Ngày 29/10, tại Quảng Ninh, Diễn đàn Hợp tác về khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) được tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026, với chủ đề "Vật liệu tiên tiến: Cơ hội và thách thức trong nghiên cứu ứng dụng và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo công nghiệp, công nghệ."
Sự kiện có sự tham dự của đại diện các Bộ, ngành, cơ quan, chính quyền địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia, tổ chức nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, cùng cộng đồng doanh nghiệp hai bên.
Vật liệu tiên tiến: nền tảng của những đột phá
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đắc Bình Minh, Phó Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhận định thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển biến sâu sắc, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quyết định năng lực cạnh tranh, khả năng tự chủ và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Theo ông, trong bối cảnh đó, vật liệu tiên tiến "không chỉ là đầu vào của các ngành công nghiệp mà còn là nền tảng tạo ra những đột phá công nghệ mới," từ bán dẫn, năng lượng xanh, lưu trữ năng lượng đến sản xuất thông minh và kinh tế tuần hoàn.
Với Việt Nam, đại diện Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho biết phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được xác định là một định hướng chiến lược quan trọng. Để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần từng bước chuyển từ mô hình dựa vào khai thác tài nguyên và sản xuất chi phí thấp sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng.
Điều đó đòi hỏi không chỉ đầu tư cho nghiên cứu mà quan trọng hơn là xây dựng năng lực làm chủ khoa học và công nghệ, kết nối nghiên cứu với nhu cầu thị trường và ngành công nghiệp, rồi chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế cụ thể.
"Trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam tăng cường hợp tác quốc tế", ông Nguyễn Đắc Bình Minh nói, đồng thời nhấn mạnh cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi nghiên cứu, sản xuất và đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Ông Nguyễn Đắc Bình Minh cũng khẳng định EU là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo ông, sự kết hợp giữa năng lực nghiên cứu, công nghệ và kinh nghiệm của châu Âu với tiềm năng phát triển công nghiệp, nguồn nhân lực và nhu cầu đổi mới công nghệ của Việt Nam sẽ mở ra những cơ hội hợp tác có giá trị cho cả hai bên.
Ông Minh cho rằng giá trị lớn nhất của hợp tác khoa học và công nghệ không chỉ nằm ở số lượng chương trình, thỏa thuận hay văn kiện được ký kết, mà còn ở những công nghệ được phát triển, những năng lực được hình thành và những giá trị thiết thực được tạo ra cho doanh nghiệp và xã hội.
Vì vậy, ông kỳ vọng Diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ tri thức, kinh nghiệm mà còn là điểm khởi đầu cho những sáng kiến hợp tác mới, "có đối tác thực hiện, có mục tiêu rõ ràng và có khả năng tạo ra kết quả trong thực tế."
Với vai trò là tổ chức nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới sáng tạo thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia sẵn sàng đồng hành, kết nối với các đối tác nghiên cứu và doanh nghiệp để hiện thực hóa các cơ hội hợp tác Việt Nam - EU.
Năm 2026 và dấu mốc Đối tác chiến lược toàn diện
Tại Diễn đàn, ông Gonzalo Serrano, Phó Trưởng ban Các quan hệ đối tác thuộc Phái đoàn EU tại Việt Nam, nhận định năm 2026 là năm đặc biệt thành công đối với quan hệ hai bên.
Ông Serrano nhấn mạnh phía EU cam kết hợp tác "không chỉ dừng lại ở những văn bản hay tuyên bố chính sách mà phải được cụ thể hóa bằng các hoạt động thực chất".
Theo đại diện Phái đoàn EU, chủ đề vật liệu tiên tiến mang tính thời sự đối với cả hai phía. EU đang chuẩn bị thông qua một đạo luật mới là Đạo luật Vật liệu tiên tiến (Advanced Materials Act) trong thời gian tới.
"Chúng tôi tin rằng việc chia sẻ, trao đổi những quan điểm, kinh nghiệm và cách tiếp cận giữa hai bên sẽ mang lại nhiều giá trị thiết thực", ông Serrano nói.
Trong khuôn khổ chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway) của EU, cùng các mục tiêu chung về chuyển đổi xanh và trung hòa carbon vào năm 2050, vật liệu tiên tiến được xem là lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với cả hai bên. Lĩnh vực này không chỉ thúc đẩy năng lực cạnh tranh mà còn hỗ trợ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững.
Ông Serrano cũng đề cập mục tiêu tăng cường tự chủ chiến lược, giảm phụ thuộc vào các chủ thể bên ngoài, hạn chế rủi ro và tính dễ bị tổn thương trước biến động địa chính trị. EU mong muốn hợp tác chặt chẽ với Việt Nam để tối đa hóa giá trị gia tăng mà hai bên có thể tạo ra trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.
Tại Diễn đàn có phần chia sẻ của các đại diện đến từ nhiều quốc gia thành viên EU, trong đó có các đại biểu tham dự trực tuyến. Các chuyên gia đã giới thiệu kinh nghiệm thực tiễn, bài học đã rút ra, những mô hình đang phát huy hiệu quả, cả những cách tiếp cận chưa đạt kết quả như mong đợi, cùng các định hướng cho tương lai.
Theo ông Serrano, việc trao đổi cởi mở, bao gồm cả kinh nghiệm thành công và những vấn đề còn tồn tại, sẽ giúp các bên hiểu rõ hơn cơ hội và thách thức trong phát triển vật liệu tiên tiến. Theo ông, sự tham gia của tất cả các bên là nền tảng để thúc đẩy hợp tác hiệu quả, kết nối nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn và chuyển hóa ý tưởng, kết quả khoa học thành các cơ hội phát triển cụ thể./.
Diễn đàn Davos mùa Hè công bố danh sách 10 công nghệ mới nổi hàng đầu
10 công nghệ mới nổi bao gồm Internet vạn vật (IoT), công nghệ chiết xuất lithium trực tiếp, vật liệu làm mát bức xạ thụ động, công nghệ phân hủy các chất perfluorinated, lên men chính xác...
