết bị giảng dạy cho Trường Cao đẳng Y tế Long An tỉnh Tây Ninh sử dụng, góp phần đào tạo nhân lực ngành sức khỏe cho toàn tỉnh.
Ở lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, 3 đầu mối gồm Thư viện tỉnh, Bảo tàng tỉnh và Trung tâm Xúc tiến du lịch được hợp nhất thành Trung tâm Du lịch, Bảo tàng và Thư viện tỉnh Tây Ninh. Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao hợp nhất với Trường Thể dục thể thao thành một đầu mối mới.
Tỉnh Tây Ninh không áp dụng một cách cơ học phương án sắp xếp cho tất cả lĩnh vực. Ngành Nông nghiệp và Môi trường giữ nguyên 6 đơn vị sự nghiệp công lập hiện có theo định hướng của Chính phủ; ngành nội vụ giữ nguyên 4 đơn vị, trong đó Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Tây Ninh được định hướng nâng mức tự chủ chi thường xuyên từ 68,8% lên trên 70% trong năm 2026, hướng tới đủ điều kiện trở thành đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên trong giai đoạn 2027-2028.
Cách làm này cho thấy mục tiêu cuối cùng là mỗi tổ chức phải thực sự cần thiết, hoạt động hiệu quả và gắn với yêu cầu cung ứng dịch vụ công.
Kiểm soát quyền lực, nâng chất lượng cán bộ
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn cho biết cùng với tổ chức lại bộ máy, Tây Ninh đặt trọng tâm vào xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới.
Việc tuyển dụng, đánh giá, đào tạo và sử dụng cán bộ được yêu cầu thực hiện dân chủ, công khai, công tâm, khách quan, gắn với vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh và sản phẩm cụ thể.
Đáng chú ý, tỉnh yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, khắc phục những sơ hở, bất cập; đồng thời kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện chạy chức, chạy quyền.
Việc rà soát vị trí việc làm, tỷ lệ bố trí công chức, viên chức theo vị trí việc làm được xác định là cơ sở để xác định biên chế tổng thể giai đoạn 2026-2031. Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ máy đang được tiếp tục hoàn thiện.
Tinh gọn tổ chức nếu không đi kèm nâng chất lượng con người, xác định đúng vị trí việc làm và kiểm soát quyền lực thì khó tạo ra hiệu quả thực chất. Ngược lại, khi chức năng được phân định rõ, quyền hạn gắn với trách nhiệm và cán bộ được đánh giá bằng kết quả công việc, bộ máy sẽ có thêm dư địa để vận hành chủ động, linh hoạt.
Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số; kết nối dữ liệu dân cư, đất đai, an sinh, doanh nghiệp; xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông từ tỉnh đến xã và nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin. Mục tiêu là để các hệ thống thông tin vận hành đồng bộ, hỗ trợ quản trị địa phương 2 cấp và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Ở cấp xã, yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ công cũng được đặt theo hướng sát dân hơn. Mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải bảo đảm ít nhất 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở; các điểm trường lẻ không đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu được xem xét giải thể, các khu vực dân cư thưa hoặc đi lại khó khăn được ưu tiên mô hình trường nhiều cấp học.
Như vậy, từ việc sắp xếp đầu mối ở cấp tỉnh đến tổ chức cung ứng dịch vụ công ở cơ sở, Tây Ninh đang đặt cùng một yêu cầu: bộ máy phải tinh gọn nhưng không được xa dân; phân quyền phải đi cùng năng lực thực thi; quyền hạn phải gắn với trách nhiệm và kiểm soát quyền lực.
Theo ông Lê Văn Hẳn, đây cũng là điều kiện quan trọng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy vì thế không dừng ở việc sắp xếp lại các cơ quan, đơn vị, mà hướng đến một nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, công khai, minh bạch, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của Tây Ninh trong giai đoạn mới./.