Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ đang được tỉnh Ninh Bình triển khai với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm cao nhất.
Từ rà soát hồ sơ, xác minh nhân chứng đến lấy mẫu ADN, số hóa thông tin, các lực lượng đang nỗ lực từng ngày để tìm lại tên tuổi cho liệt sỹ còn thiếu thông tin, đáp lại niềm mong mỏi của thân nhân sau nhiều thập kỷ chờ đợi.
Không bỏ sót thông tin tìm kiếm
Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã triển khai gần hai tháng. Cùng với việc lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang phục vụ giám định, các lực lượng còn đẩy mạnh rà soát hồ sơ, thu thập thông tin, xác minh nhân chứng, tìm kiếm, quy tập các hài cốt liệt sỹ còn nằm ngoài nghĩa trang.
Mỗi nguồn tin của người dân cung cấp đều được đối chiếu, kiểm chứng với hồ sơ lưu trữ, góp thêm những manh mối trên hành trình tìm lại tên tuổi cho các Anh hùng liệt sỹ.
Tại phường Lý Thường Kiệt, Ban Chỉ huy Quân sự phường cho hay thực hiện Hướng dẫn số 2598 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ; căn cứ danh sách do Cục Chính sách-Xã hội (Tổng cục Chính trị) chuyển về, địa phương ghi nhận thông tin 16 hài cốt liệt sỹ được chôn cất ban đầu tại khu vực thôn Do Lễ (xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trước đây), nay thuộc tổ dân phố Liên Sơn.
Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Ninh Bình đã tổ chức khảo sát thực địa, gặp gỡ nhân chứng, thu thập thông tin phục vụ xác minh. Qua rà soát, nhiều nhân chứng cho biết các phần mộ liệt sỹ từng an táng trên địa bàn đã được cất bốc, quy tập về Nghĩa trang Liệt sỹ Thi Sơn.
Ông Hoàng Hải Lăng, tổ dân phố Liên Sơn, năm nay gần 90 tuổi, là một trong những nhân chứng trực tiếp tham gia quy tập hài cốt liệt sỹ cho biết năm 1990, ông cùng các cựu chiến binh và chính quyền địa phương cất bốc hài cốt các liệt sỹ đưa về Nghĩa trang Liệt sỹ Thi Sơn.
Theo lời kể của ông Lăng, ông từng tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại khu vực cảng than Xí nghiệp 77, giáp Cầu Treo, trên tuyến đường vào chùa Bà Đanh. Đây là nơi an táng các liệt sỹ hy sinh trong các trận đánh vào bốt Hồi Trung, bốt Quế và các trận chống càn trên tuyến đường 21 trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Từ lời kể nhân chứng và kết quả đối chiếu hồ sơ, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Ninh Bình tiếp tục xác minh vị trí chôn cất ban đầu, quá trình quy tập và thông tin các phần mộ, làm cơ sở phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.
Theo kế hoạch, từ ngày 15-21/7, phường Lý Thường Kiệt tổ chức lấy mẫu ADN đối với 70 phần mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin, gồm 1 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sỹ Thanh Sơn và 69 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thi Sơn.
Chạy đua với thời gian
Trong số 755 phần mộ liệt sỹ đang yên nghỉ tại các nghĩa trang trên địa bàn xã Hải Hậu vẫn còn 136 phần mộ chưa xác định đầy đủ thông tin. Mỗi phần mộ là một câu chuyện còn dang dở, là niềm mong mỏi tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tại Nghĩa trang Liệt sỹ Hải Long, ông Trần Văn Kiền (68 tuổi, thôn Đồng Tiến, xã Hải Hậu) lặng lẽ thắp từng nén hương, gửi gắm hy vọng vào Chiến dịch 500 ngày đêm.
Anh trai ông Kiền là liệt sỹ Trần Văn Biền, sinh năm 1951, nhập ngũ thuộc Sư đoàn Đặc công 305, tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Tháng 11/1972, gia đình nhận giấy báo tử, biết tin ông đã hy sinh khi làm nhiệm vụ tại xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (cũ).
Hơn nửa thế kỷ qua, gia đình nhiều lần trở lại chiến trường xưa để tìm kiếm thông tin liệt sỹ và được biết, đơn vị của liệt sỹ Biền bị trúng bom trong lúc làm nhiệm vụ.
Nhiều cán bộ, chiến sỹ hy sinh đã được người dân địa phương tổ chức mai táng, quy tập về các nghĩa trang trên địa bàn. Dẫu vậy, sau bao năm trôi qua, gia đình ông Kiền vẫn chưa thấy phần mộ của người thân.
Ông mong rằng từ những mẫu sinh phẩm đang được thu thập trong Chiến dịch 500 ngày đêm, gia đình sẽ có ngày tìm được hài cốt liệt sỹ Trần Văn Biền để đưa anh trở về với quê hương an táng.
Hiện xã Hải Hậu phối hợp với các đơn vị chuyên môn đang chạy đua với thời gian, tập trung rà soát, khai quật, lấy mẫu sinh phẩm tại các nghĩa trang trên địa bàn.
Giai đoạn 1, địa phương lấy mẫu tại 54 phần mộ thuộc 3 nghĩa trang liệt sỹ, hướng tới hoàn thành lấy mẫu 100% hài cốt liệt sỹ trên địa bàn vào cuối năm 2026.
Giữa những ngày nắng nóng gay gắt, có khi là cơn mưa lớn bất chợt, song lực lượng làm nhiệm vụ vẫn vượt qua khó khăn, bám trụ tại các nghĩa trang để lần tìm những căn cứ dù là nhỏ nhất với mong muốn sớm tìm lại tên cho các anh hùng liệt sỹ đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hòa bình, hạnh phúc của nhân dân.
Trung tá Hoàng Sỹ Điềm, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Hải Hậu cho biết, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt, khối lượng công việc lớn, đơn vị sẵn sàng bố trí lực lượng, kéo dài thời gian làm việc, thực hiện nhiệm vụ cả ngoài giờ, ban đêm nếu cần, quyết tâm không để chậm tiến độ, góp phần tìm lại danh tính cho các liệt sỹ và đáp lại mong mỏi của thân nhân sau nhiều thập kỷ chờ đợi.
Trách nhiệm với anh hùng liệt sỹ
Toàn tỉnh Ninh Bình hiện có 7.839 mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin tại 250 nghĩa trang. Tỉnh đã thành lập 28 tổ phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao và số hóa thông tin hài cốt liệt sỹ.
Sau hàng chục năm nằm lại trong lòng đất, việc tìm kiếm những phần mẫu còn lưu giữ được ADN đòi hỏi cán bộ thực hiện nhiệm vụ phải có kinh nghiệm, sự am hiểu và cẩn trọng trong từng thao tác.
Giữa cái nắng oi bức của tháng 7, tại Nghĩa trang Liệt sỹ Hải Phương (xã Hải Hậu), trong những bộ đồ bảo hộ kín mít, cán bộ Tổ lấy mẫu số 2, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Bình vẫn tập trung thực hiện từng công đoạn lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sỹ với sự tỉ mỉ, chính xác cao nhất.
Thiếu tá Phạm Ngọc Thao, Phó Chủ nhiệm Hậu cần kỹ thuật, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 3 Đông A, Tổ trưởng Tổ lấy mẫu số 2 cho biết, Hải Hậu là địa phương thứ 6 tổ công tác triển khai nhiệm vụ.
Gần hai tháng qua, tổ đã thu thập hơn 200 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sỹ, bảo đảm chất lượng phục vụ công tác giám định ADN.
Theo Thiếu tá Phạm Ngọc Thao, khó khăn lớn nhất trong quá trình lấy mẫu là nhiều hài cốt đã bị phong hóa, phân hủy theo thời gian. Vì vậy, cán bộ chuyên môn phải xác định chính xác những vị trí còn khả năng lưu giữ ADN sau nhiều thập kỷ. Các mẫu thường được ưu tiên lấy từ răng hoặc những đoạn xương đặc, có khả năng bảo tồn vật chất di truyền tốt hơn.
“Mỗi thao tác đều được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt, bởi nếu lấy sai vị trí hoặc làm hỏng mẫu, cơ hội thu được vật chất di truyền phục vụ giám định gần như không thể làm lại. Với chúng tôi, lấy mẫu sinh phẩm không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm, sự tri ân trước các anh hùng liệt sỹ và niềm hy vọng của hàng vạn gia đình đang mong chờ ngày tìm lại người thân,” Thiếu tá Phạm Ngọc Thao nhấn mạnh.
Cùng với công tác lấy mẫu sinh phẩm, số hóa thông tin hài cốt liệt sỹ được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Các thông tin về phần mộ, hồ sơ liệt sỹ, vị trí an táng, kết quả rà soát, lấy mẫu và những dữ liệu liên quan được thực hiện đồng bộ, bài bản, cập nhật, lưu trữ trên hệ thống, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ quản lý, tra cứu và xác định danh tính liệt sỹ.
Tỉnh Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thành công tác lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sỹ trước ngày 20/10/2026. Ban Chỉ đạo 515 tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, trang thiết bị, bảo đảm quá trình triển khai đúng tiến độ, an toàn và hiệu quả.
Hiện, 33 xã, phường trong tỉnh đã tổ chức lấy mẫu tại 108 nghĩa trang liệt sỹ; hơn 4.300 mộ liệt sỹ đã được khai quật, đạt trên 55% kế hoạch.
Tỉnh đã bàn giao gần 4.000 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sỹ cho Viện Pháp y Quân đội để thực hiện giám định ADN, phục vụ công tác xác định danh tính những liệt sỹ còn thiếu thông tin.
Mỗi mẫu sinh phẩm được thu thập, mỗi thông tin được số hóa hôm nay đều là một bước tiến trên hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc, đáp lại mong mỏi của các gia đình liệt sỹ sau nhiều thập kỷ chờ đợi./.
Chiến dịch 500 ngày đêm: Cuộc chạy đua với thời gian nơi trận địa tri ân
Quảng Ninh đang dồn toàn lực chạy đua với thời gian, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng để tiến hành khai quật, lấy mẫu ADN hài cốt liệt sỹ và mẫu ADN của thân nhân, quy tập phần mộ liệt sỹ.
