Có tuổi đời 660 năm lịch sử, Bệ đá Long Hoa tại chùa Thượng Nương, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình là Bảo vật quốc gia mang giá trị đặc biệt về lịch sử và nghệ thuật. Được xem là tinh hoa điêu khắc đá thời Trần, hiện vật góp phần khẳng định bề dày văn hóa của vùng đất Ninh Bình.
Hiện Việt Nam đã phát hiện khoảng 100 bàn thờ Phật bằng đá, trong đó Bệ đá Long Hoa tại chùa Thượng Nương, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình được xác định là bệ đá có niên đại sớm nhất, được tạo tác vào năm 1364. Bệ đá nổi bật với hệ thống hoa văn phong phú, tinh xảo, nhiều đề tài độc đáo chưa từng thấy trên các bệ đá cùng thời. Nội dung văn tự và các họa tiết trang trí còn là nguồn tư liệu quý, góp phần nghiên cứu lịch sử, tôn giáo, tín ngưỡng, mỹ thuật và sự phát triển của chữ Hán, chữ Nôm.
Sư thầy Thích Đàm Thanh, Trụ trì chùa Thượng Nương, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình cho biết, từ thời các cụ làm chùa này đã tôn tạo và đưa bệ đá về thờ cùng với 1 bộ 3 bát hương ở ban thờ Tam Bảo. Bệ đá hiện giờ ở giữa cửa Tam Bảo và bát hương của Đức Thánh hiền, Đức Chúa cùng bát hương đá và 3 con rồng. Từ thời đó đến nay đã mấy trăm năm rồi.
Các hoa văn trang trí trên bệ mang phong cách tinh xảo, bố cục cân đối, thể hiện tư duy thẩm mỹ hài hòa giữa yếu tố trang trí và tính biểu tượng tâm linh. Không chỉ là một cấu kiện kiến trúc phục vụ thờ tự, Bệ đá Long Hoa còn là bảo vật làm hình mẫu giúp nghiên cứu, tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc các loại hình thờ tự bằng đá và là tác phẩm nghệ thuật độc bản, mang giá trị lịch sử, văn hóa và tôn giáo đặc biệt, góp phần khẳng định vị thế của vùng đất Ninh Bình trong dòng chảy văn hóa dân tộc.
Ông Nguyễn Văn Nam ở xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, sau khi nhà nước công nhận là bảo vật quốc gia, lãnh đạo thôn cùng các đoàn thể chính trị trong thôn đã thống nhất tuyên truyền cho nhân dân và nhà chùa thường xuyên bảo vệ gìn giữ để cho con cháu sau này biết đến giá trị của bảo vật.
Việc Bệ đá Long Hoa tại chùa Thượng Nương được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2026 là cơ sở quan trọng để các cấp, các ngành và chính quyền địa phương tăng cường trách nhiệm trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản.
Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hiện vật, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải đưa giá trị của bảo vật hòa nhập sâu hơn vào đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ di sản cho các thế hệ mai sau.
Ông Lại Trường Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình khẳng định: "Chúng tôi sẽ gắn với di tích lịch sử của xã, tuyên truyền cho nhân dân nắm được giá trị của các di tích nói chung để thúc đẩy phát triển du lịch của địa phương cùng với sự phát triển chung của tỉnh Ninh Bình."
Hơn 660 năm trôi qua, bệ đá Long Hoa chùa Thượng Nương vẫn lưu giữ những giá trị đặc sắc của nghệ thuật điêu khắc cổ. Không chỉ là bảo vật quý, hiện vật còn góp phần kể lại câu chuyện lịch sử, văn hóa và tài hoa của cha ông, làm giàu thêm kho tàng di sản Ninh Bình./.