Liên quan đến Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng các dự án phục vụ APEC 2027 vừa làm, vừa hoàn thiện thủ tục thi công song song nên có rủi ro pháp lý thuần túy của các hành vi vi phạm.
Từ đó, các đại biểu Quốc hội kiến nghị các cơ chế chính sách nhằm kiểm soát lãng phí tiêu cực để các dự án công trình APEC 2027 về đích sớm.
Không lợi dụng cơ chế, chính sách để trục lợi, lãng phí
Thảo luận ở Tổ về Dự án Nghị quyết này vào chiều ngày 3/8, theo Đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban quốc phòng An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, đoàn Đại biểu quốc hội tỉnh Quảng Trị, APEC 2027 là lần thứ 2 Việt Nam tổ chức đăng cai, đây là sự kiện chính trị đối ngoại quan trọng của quốc gia.
Thống nhất với việc Quốc hội ban hành Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, tuy nhiên đại biểu Nguyễn Ngọc Hà cho biết các điểm nghẽn tháo gỡ như thế nào, do yếu tố Luật hay quy định cứng của Luật thì phải luận giải, mới đầy đủ nội dung cấp bách trình Quốc hội xem xét thông qua.
Từ đó, ông kiến nghị cần rà soát từng chính sách cụ thể để có quyết định đúng thẩm quyền về luật và các Nghị quyết song hành. Khi xây dựng Nghị quyết đang áp dụng các luật và Nghị quyết hiện hành chưa được điều chỉnh bổ sung, nên cần theo sát sự hoàn thiện của pháp luật hiện hành.
Khẳng định Đặc khu Phú Quốc còn là pháo đài quân sự quốc phòng an ninh Tây Nam của Tổ Quốc, đại biểu đoàn Quảng Trị kiến nghị đánh giá tác động và các giải pháp triển khai dự án công trình đi kèm với bảo đảm quốc phòng an ninh.
Cho rằng phạm vi điều chỉnh dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng cơ chế chính sách đặc thù với các dự án APEC hiện chưa định danh các hạng mục, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà đề nghị làm rõ danh mục dự án điều chỉnh, xác định phạm vi điều chỉnh là cần thiết nhằm tránh mở rộng đối với các dự án khác và đảm bảo tính khả thi của dự thảo Nghị quyết, để không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi; không để phát sinh sai phạm mới; không loại trừ trách nhiệm cá nhân vụ lợi.
“Các cơ chế chính sách không được lợi dụng trục lợi, kiểm soát lãng phí tiêu cực để các dự án công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 về đích sớm góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị ngoại giao của đất nước,” đại biểu đoàn Quảng Trị nhấn mạnh.
Liên quan tới nội dung này, đại biểu Phạm Văn Thắng, đoàn An Giang cho rằng, thời gian từ nay đến 2027 không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc ở các dự án APEC 2027 còn đồ sộ, do vậy ông đưa ra 3 nhóm giải pháp triển khai thực hiện gồm: đột phá thủ tục đầu tư quy hoạch đất đai, rút ngắn chu kỳ chuẩn bị cho phép chỉ định thầu, đấu thầu hạ tầng sân bay; điều chỉnh quy hoạch cục bộ đánh giá tác động môi trường giao đất được tiến hành song song, thẩm định rút ngắn 6-9 tháng, tháo gỡ vật liệu xây dựng áp dụng cơ chế khai thác khoáng sản; cơ chế thanh quyết toán linh hoạt, thanh toán theo tiến độ mà không phụ thuộc vào thủ tục quyết toán toàn dự án giúp tháo gỡ nền tảng tài chính và khó khăn cho nhà thầu.
Phải chi tiết, cụ thể để cán bộ yên tâm làm việc
Nhấn mạnh dự thảo Nghị quyết này sẽ là đòn bẩy quyết định cho Đặc khu Phú Quốc chuẩn bị hoàn hảo nhất sự kiện APEC khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, song theo đại biểu Trương Hồ Hải, Đoàn đại biểu quốc hội tỉnh An Giang, APEC là dự án lớn, đếm ngược ngày hoàn thành nên tiến độ gấp gáp, do đó, có tâm lý lo ngại bởi hiện nay một số dự án lớn đang liên quan vấn đề thanh kiểm tra, điều tra, nên ảnh hưởng tâm lý của người thực hiện, triển khai dự án và cần có độ trượt tâm lý.
“Các dự án phục vụ APEC 2027 vừa làm, vừa hoàn thiện thủ tục thi công song song nên có rủi ro pháp lý thuần túy của các hành vi và hệ quả tâm lý cán bộ thi công, ban quản lý dự án, nhà thầu sẽ là làm thì vướng pháp luật, không làm thì trễ tiến độ và bị đánh giá yếu kém, dẫn đến tâm lý ‘co cụm đùn đẩy’,” đại biểu Trương Hồ Hải nêu ra thực tế.
Đại biểu cũng kiến nghị Nghị quyết phải xác định rõ động cơ, mục đích trường hợp nào được bảo vệ hoặc không? bản chất sai phạm, chỉ đạo, điều hành… phải chi tiết cụ thể để cán bộ đơn vị liên quan yên tâm bắt tay làm việc. Dự án gấp hay không thì vẫn phải chi tiết vì ranh giới mong manh nếu không thì nguy cơ sẽ mất cán bộ.
Là địa phương triển khai thực hiện các dự án, công trình APEC 2027, đại biểu Lê Quang Tùng, Bí thư tỉnh An Giang, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho rằng các dự án khi triển khai thực hiện có các cơ chế đặc biệt đó là một số thủ tục chưa thực hiện, vừa làm vừa chuẩn bị thủ tục như phê duyệt thiết kế dự án, thẩm định phòng cháy chữa cháy,… các công trình chưa có tiền lệ thiết kế nếu phê duyệt thiết kế sẽ rất lâu, thậm chí mất tới cả năm.
“Các thủ tục dự án APEC dù thực hiện chậm nhưng không bỏ sót quy định của Nhà nước, tỉnh và các đơn vị triển khai có kiểm toán đồng hành, kiểm tra khối lượng đảm bảo không thất thoát trong quá trình triển khai dự án,” ông Lê Quang Tùng khẳng định.
Bí thư tỉnh An Giang cũng đưa ra các mốc tiến độ hoàn thành dự án, công trình APEC 2027 tại Phú Quốc như: tháng 3 hoàn thành sân bay; ngày 30/4 hoàn thành trung tâm hội nghị, tuyến đường giao thông trục chính hoàn thành vào tháng 6/2027; các hạng mục xử lý nước sạch, nước thải xong trước tháng 6; tháng 9/2027 nhà đầu tư triển khai xong 14.000 phòng khách sạn mới.
“Tỉnh An Giang xác định APEC 2027 là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, nên cần phải động viên anh em. Khi triển khai dự án, tỉnh ban hành 4 chỉ thị đảm bảo chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực với các dự án APEC. Nghị quyết xây dựng căn cứ dựa trên một số công trình trọng điểm quốc gia và vẫn sẽ hoàn tất các quy trình thủ tục pháp luật,” Bí thư tỉnh ủy An Giang nhấn mạnh./.