Trong những năm qua, doanh nghiệp nhà nước,nòng cốt là các tập đoàn, tổng công ty đã đóng góp quan trọng cho ngân sách nhànước, góp phần xóa đói giảm nghèo, cơ bản đáp ứng được nhu cầu công ích thiếtyếu cho xã hội và quốc phòng an ninh, là một công cụ quan trọng để điều tiếtkinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong nhữngngành, lĩnh vực mà các thành phần kinh tế khác có thể làm được và hiệu quả hơn;hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước còn thấp, chưa tương xứngvới nguồn lực được phân bổ; quản trị doanh nghiệp đổi mới chậm, chưa theo kịpyêu cầu phát triển của kinh tế thị trường...
Để làm rõ vấn đề này, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởngBộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh.
- Xin Bộ trưởng đánh giá vai trò của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt làcác tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong nền kinh tế đất nước?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Tôi cho đây là vấn đề lớn, hệ trọng,chúng ta cần có đánh giá thận trọng, khách quan, công bằng, bởi doanh nghiệp nhànước đều có một bề dày truyền thống và thực sự họ là những thành phần kinh tế"rường cột" qua các thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Chúng ta đang chuyển sang cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩathì xuất hiện nhiều thành phần kinh tế, nhưng các tập đoàn, tổng công ty nhànước vẫn là những đơn vị được giao nắm giữ những cơ sở vật chất, kỹ thuật cũngnhư nguồn lực to lớn của đất nước và họ đang có những đóng góp rất quan trọng,rất cơ bản trong việc sản xuất, cung ứng những sản phẩm, những dịch vụ cơ bảnnhất của nền kinh tế, đặc biệt là tham gia vào các cân đối lớn của nền kinh tế.
Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đang là những lực lượng rất quantrọng, rất cơ bản trong việc tạo ra những giá trị, những sản phẩm, những dịch vụcho nền kinh tế như bưu chính viễn thông, điện, xăng dầu, sắt thép, ximăng, dầukhí, than, phân bón, hóa chất...
Đây là những thứ then chốt nhất, những nguyên liệu đầu vào của rất nhiềungành sản xuất và họ cũng đang đóng góp những nguồn lực to lớn kể cả về thunhập, nộp ngân sách chiếm một tỷ trọng lớn nên doanh nghiệp nhà nước đến thờiđiểm này vẫn là một thành phần cơ bản, quan trọng trong nền kinh tế của đấtnước.
- Thưa Bộ trưởng, trong số 85 tập đoàn, tổng công ty nhà nước thì cótới 30 đơn vị có số nợ trên vốn chủ sở hữu quá 3 lần. Vậy liệu các doanh nghiệpnhà nước có phải là gánh nặng của ngân sách và nền kinh tế nói chung?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Điều đó không quá lo ngại, bởi Chính phủđã ban hành Nghị định quy định rõ tỷ lệ nợ của các tập đoàn, tổng công ty nhànước trên vốn chủ sở hữu không được vượt quá 3 lần.
Hiện nay, theo số liệu của Bộ Tài chính, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu củacác doanh nghiệp nhà nước là 1,36 lần, chưa bằng một nửa so với với quy định, cụthể tổng số nợ của doanh nghiệp nhà nước là 1.008.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là790.000 tỷ đồng.
Trong đó, có nhiều trường hợp có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao do phụcvụ yêu cầu sản xuất. Ví dụ như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đơn vị đangphải đi vay rất nhiều để xây dựng, phát triển nguồn điện, các nhà máy điện, đápứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Khi các nhà máy điện đi vào hoạt động, EVN có thể thu hồi và trả nợ. Dovậy, chúng ta không nên đánh giá tập đoàn, tổng công ty nhà nước là gánh nặngcủa ngân sách và nền kinh tế.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến năm 2010, chỉ có 20% số doanh nghiệpnhà nước lỗ và hòa vốn, 80% là có lãi. Số tiền lãi nộp cho ngân sách hàng nămđều tăng. Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước là thành phần chủ lực, giúp nhànước thực hiện việc bình ổn giá, đảm bảo an sinh xã hội và tham gia vào các lĩnhvực mà tư nhân không làm.
Tuy nhiên, việc sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn lực mà nhà nướcgiao các tập đoàn, tổng công ty nhà nước chưa thật sự cao, chưa tương xứng vànhư mong đợi của người dân.
- Thời gian qua xuất hiện những sai phạm tại một số tập đoàn, tổng côngty nhà nước, theo Bộ trưởng cần có giải pháp gì để quản lý, nâng cao hiệu quảcủa doanh nghiệp nhà nước?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Việc để ra xảy ra sai phạm tại các doanhnghiệp nhà nước, bên cạnh trách nhiệm của hệ thống tổ chức quản lý như bộ,ngành, cơ quan chủ quản, hệ thống chính trị như các tổ chức đảng, công đoàn tạidoanh nghiệp, tôi cho rằng, có nguyên nhân cơ bản là do người quản lý trựctiếp, người được giao thay mặt nhà nước quản lý vốn tại doaonh nghiệp.
Ví dụ như trong các vụ việc sai phạm tại Vinashin, Vinalines, các cơ quanthanh tra, điều tra đều có kết luận rõ ràng là sai phạm do cá nhân cố ý làmtrái. Họ biết việc làm đó pháp luật không cho phép, không được làm nhưng vì lợiích cá nhân, vẫn cố tình làm trái.
Chúng ta cần xem xét, xử lý nghiêm minh các sai phạm nhưng cũng không nênphủ nhận toàn bộ công sức của hàng triệu cán bộ, viên chức, kỹ sư, người laođộng làm việc tại các doanh nghiệp nhà nước.
Về giải pháp, tôi cho rằng, cốt lõi nhất là có chế tài mạnh mẽ hơn nữa đểbuộc các doanh nghiệp công khai, minh bạch thông tin về hoạt động sản xuất, kinhdoanh, tình hình tài chính hàng năm như đối với các doanh nghiệp đã niêm yếttrên sàn chứng khoán. Bên cạnh đó, cũng cần có chế tài để kiểm toán bắt buộchàng năm đối với các doanh nghiệp nhà nước.
Hiện theo sự chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp vớicác bộ, ngành liên quan nghiên cứu, sửa đổi Nghị định 132/2005/NĐ-CP. Theo đó,sẽ làm rõ hơn quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhànước, giao quyền quản lý toàn diện trực tiếp các doanh nghiệp nhà nước cho cácbộ chuyên ngành. Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hoàn thiện dự thảo và đầu tháng 7này sẽ trình Chính phủ xem xét ban hành.
- Xin cảm ơn Bộ trưởng./.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong nhữngngành, lĩnh vực mà các thành phần kinh tế khác có thể làm được và hiệu quả hơn;hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước còn thấp, chưa tương xứngvới nguồn lực được phân bổ; quản trị doanh nghiệp đổi mới chậm, chưa theo kịpyêu cầu phát triển của kinh tế thị trường...
Để làm rõ vấn đề này, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởngBộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh.
- Xin Bộ trưởng đánh giá vai trò của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt làcác tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong nền kinh tế đất nước?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Tôi cho đây là vấn đề lớn, hệ trọng,chúng ta cần có đánh giá thận trọng, khách quan, công bằng, bởi doanh nghiệp nhànước đều có một bề dày truyền thống và thực sự họ là những thành phần kinh tế"rường cột" qua các thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Chúng ta đang chuyển sang cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩathì xuất hiện nhiều thành phần kinh tế, nhưng các tập đoàn, tổng công ty nhànước vẫn là những đơn vị được giao nắm giữ những cơ sở vật chất, kỹ thuật cũngnhư nguồn lực to lớn của đất nước và họ đang có những đóng góp rất quan trọng,rất cơ bản trong việc sản xuất, cung ứng những sản phẩm, những dịch vụ cơ bảnnhất của nền kinh tế, đặc biệt là tham gia vào các cân đối lớn của nền kinh tế.
Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đang là những lực lượng rất quantrọng, rất cơ bản trong việc tạo ra những giá trị, những sản phẩm, những dịch vụcho nền kinh tế như bưu chính viễn thông, điện, xăng dầu, sắt thép, ximăng, dầukhí, than, phân bón, hóa chất...
Đây là những thứ then chốt nhất, những nguyên liệu đầu vào của rất nhiềungành sản xuất và họ cũng đang đóng góp những nguồn lực to lớn kể cả về thunhập, nộp ngân sách chiếm một tỷ trọng lớn nên doanh nghiệp nhà nước đến thờiđiểm này vẫn là một thành phần cơ bản, quan trọng trong nền kinh tế của đấtnước.
- Thưa Bộ trưởng, trong số 85 tập đoàn, tổng công ty nhà nước thì cótới 30 đơn vị có số nợ trên vốn chủ sở hữu quá 3 lần. Vậy liệu các doanh nghiệpnhà nước có phải là gánh nặng của ngân sách và nền kinh tế nói chung?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Điều đó không quá lo ngại, bởi Chính phủđã ban hành Nghị định quy định rõ tỷ lệ nợ của các tập đoàn, tổng công ty nhànước trên vốn chủ sở hữu không được vượt quá 3 lần.
Hiện nay, theo số liệu của Bộ Tài chính, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu củacác doanh nghiệp nhà nước là 1,36 lần, chưa bằng một nửa so với với quy định, cụthể tổng số nợ của doanh nghiệp nhà nước là 1.008.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là790.000 tỷ đồng.
Trong đó, có nhiều trường hợp có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao do phụcvụ yêu cầu sản xuất. Ví dụ như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), đơn vị đangphải đi vay rất nhiều để xây dựng, phát triển nguồn điện, các nhà máy điện, đápứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Khi các nhà máy điện đi vào hoạt động, EVN có thể thu hồi và trả nợ. Dovậy, chúng ta không nên đánh giá tập đoàn, tổng công ty nhà nước là gánh nặngcủa ngân sách và nền kinh tế.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến năm 2010, chỉ có 20% số doanh nghiệpnhà nước lỗ và hòa vốn, 80% là có lãi. Số tiền lãi nộp cho ngân sách hàng nămđều tăng. Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước là thành phần chủ lực, giúp nhànước thực hiện việc bình ổn giá, đảm bảo an sinh xã hội và tham gia vào các lĩnhvực mà tư nhân không làm.
Tuy nhiên, việc sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn lực mà nhà nướcgiao các tập đoàn, tổng công ty nhà nước chưa thật sự cao, chưa tương xứng vànhư mong đợi của người dân.
- Thời gian qua xuất hiện những sai phạm tại một số tập đoàn, tổng côngty nhà nước, theo Bộ trưởng cần có giải pháp gì để quản lý, nâng cao hiệu quảcủa doanh nghiệp nhà nước?
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Việc để ra xảy ra sai phạm tại các doanhnghiệp nhà nước, bên cạnh trách nhiệm của hệ thống tổ chức quản lý như bộ,ngành, cơ quan chủ quản, hệ thống chính trị như các tổ chức đảng, công đoàn tạidoanh nghiệp, tôi cho rằng, có nguyên nhân cơ bản là do người quản lý trựctiếp, người được giao thay mặt nhà nước quản lý vốn tại doaonh nghiệp.
Ví dụ như trong các vụ việc sai phạm tại Vinashin, Vinalines, các cơ quanthanh tra, điều tra đều có kết luận rõ ràng là sai phạm do cá nhân cố ý làmtrái. Họ biết việc làm đó pháp luật không cho phép, không được làm nhưng vì lợiích cá nhân, vẫn cố tình làm trái.
Chúng ta cần xem xét, xử lý nghiêm minh các sai phạm nhưng cũng không nênphủ nhận toàn bộ công sức của hàng triệu cán bộ, viên chức, kỹ sư, người laođộng làm việc tại các doanh nghiệp nhà nước.
Về giải pháp, tôi cho rằng, cốt lõi nhất là có chế tài mạnh mẽ hơn nữa đểbuộc các doanh nghiệp công khai, minh bạch thông tin về hoạt động sản xuất, kinhdoanh, tình hình tài chính hàng năm như đối với các doanh nghiệp đã niêm yếttrên sàn chứng khoán. Bên cạnh đó, cũng cần có chế tài để kiểm toán bắt buộchàng năm đối với các doanh nghiệp nhà nước.
Hiện theo sự chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp vớicác bộ, ngành liên quan nghiên cứu, sửa đổi Nghị định 132/2005/NĐ-CP. Theo đó,sẽ làm rõ hơn quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhànước, giao quyền quản lý toàn diện trực tiếp các doanh nghiệp nhà nước cho cácbộ chuyên ngành. Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hoàn thiện dự thảo và đầu tháng 7này sẽ trình Chính phủ xem xét ban hành.
- Xin cảm ơn Bộ trưởng./.
Minh Thư (TTXVN)
