ASEAN đang giữ vị trí quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của Canada, khi những bất định trong quan hệ thương mại với Mỹ thúc đẩy doanh nghiệp Canada tìm kiếm cơ hội ngoài các thị trường truyền thống.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, Phó Chủ tịch Quỹ châu Á-Thái Bình Dương Canada Christine Nakamura cho biết, triển vọng hợp tác giữa Canada với Đông Nam Á là khá tích cực, nhưng việc chuyển sự quan tâm thành hợp đồng và đầu tư phụ thuộc nhiều vào khả năng tháo gỡ rào cản pháp lý, quy định và xây dựng quan hệ với đối tác địa phương.
Nhận định được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Mark Carney sẽ thực hiện chuyến công du châu Á, trong đó có hoạt động tại Hội nghị cấp cao ASEAN ở Manila. Mục tiêu của chuyến thăm là thúc đẩy hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) ASEAN-Canada, đồng thời hướng tới kết thúc đàm phán FTA song phương với Philippines. Đây là những bước đi nhằm mở thêm thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư cho Canada.
Theo bà Nakamura, ASEAN là một trọng tâm lớn trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của Ottawa. Việc Canada tổ chức các phái đoàn thương mại tới nhiều nước trong khu vực, như Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, Campuchia và Việt Nam, thể hiện sự chú trọng đối với thị trường này.
Doanh nghiệp Canada nhìn chung lạc quan về triển vọng hợp tác với ASEAN, trong đó FTA cấp khu vực và các hiệp định song phương được kỳ vọng tạo thêm động lực cho thương mại và đầu tư. Theo khảo sát của Hội đồng Kinh doanh Canada-ASEAN, cứ 5 doanh nghiệp tham gia khảo sát thì có 4 doanh nghiệp dự định tăng thương mại và đầu tư với các nền kinh tế ASEAN.
Sự quan tâm này càng được thúc đẩy bởi những bất định về thời điểm và mức độ cải thiện quan hệ thương mại Canada-Mỹ. Theo bà Nakamura, tình hình đó đã tác động đáng kể tới quyết định của doanh nghiệp trong việc đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường ngoài Mỹ. ASEAN vì vậy vừa là nơi tìm kiếm cơ hội tăng trưởng, vừa góp phần mở rộng lựa chọn kinh doanh cho doanh nghiệp Canada.
Tuy nhiên, khoảng cách từ tiềm năng thị trường đến quyết định đầu tư vẫn là thách thức đáng kể. Bà Nakamura xác định các rào cản phi thuế quan, đặc biệt là yêu cầu quản lý tại từng thị trường, cùng những rủi ro về quản trị là những trở ngại lớn. Chứng nhận, giấy phép và điều kiện pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh có thể ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng tiếp cận thị trường.
Từ những thông tin được tiếp cận về tiến trình đàm phán, bà kỳ vọng FTA ASEAN-Canada sẽ góp phần xử lý các vấn đề về quy định, đồng thời giảm bớt rủi ro pháp lý và quản trị. Điều doanh nghiệp chờ đợi ở hiệp định là môi trường kinh doanh rõ ràng, dễ dự đoán để có thể đưa ra những cam kết dài hạn. Tuy nhiên, theo bà Nakamura, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị kỹ cho từng thị trường. Khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, tập quán và khung pháp lý đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu trước khi mở rộng hoạt động.
Bà nhấn mạnh vai trò của chuyên gia thị trường và đối tác địa phương trong quá trình này. Thành công thường đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị, những chuyến khảo sát và sự hiện diện liên tục để xây dựng lòng tin. Các hiệp định thương mại có thể tạo điều kiện thuận lợi, nhưng hiệu quả khai thác vẫn phụ thuộc vào năng lực triển khai của từng doanh nghiệp.
Trong bức tranh hợp tác Canada-ASEAN, bà Nakamura đánh giá Việt Nam có những lợi thế đáng chú ý. Việt Nam là một trong 4 nền kinh tế ASEAN cùng Canada tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), đồng thời đã là đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của Canada trong ASEAN. Quy mô thị trường trên 100 triệu dân, sức mua gia tăng, nguồn lao động và sự ổn định chính trị là yếu tố hấp dẫn doanh nghiệp Canada.
Bà xác định năng lượng và nông nghiệp-thực phẩm là những lĩnh vực có sự giao thoa rõ nét giữa ưu tiên của hai nước. Trong khi Việt Nam xuất khẩu sang Canada các sản phẩm điện tử, máy móc, dệt may và giày dép, Canada có thế mạnh về năng lượng, nông nghiệp và hàng không vũ trụ. Tính bổ trợ này tạo điều kiện phát triển các liên kết chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác hai chiều.
Theo bà, định hướng phát triển bền vững của Việt Nam đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp công nghệ Canada hợp tác với doanh nghiệp và nhà đầu tư trong nước. Nhu cầu giải quyết những vấn đề cụ thể về môi trường và y tế có thể trở thành cơ sở cho các dự án hợp tác thiết thực.
Những đánh giá của bà Nakamura cho thấy triển vọng Canada-ASEAN gắn với cả hai yếu tố: khuôn khổ thương mại thuận lợi hơn và sự chuẩn bị của doanh nghiệp. Khi Ottawa thúc đẩy các hiệp định mới, việc hiểu thị trường, duy trì hiện diện và tìm đúng đối tác sẽ quyết định khả năng chuyển sự quan tâm đối với khu vực thành hợp đồng, đầu tư và quan hệ kinh doanh lâu dài./.
Việt Nam - cửa ngõ kết nối nông nghiệp Canada-ASEAN
Cơ quan chính phủ và doanh nghiệp Canada đang tìm kiếm cơ hội mở rộng thương mại, đầu tư và hợp tác công nghệ nông nghiệp với Việt Nam, coi đây là thị trường quan trọng và điểm kết nối với Đông Nam Á.
