Ủy ban An ninh nội địa và Các vấn đề chính phủ thuộc Thượng viện Mỹ ngày 6/8 đã thông qua nghị quyết buộc cựu Giám đốc Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm (NIAID), bác sỹ Anthony Fauci, 86 tuổi, tội khinh thường Quốc hội, sau khi ông nhiều lần viện dẫn Tu chính án thứ Năm để từ chối trả lời các câu hỏi tại một phiên điều trần về đại dịch COVID-19.
Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ 8 phiếu thuận và 7 phiếu chống, hoàn toàn theo đường lối đảng phái.
Chủ tịch Ủy ban, Thượng nghị sỹ Rand Paul (đảng Cộng hòa, bang Kentucky), cho biết sẽ chuyển hồ sơ sang Bộ Tư pháp để xem xét các bước tiếp theo.
Theo ông Paul, việc một nhân chứng đã được ân xá toàn diện nhưng vẫn từ chối trả lời các câu hỏi theo trát triệu tập của Quốc hội là "không thể chấp nhận" và làm suy giảm quyền giám sát của cơ quan lập pháp.
Phát biểu tại phiên họp, ông Paul nhấn mạnh trát triệu tập của Quốc hội không phải là "một lời mời," đồng thời cho rằng việc yêu cầu nhân chứng giải trình là nhằm thực hiện trách nhiệm giám sát theo Hiến pháp, chứ không phải một cuộc "săn phù thủy."
Trước đó, tại phiên điều trần ngày 29/7, Tiến sỹ Fauci đã hơn 100 lần viện dẫn Tu chính án thứ Năm để từ chối trả lời các câu hỏi liên quan đến hoạt động nghiên cứu virus, các dự án nghiên cứu tăng chức năng, mối liên hệ giữa Viện Y tế Quốc gia (NIH) với cộng đồng tình báo Mỹ và quá trình ứng phó đại dịch COVID-19. Ông Fauci cho biết việc từ chối trả lời được thực hiện theo tư vấn của luật sư.
Trong khi đó, các thành viên Dân chủ của Ủy ban phản đối nghị quyết, cho rằng việc điều tra đang tập trung quá mức vào một cá nhân và có nguy cơ tạo tiền lệ ảnh hưởng đến quyền hiến định của các nhân chứng trong tương lai.
Một số thành viên Dân chủ đã đề nghị hoãn cuộc biểu quyết để tham khảo thêm ý kiến pháp lý, song tất cả các đề xuất đều bị bác bỏ theo tỷ lệ biểu quyết của đảng phái.
Luật sư của ông Fauci chỉ trích nghị quyết là một động thái mang động cơ chính trị nhằm trừng phạt thân chủ vì thực hiện quyền hiến định của mình.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp xác nhận đã nhận được văn bản giới thiệu từ Ủy ban nhưng chưa cho biết có mở cuộc điều tra hoặc truy tố hay không.
Theo giới quan sát, đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi điều tra do đảng Cộng hòa thúc đẩy nhằm xem xét vai trò của ông Fauci trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, triển vọng xử lý vụ việc vẫn còn bỏ ngỏ do còn tồn tại nhiều tranh luận pháp lý liên quan đến phạm vi áp dụng của Tu chính án thứ Năm và hiệu lực của lệnh ân xá Tổng thống./.