Trí tuệ nhân tạo: 'Vũ khí' chiến lược trên đường đua bán dẫn toàn cầu
Theo các chuyên gia, AI và bán dẫn là 'đôi cánh' để nền kinh tế bay lên, trong đó Nhà nước đóng vai trò "nhạc trưởng" kết nối ba nhà: Nhà nước-Nhà trường-Nhà doanh nghiệp.
Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một lựa chọn mà đã trở thành mệnh lệnh bắt buộc, là “vũ khí” chiến lược để Việt Nam định vị trong chuỗi giá trị toàn cầu về sản xuất công nghệ cao và bán dẫn.
Đó là thông điệp xuyên suốt tại Hội thảo “Trí tuệ nhân tạo - Thúc đẩy hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao và bán dẫn của Việt Nam” diễn ra ngày 8/11.
Hành động để tụt lại phía sau
Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhấn mạnh AI đang thay đổi nhanh chóng cách chúng ta thiết kế, sản xuất và quản lý.
AI được xem là động lực quyết định giúp Việt Nam dịch chuyển từ sản xuất truyền thống sang một hệ sinh thái dựa trên đổi mới sáng tạo.
Ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Kế hoạch và Đầu tư. (Ảnh: Vietnam+)
"AI nâng cao năng suất, độ chính xác và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, tạo điều kiện cho quá trình chuyển đổi sang các nhà máy thông minh. Với dự báo đóng góp hơn 15 nghìn tỷ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2030, AI được xem là động lực quyết định giúp Việt Nam dịch chuyển từ sản xuất truyền thống sang một hệ sinh thái dựa trên đổi mới sáng tạo,” " ông Hiếu nói.
Nhấn mạnh về sự cấp thiết này, ông Dato’ Bock KL, Phó Chủ tịch cấp cao của Sandisk, cụ thể hóa bằng những con số đáng suy ngẫm. Theo ông, thế giới đang chìm trong một "biển dữ liệu" - cứ mỗi 60 giây, các nhà máy lại tạo ra lượng thông tin tương đương cả một ngày trong những năm 1970. Và, lời giải duy nhất để khai thác "biển dữ liệu" đó chính là AI.
Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam lại cho thấy một khoảng cách lớn. Cụ thể, ông Dato’ Bock KL cảnh báo ngành sản xuất đóng góp khoảng 20% vào GDP của Việt Nam, nhưng chỉ có khoảng 8% các nhà máy đang thực sự áp dụng AI, trong khi con số này ở Trung Quốc là 40%.
Ông Dato’ Bock KL cảnh báo lợi thế nhân công giá rẻ sẽ không kéo dài mãi và nếu không hành động ngay bây giờ, Việt Nam sẽ bị tụt lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.
"AI không còn là một lựa chọn nữa mà nó là một điều bắt buộc. Đừng đợi cho đến khi bạn bị ảnh hưởng bởi làn sóng này, mà chúng ta phải đón nhận nó," Dato’ Bock KL nhấn mạnh.
Các chuyên gia trao đổi bên lề hội thảo. (Ảnh: Vietnam+)
Kiến tạo hệ sinh thái tự chủ
Trước yêu cầu cấp bách đó, Chính phủ Việt Nam đã và đang có những bước đi chiến lược và quyết liệt. Ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, khẳng định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử với khát vọng từng bước vươn lên làm chủ, tiến tới tự chủ và khẳng định chủ quyền số quốc gia về AI. Minh chứng rõ nét nhất là việc Chính phủ đã chính thức trình Quốc hội Dự án Luật Trí tuệ nhân tạo.
"Nếu Luật này được thông qua, Việt Nam sẽ trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành một đạo luật chuyên biệt về AI, kiến tạo một hành lang pháp lý thông thoáng, an toàn để thúc đẩy đổi mới sáng tạo," ông Hồ Đức Thắng chia sẻ.
Việt Nam cần những con chip 'Make in Vietnam' và những giải pháp thiết kế, đóng gói và kiểm thử do chính người Việt làm chủ để xây dựng nên các siêu máy tính đó.
Ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia. (Ảnh: Vietnam+)
Bên cạnh thể chế, hạ tầng tính toán được xác định là trụ cột thứ hai. Ông Hồ Đức Thắng cho biết Nhà nước sẽ dẫn dắt đầu tư các Trung tâm tính toán hiệu năng cao (HPC) quy mô lớn, tạo ra "đơn đặt hàng khổng lồ" cho ngành công nghiệp bán dẫn trong nước. Việt Nam cần những con chip 'Make in Vietnam' và những giải pháp thiết kế, đóng gói và kiểm thử do chính người Việt làm chủ để xây dựng nên các siêu máy tính đó.
Cùng với đó, các cơ chế tài chính đột phá như Quỹ Phát triển AI Quốc gia, "AI Voucher" và chiến lược đào tạo nhân lực "kép" (am hiểu cả bán dẫn và AI) cũng đang được xúc tiến.
Ông Thắng nhấn mạnh AI và bán dẫn là "hai mặt của một đồng xu, là 'đôi cánh' để nền kinh tế Việt Nam bay lên", trong đó Nhà nước đóng vai trò "nhạc trưởng" kết nối ba nhà: Nhà nước-Nhà trường-Nhà doanh nghiệp.
Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn SEMIEXPO Việt Nam 2025. (Ảnh: Vietnam+)
Bài toán nhân lực đến robot hình người
Từ tầm nhìn chiến lược, các chuyên gia đã đi sâu vào những ứng dụng và thách thức thực tiễn.
Ông Lincoln Lee, Phó Chủ tịch của Siemens EDA, chỉ ra một nghịch lý lớn của ngành bán dẫn. Đó là công nghệ chip đang tiến tới ngưỡng 1 nghìn tỷ bóng bán dẫn (transistor) vào năm 2030, nhưng số lượng kỹ sư thiết kế tốt nghiệp lại không đủ đáp ứng. Theo đó, các nhà máy phải sử dụng AI nhiều hơn để cải thiện năng suất thiết kế của các kỹ sư.
Ông Lincoln Lee đưa ra một thông điệp mạnh mẽ: "AI có lẽ sẽ không thay thế các bạn, nhưng một ai đó sử dụng AI có thể thay thế các bạn."
Thực tế ứng dụng AI đã mang lại những thay đổi rõ rệt. Ông Matthew Gulley, Phó Chủ tịch của Turner International, chia sẻ về cách AI đang được triển khai tại các công trường xây dựng tạo ra các nhà máy bán dẫn để nâng cao an toàn và năng suất. Từ những robot hình chó liên tục quét laser để so sánh tiến độ thi công theo thời gian thực, phát hiện sai sót ngay lập tức, cho đến các ứng dụng AI cài trên điện thoại giúp công nhân nhận diện mối nguy hiểm tại chỗ.
Các nhà máy phải sử dụng AI nhiều hơn để cải thiện năng suất thiết kế của các kỹ sư.
(Ảnh: Vietnam+)
"Lợi ích lớn nhất không chỉ là tiết kiệm thời gian, mà là sự hài lòng trong công việc tăng lên, bởi công nhân có thể tập trung vào những vấn đề phức tạp hơn," ông Gulley nói.
Nhìn xa hơn, ông Ngô Quốc Hưng, nhà sáng lập VinRobotics, đã vẽ ra một tương lai nơi robot hình người sẽ là lời giải cho bài toán thiếu hụt lao động do dân số già hóa. Ông cho rằng thế hệ trẻ ngày nay không còn hứng thú với công việc nặng nhọc trong nhà máy và robot hình người sẽ là lực lượng lao động bổ sung cần thiết.
"Tương lai đang đến gần hơn chúng ta tưởng. Có thể chỉ vài năm tới thôi, chúng ta sẽ chứng kiến việc triển khai robot hình người trong các nhà máy," ông Hưng dự báo và cho biết VinGroup đang đầu tư mạnh mẽ để tái khẳng định cam kết của Việt Nam trong cuộc cách mạng này./.
Tương lai, robot hình người sẽ làm việc trong các nhà máy. (Ảnh: Vietnam+)
Doanh nghiệp Việt Nam cần có đội ngũ nhân lực vượt trội. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương và sự tham gia từ ngành giáo dục để tạo ra những nguồn nhân lực chất lượng.
SemiExpo Việt Nam 2025 là sự khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm và những bước đi chiến lược của Việt Nam nhằm ghi danh mình vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Thủ tướng đề nghị doanh nghiệp bán dẫn quốc tế giúp Việt Nam phát triển ngành bán dẫn toàn diện từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, sản xuất, chứ không chỉ dừng lại ở kiểm thử, đóng gói.
Các nhà lập pháp Mỹ đề xuất dự luật cấm cơ quan liên bang mua hoặc sử dụng robot do Trung Quốc sản xuất, do lo ngại nguy cơ thu thập dữ liệu, gián điệp công nghệ và ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.
Trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ, dữ liệu cá nhân trở thành tài sản chiến lược nhưng cũng là “mỏ vàng” của tội phạm mạng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ và tuân thủ pháp luật.
Theo phán quyết, Meta phải bồi thường 4,2 triệu USD, trong khi Google chịu 1,8 triệu USD vì có hành vi bất cẩn trong thiết kế các nền tảng mạng xã hội gây hại cho giới trẻ.
Hãng tái bảo hiểm Munich Re nhận định quy mô của tội phạm mạng đã phát triển rất nhanh trong những năm gần đây, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp và gia tăng rủi ro toàn cầu.
AI hỗ trợ báo chí nhưng tiềm ẩn rủi ro sai lệch, lộ dữ liệu, vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Nhà báo cần tỉnh táo, minh bạch và kiểm soát chặt để giữ giá trị cốt lõi nghề.
Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh số hóa công tác kết nối, linh hoạt hóa mô hình sử dụng lao động; định hướng lại nguồn cung trình độ cao, tăng cường đào tạo chuyển đổi nghề ở lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ.
Đại diện Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) cho hay sàn giao dịch chính thống sẽ giúp giảm thiểu hành vi phạm pháp luật, giúp tăng cường năng lực phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố.
Hà Nội đẩy nhanh chiến dịch 90 ngày chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử, bảo đảm mỗi người dân có một hồ sơ quản lý xuyên suốt, phục vụ hiệu quả công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.
Thị trường tài sản mã hoá muốn minh bạch cần nhà đầu tư trang bị kiến thức, kỹ năng trước khi tham gia, các sàn giao dịch cần xây dựng quy trình vận hành minh bạch, kiểm soát chặt chẽ.
Sáng 25/3/2026, giờ địa phương (chiều cùng ngày, giờ Hà Nội), tại thủ đô Moskva, Thủ tướng Phạm Minh Chính đến thăm Đại học Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia MISIS.
Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu AI vì mục tiêu tốt đẹp (AI for Good Global Summit), dự kiến được tổ chức tại khu triển lãm Palexpo của Geneva từ ngày 7-10/7 năm nay.
Ông Toshikazu Nambu - Giám đốc điều hành Chương trình Đổi mới Sáng tạo Chiến lược Liên bộ tại Văn phòng Nội các Nhật được đề cử vào Hội đồng quản trị Tập đoàn FPT nhiệm kỳ 2022-2027.
Việc vận hành Sàn giao dịch công nghệ giai đoạn mới của Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng đóng vai trò cầu nối thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.
Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng vai trò và vị thế hàng đầu của Đức ở khu vực và trên thế giới, đánh giá cao dư địa hợp tác giữa hai nước.
Hệ thống camera AI cũng được khai thác để phát hiện, cung cấp hơn 1.000 lượt hình ảnh vi phạm liên quan đến trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, hỗ trợ chính quyền cơ sở xử lý kịp thời.
Một học sinh lớp 12 tại Thanh Hóa đã cấu kết với nhiều đối tượng phát tán mã độc qua mạng, khiến hàng chục nghìn máy tính tại nhiều nước bị nhiễm, chiếm đoạt dữ liệu và thu lợi bất chính số tiền lớn.
Động thái này đánh dấu một bước ngoặt chiến lược của OpenAI khi công ty chuyển hướng tập trung vào các công cụ dành cho doanh nghiệp trước thềm kế hoạch niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Đức và châu Âu đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc tham gia vào các chương trình, đề án lớn của quốc gia.
Việc ký kết Biên bản ghi nhớ giữa hai bên không chỉ góp phần tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai bên mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Đức.
Bên cạnh vai trò tiên phong của doanh nghiệp, Nhà nước giữ vị trí trung tâm trong việc định hướng, tạo lập môi trường và kết nối các nguồn lực cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
Bản đồ sở hữu trí tuệ thế giới ghi nhận sự thay đổi thứ hạng đáng chú ý khi Trung Quốc lần đầu tiên vươn lên vị trí thứ ba với 10,9% tổng số đơn, chính thức vượt qua Nhật Bản (10,5%).
Đoàn Việt Nam gồm đại diện của Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) cùng khoảng 30 doanh nghiệp tham gia IndiaSoft 2026.
Trong nhóm dẫn đầu về AI, Trung Quốc đã đạt mức độ hoàn thiện chuỗi công nghiệp toàn diện và thể hiện năng lực mạnh mẽ trong việc triển khai trên quy mô lớn.
Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân được xác định là yếu tố cốt lõi để xây dựng niềm tin số, nhưng quá trình triển khai luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân vẫn gặp nhiều thách thức về nhận thức, công nghệ và chi phí.
Thành phố Huế tập trung triển khai ứng dụng khoa học, công nghệ; lồng ghép mục tiêu bảo đảm trật tự an toàn giao thông trong quy hoạch đô thị, nông thôn và quy hoạch ngành giao thông vận tải.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, hệ thống sẽ hỗ trợ khoanh vùng đối tượng, giúp cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra chuyên sâu và nhanh chóng loại bỏ các sản phẩm vi phạm khỏi thị trường.
Trung Quốc phát hiện mỏ đất hiếm nhẹ lớn thứ 2 thế giới tại huyện Miện Ninh, tỉnh Tứ Xuyên, giúp bổ sung thêm 9,67 triệu tấn oxide đất hiếm vào trữ lượng quốc gia, tương đương mức tăng hơn 300%.
Nhiều chatbot “bạn đồng hành AI” chưa có biện pháp bảo vệ trẻ em trước nội dung độc hại, nhất là nội dung khiêu dâm, đồng thời chưa kiểm soát hiệu quả tạo ra nội dung liên quan đến xâm hại trẻ em.
Việc số hóa di sản không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là hành trình đánh thức quá khứ bằng ngôn ngữ của hiện tại, để những giá trị truyền thống không bị lãng quên mà tiếp tục lan tỏa.
